🌺 ମାଟିର ମହକ 🌺

❤️ ଓଡ଼ିଶାର ଗାଁ, ପ୍ରେମ, ଶିକ୍ଷା, ସଂସ୍କୃତି ଓ ସମାଜସେବାର ଏକ ହୃଦୟସ୍ପର୍ଶୀ କାହାଣୀ ❤️

ଅଧ୍ୟାୟ ୧: ସୁନ୍ଦରପୁର ଗାଁର ସୁନ୍ଦର ସକାଳ

ଓଡ଼ିଶାର ସବୁଜ ପାହାଡ଼, ଶାନ୍ତ ନଦୀ, ଧାନକ୍ଷେତ ଓ ନଡ଼ିଆ ଗଛରେ ଭରା ଏକ ଛୋଟ ଗାଁ ଥିଲା। ଗାଁର ନାମ ସୁନ୍ଦରପୁର। ସେହି ଗାଁରେ ଲୋକମାନେ ସରଳ ଜୀବନଯାପନ କରୁଥିଲେ। କେହି ଚାଷ କରୁଥିଲେ, କେହି ମାଟିପାତ୍ର ତିଆରି କରୁଥିଲେ, ଆଉ କେହି ଛୋଟ ବ୍ୟବସାୟ କରି ନିଜ ପରିବାର ପୋଷଣ କରୁଥିଲେ।

ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳେ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ କଳରବରେ ଗାଁ ଉଠୁଥିଲା। ମାଆମାନେ ଘର ଅଗଣାରେ ଝୋଟି ପକାଉଥିଲେ। କେହି ତୁଳସୀ ଚଉରାରେ ଦୀପ ଜାଳୁଥିଲେ, ଆଉ କେହି ନିଜ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ସ୍କୁଲ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଥିଲେ।

ଏହି ଗାଁରେ ମଧୁ ନାମରେ ଜଣେ ଝିଅ ରହୁଥିଲା। ତା'ର ପରିବାର ଧନୀ ନଥିଲା, କିନ୍ତୁ ତା'ର ହୃଦୟ ଥିଲା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧନୀ। ମଧୁଙ୍କ ବାପା ରଘୁନାଥ ଜଣେ ପରିଶ୍ରମୀ ଚାଷୀ ଥିଲେ ଏବଂ ମାଆ କମଳା ଘରର ସମସ୍ତ କାମ ସମ୍ଭାଳିବା ସହିତ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ।

ଛୋଟବେଳୁ ମଧୁ ଗୋଟିଏ କଥା ଶିଖିଥିଲା—ମଣିଷର ପ୍ରକୃତ ପରିଚୟ ତା'ର ଧନସମ୍ପତ୍ତିରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ତା'ର ଭଲ କାମରେ ରହିଥାଏ।

ଦିନେ ତା'ର ମାଆ ତାକୁ ପଚାରିଲେ, "ମଧୁ, ବଡ଼ ହେଲେ ତୁ କ'ଣ ହେବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ?"

ମଧୁ ହସି ହସି କହିଲା, "ମାଆ, ମୁଁ ଏମିତି ମଣିଷ ହେବାକୁ ଚାହେଁ, ଯାହାକୁ ଦେଖି ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ମନରେ ଆଶା ଜନ୍ମ ନେବ। ମୁଁ ଗରିବ ପିଲାଙ୍କୁ ପାଠ ପଢ଼ାଇବି, ଦୁଃଖୀ ଲୋକଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବି ଏବଂ ଆମ ଗାଁକୁ ସୁନ୍ଦର କରିବି।"

ମାଆ ଝିଅକୁ କୋଳେଇ ନେଇ କହିଲେ, "ମାଆ, ତୋର ଏହି ସ୍ୱପ୍ନ ଦିନେ ନିଶ୍ଚୟ ପୂରଣ ହେବ। କେବଳ ସତ୍ୟର ପଥରେ ଚାଲିବୁ ଏବଂ କେବେ ହାର ମାନିବୁ ନାହିଁ।"

ସେହି ଦିନଠାରୁ ମଧୁ ନିଜ ଜୀବନର ଲକ୍ଷ୍ୟ ସ୍ଥିର କରିଦେଲା।

ଅଧ୍ୟାୟ ୨: ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଭିତରେ ଶିକ୍ଷାର ଆଲୋକ

ସୁନ୍ଦରପୁର ଗାଁରେ ଗୋଟିଏ ପ୍ରାଥମିକ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଥିଲା। ସେଠାରେ ଅନେକ ପିଲା ପାଠ ପଢ଼ୁଥିଲେ। କିନ୍ତୁ କେତେକ ପିଲା ଦାରିଦ୍ର୍ୟ କାରଣରୁ ନିୟମିତ ସ୍କୁଲ ଯାଇପାରୁ ନଥିଲେ। କାହାର ବାପା ଅସୁସ୍ଥ ଥିଲେ, କାହାର ମାଆ ମଜୁରି କରିବାକୁ ଯାଉଥିଲେ, ଆଉ କେତେକ ପିଲା ଘରକାମରେ ସାହାଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ।

ମଧୁ ଏହା ଦେଖି ଦୁଃଖିତ ହେଉଥିଲା।

ତା'ର ସହପାଠୀ ରାଜୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମେଧାବୀ ଥିଲା। କିନ୍ତୁ ତା'ର ବାପାଙ୍କ ଦେହ ଖରାପ ଥିବାରୁ ରାଜୁକୁ ବେଳେବେଳେ ଚାଷକାମ କରିବାକୁ ପଡ଼ୁଥିଲା। ଧୀରେ ଧୀରେ ସେ ସ୍କୁଲ ଯିବା ବନ୍ଦ କରିଦେଲା।

ଦିନେ ମଧୁ ରାଜୁର ଘରକୁ ଗଲା।

"ରାଜୁ, ତୁ ସ୍କୁଲ କାହିଁକି ଆସୁନାହୁଁ?" ସେ ପଚାରିଲା।

ରାଜୁ ମନଦୁଃଖରେ କହିଲା, "ମଧୁ, ମୋ ବାପା ଅସୁସ୍ଥ। ମାଆ ଏକା ଘର ଚଳାଇପାରୁ ନାହାନ୍ତି। ମୋତେ କାମ କରିବାକୁ ପଡ଼ୁଛି। ପାଠ ପଢ଼ିବା ମୋ ଭାଗ୍ୟରେ ନାହିଁ।"

ମଧୁ ତା'ର ହାତ ଧରି କହିଲା, "ରାଜୁ, ଗରିବ ହେବା ଅପରାଧ ନୁହେଁ। ଅସୁବିଧା ଆସିଲେ ତା'ର ସମାଧାନ ଖୋଜିବା ଦରକାର। ତୁ ପୁଣି ସ୍କୁଲ ଆସିବୁ। ମୁଁ ତୋତେ ପାଠରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବି।"

ମଧୁ ନିଜ ବହି ଓ ଖାତାରୁ କିଛି ରାଜୁକୁ ଦେଲା। ତା'ପରେ ସେ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ସହିତ ଆଲୋଚନା କଲା। ଶିକ୍ଷକ ରାଜୁର ପରିବାରର ଅବସ୍ଥା ବୁଝି ତାକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଆଗେଇ ଆସିଲେ।

କିଛିଦିନ ପରେ ରାଜୁ ପୁଣି ସ୍କୁଲକୁ ଫେରିଲା।

ଏହି ଘଟଣା ମଧୁକୁ ଏକ ବଡ଼ ଶିକ୍ଷା ଦେଲା। ସେ ବୁଝିଲା ଯେ ଜଣେ ମଣିଷର ଛୋଟ ପ୍ରୟାସ ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କ ଜୀବନରେ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିପାରେ।

ଅଧ୍ୟାୟ ୩: ସାଇର ଆଗମନ

ସେହି ଗାଁରେ ସାଇ ନାମରେ ଜଣେ ଯୁବକ ରହୁଥିଲେ। ସେ ଜଣେ ଶିକ୍ଷିତ, ଶାନ୍ତ ସ୍ୱଭାବର ଏବଂ ସମାଜ ପାଇଁ କିଛି କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ମଣିଷ ଥିଲେ।

ସାଇଙ୍କ ବାପା ଜଣେ ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ ଶିକ୍ଷକ ଥିଲେ। ସେ ପୁଅକୁ ସବୁବେଳେ କହୁଥିଲେ, "ପୁଅ, ଶିକ୍ଷାର ଅର୍ଥ କେବଳ ଚାକିରି ପାଇବା ନୁହେଁ। ଶିକ୍ଷା ମଣିଷକୁ ଭଲ ମଣିଷ କରେ। ଯେଉଁ ଜ୍ଞାନ ଅନ୍ୟର ଦୁଃଖ ଦୂର କରିପାରେ ନାହିଁ, ସେହି ଜ୍ଞାନର ମୂଲ୍ୟ ଅଧା।"

ସାଇ ଏହି କଥାକୁ ନିଜ ଜୀବନର ମୂଳମନ୍ତ୍ର କରିଥିଲେ।

ଦିନେ ସେ ଗାଁର ପୋଖରୀ ପାଖରେ କେତେକ ପିଲାଙ୍କୁ ବସିଥିବା ଦେଖିଲେ। ସେମାନେ ସ୍କୁଲ ଯିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ମୋବାଇଲରେ ସମୟ ନଷ୍ଟ କରୁଥିଲେ। ସାଇ ସେମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ପଚାରିଲେ, "ପିଲାମାନେ, ତୁମେ ଆଜି ସ୍କୁଲ ଯାଇନାହଁ କି?"

ଜଣେ ପିଲା କହିଲା, "ସାର୍, ଆମକୁ ପଢ଼ିବାକୁ ଇଚ୍ଛା ହେଉନାହିଁ। ପାଠ ପଢ଼ିଲେ କ'ଣ ମିଳିବ?"

ସାଇ ହସି କହିଲେ, "ପାଠ ପଢ଼ିଲେ କେବଳ ଚାକିରି ମିଳେ ନାହିଁ। ତୁମେ ନିଜ ଅଧିକାର ବୁଝିପାରିବ, ଭଲମନ୍ଦ ବିଚାର କରିପାରିବ ଏବଂ ନିଜ ଜୀବନକୁ ନିଜେ ଗଢ଼ିପାରିବ।"

ସେହି ସମୟରେ ମଧୁ ସେଠାକୁ ଆସିଲା। ସାଇଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ସେ ଖୁସି ହେଲା।

ମଧୁ କହିଲା, "ଭାଇ, ଆମ ଗାଁରେ ଅନେକ ପିଲା ପାଠ ପଢ଼ିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କୁ ଠିକ୍ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ ମିଳୁନାହିଁ। ଆମେ କ'ଣ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଗୋଟିଏ ମାଗଣା ପାଠଶାଳା ଆରମ୍ଭ କରିପାରିବା ନାହିଁ?"

ସାଇ ଉତ୍ସାହରେ କହିଲେ, "ନିଶ୍ଚୟ ପାରିବା। ଭଲ କାମ ଆରମ୍ଭ କରିବା ପାଇଁ ବଡ଼ ଧନ ଦରକାର ନାହିଁ। ଦରକାର ହେଉଛି ଭଲ ମନ ଓ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ।"

ଏହିପରି ଭାବରେ ମଧୁ ଓ ସାଇଙ୍କ ପରିଚୟ ହେଲା।

ଅଧ୍ୟାୟ ୪: ମାଗଣା ପାଠଶାଳାର ଶୁଭାରମ୍ଭ

ମଧୁ ଓ ସାଇ ଗାଁର ବୟସ୍କ ଲୋକମାନଙ୍କ ସହିତ ଆଲୋଚନା କଲେ। ପ୍ରଥମେ କେତେକ ଲୋକ ସେମାନଙ୍କ ଯୋଜନାକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଲେ ନାହିଁ।

ଜଣେ ବୟସ୍କ ଲୋକ କହିଲେ, "ଆଜିକାଲି ପିଲାମାନେ ପାଠ ପଢ଼ିବାକୁ ଚାହୁଁନାହାନ୍ତି। ତୁମେ ଏତେ ପରିଶ୍ରମ କରି କ'ଣ ପାଇବ?"

ସାଇ ଶାନ୍ତ ସ୍ୱରରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ଆମେ ଯଦି ଗୋଟିଏ ପିଲାର ଜୀବନରେ ମଧ୍ୟ ଆଲୋକ ଜାଳିପାରିବା, ତାହା ଆମ ପାଇଁ ବଡ଼ ସଫଳତା ହେବ।"

ଗାଁର ମନ୍ଦିର ପାଖରେ ଥିବା ଏକ ପୁରୁଣା ଘରକୁ ସଫା କରି ସେମାନେ ପାଠଶାଳା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଗାଁର କେତେକ ଯୁବକ ସେମାନଙ୍କ ସହ ଯୋଗ ଦେଲେ। କେହି ପୁରୁଣା ବହି ଦେଲେ, କେହି ଖାତା ଓ କଲମ ଆଣିଲେ, ଆଉ କେହି ପିଲାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବସିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ।

ପ୍ରଥମ ଦିନ ମାତ୍ର ପାଞ୍ଚଜଣ ପିଲା ଆସିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ମଧୁ ଓ ସାଇ ନିରାଶ ହେଲେ ନାହିଁ।

ମଧୁ ପିଲାମାନଙ୍କୁ କାହାଣୀ ମାଧ୍ୟମରେ ପାଠ ପଢ଼ାଉଥିଲା। ସାଇ ଗଣିତ, ବିଜ୍ଞାନ ଓ ସାଧାରଣ ଜ୍ଞାନ ବୁଝାଉଥିଲେ। ପାଠଶାଳାରେ କେବଳ ବହିର ଶିକ୍ଷା ନୁହେଁ, ପରିଷ୍କାର ପରିଚ୍ଛନ୍ନତା, ବୃକ୍ଷରୋପଣ, ସତ୍ୟବାଦିତା ଓ ପରସ୍ପରକୁ ସମ୍ମାନ ଦେବାର ଶିକ୍ଷା ମଧ୍ୟ ଦିଆଯାଉଥିଲା।

କିଛି ସପ୍ତାହ ପରେ ପାଠଶାଳାକୁ ଆସୁଥିବା ପିଲାଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ବଢ଼ିଲା। ଅଭିଭାବକମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ପିଲାଙ୍କ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦେଖି ଖୁସି ହେଲେ।

ଗାଁର ଲୋକମାନେ ବୁଝିଲେ ଯେ ନିଷ୍ଠାର ସହିତ କରାଯାଇଥିବା ଛୋଟ କାମ ମଧ୍ୟ ଦିନେ ବଡ଼ ଆନ୍ଦୋଳନର ରୂପ ନେଇପାରେ।

ଅଧ୍ୟାୟ ୫: ଓଡ଼ିଶାର ସଂସ୍କୃତି ଓ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି

ସୁନ୍ଦରପୁର ଗାଁରେ ରଥଯାତ୍ରା ଏକ ବଡ଼ ପର୍ବ ଥିଲା। ଏହି ଦିନ ଗାଁର ଛୋଟ ପିଲାଠାରୁ ବୃଦ୍ଧ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତେ ଖୁସିରେ ମାତି ଉଠୁଥିଲେ।

ଗାଁର ମନ୍ଦିରରେ ଜଗନ୍ନାଥ, ବଳଭଦ୍ର ଓ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କ ପୂଜା ହେଉଥିଲା। ଭକ୍ତମାନେ ଭଜନ ଗାଉଥିଲେ, ପ୍ରସାଦ ବଣ୍ଟନ କରୁଥିଲେ ଏବଂ ରଥ ଟାଣିବା ପାଇଁ ଏକାଠି ହେଉଥିଲେ।

ମଧୁଙ୍କ ଜେଜେମାଆ ତାକୁ କହୁଥିଲେ, "ମାଆ, ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ସଂସ୍କୃତି ଆମକୁ ଶିଖାଏ ଯେ ସମସ୍ତ ମଣିଷ ସମାନ। ଧନୀ ହେଉ କି ଗରିବ, ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଭକ୍ତିର ଦ୍ୱାର ଖୋଲା।"

ମଧୁ ଏହି କଥାକୁ ନିଜ ହୃଦୟରେ ରଖିଥିଲା।

ରଥଯାତ୍ରା ଦିନ ସେ ଦେଖିଲା ଯେ ଜଣେ ବୃଦ୍ଧ ଲୋକ ଭିଡ଼ ଭିତରେ ପାଣି ପାଇଁ ଅସୁବିଧାରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି। ମଧୁ ତୁରନ୍ତ ତାଙ୍କୁ ପାଣି ଦେଲା ଏବଂ ଏକ ଛାଇ ଜାଗାରେ ବସାଇଲା।

ସାଇ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଥିଲେ। ସେ ମଧୁଙ୍କ କାମ ଦେଖି କହିଲେ, "ମଧୁ, ଭଗବାନଙ୍କ ପ୍ରତି ପ୍ରକୃତ ଭକ୍ତି କେବଳ ପୂଜାରେ ନୁହେଁ। ଅନ୍ୟର ଦୁଃଖ ବୁଝି ତାକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ମଧ୍ୟ ଭକ୍ତିର ଏକ ସୁନ୍ଦର ରୂପ।"

ମଧୁ ହସି କହିଲା, "ସାଇ ଭାଇ, ମୁଁ ମୋ ଜେଜେମାଆଙ୍କଠାରୁ ଶିଖିଛି—ମଣିଷ ସେବା ହିଁ ମାଧବ ସେବା।"

ସେହି ଦିନଠାରୁ ମଧୁ ଓ ସାଇ ରଥଯାତ୍ରା ସମୟରେ ଲୋକଙ୍କୁ ପାଣି ଯୋଗାଇବା, ବୃଦ୍ଧମାନଙ୍କୁ ସହାୟତା କରିବା ଏବଂ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ପାଇଁ ଏକ ସ୍ୱେଚ୍ଛାସେବୀ ଦଳ ଗଠନ କଲେ।

ଅଧ୍ୟାୟ ୬: ବନ୍ୟାର ଦୁଃଖ ଓ ମାନବିକତାର ପରୀକ୍ଷା

କିଛି ମାସ ପରେ ଓଡ଼ିଶାର ସେହି ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରବଳ ବର୍ଷା ହେଲା। ନଦୀର ଜଳସ୍ତର ବଢ଼ିବାକୁ ଲାଗିଲା। ଗାଁର ତଳିଆ ଅଞ୍ଚଳରେ ପାଣି ପଶିଗଲା। ଅନେକ ଲୋକଙ୍କ ଘର ନଷ୍ଟ ହେଲା, ଧାନକ୍ଷେତ ଜଳମଗ୍ନ ହେଲା ଏବଂ ଲୋକମାନେ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ଜଳ ପାଇଁ ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ।

ସୁନ୍ଦରପୁରରେ ଭୟର ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା।

କିନ୍ତୁ ମଧୁ ଓ ସାଇ ଭୟଭୀତ ହେଲେ ନାହିଁ। ସେମାନେ ଗାଁର ଯୁବକମାନଙ୍କୁ ଏକାଠି କଲେ ଏବଂ ପ୍ରଶାସନ ସହିତ ଯୋଗାଯୋଗ କରିବାକୁ ଆଗେଇ ଆସିଲେ।

ସାଇ କହିଲେ, "ଏହି ସମୟରେ ଆମେ ଏକାଠି ରହିବା ଦରକାର। ପ୍ରଥମେ ବିପଦରେ ଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ ସ୍ଥାନକୁ ନେବା। ତା'ପରେ ଖାଦ୍ୟ, ପାଣି ଓ ଔଷଧର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା।"

ଗାଁର ସମସ୍ତେ ନିଜ ନିଜ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ ସାହାଯ୍ୟ କଲେ। କେହି ଚାଉଳ ଦେଲେ, କେହି ଶୁଖିଲା ଖାଦ୍ୟ ଆଣିଲେ, ଆଉ କେହି ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳରେ ରହୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ବସ୍ତ୍ର ଯୋଗାଇଲେ।

ମଧୁ ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ସଂଗଠିତ କରି ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲା। ସାଇ ଓ ଅନ୍ୟ ଯୁବକମାନେ ବୃଦ୍ଧ ଏବଂ ଅସୁସ୍ଥ ଲୋକଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ ସ୍ଥାନକୁ ନେବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କଲେ।

ସେହି ସମୟରେ ରାଜୁ ନିଜ ଜୀବନକୁ ବିପଦରେ ପକାଇ ଜଣେ ବୃଦ୍ଧାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲା। ମଧୁ ତାକୁ ଦେଖି ଡାକିଲା, "ରାଜୁ, ନିଜ ସୁରକ୍ଷାକୁ ମଧ୍ୟ ଧ୍ୟାନ ଦେ। ପ୍ରଶିକ୍ଷିତ ଉଦ୍ଧାରକାରୀଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟ ନେବା ଦରକାର।"

ସମସ୍ତେ ମିଶି ସତର୍କତାର ସହିତ ବୃଦ୍ଧାଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ ସ୍ଥାନକୁ ନେଲେ।

କିଛି ଦିନ ପରେ ବର୍ଷା କମିଲା। ଲୋକମାନେ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଲେ। ଯଦିଓ କ୍ଷୟକ୍ଷତି ବହୁତ ହୋଇଥିଲା, ତଥାପି ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକତା ଓ ସହଯୋଗର ଭାବନା ଆହୁରି ଦୃଢ଼ ହୋଇଥିଲା।

ଗାଁର ଜଣେ ବୃଦ୍ଧ କହିଲେ, "ଆଜି ଆମେ ବୁଝିଲୁ ଯେ ଆମର ପ୍ରକୃତ ସମ୍ପତ୍ତି ଘର, ଜମି କିମ୍ବା ଟଙ୍କା ନୁହେଁ। ଆମର ପ୍ରକୃତ ସମ୍ପତ୍ତି ହେଉଛି ପରସ୍ପର ପ୍ରତି ଥିବା ଭଲପାଇବା।"

ଅଧ୍ୟାୟ ୭: ମଧୁ ଓ ସାଇଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଲା ଏକ ସୁନ୍ଦର ସମ୍ପର୍କ

ସମାଜସେବା କରୁ କରୁ ମଧୁ ଓ ସାଇ ପରସ୍ପରକୁ ଭଲଭାବେ ବୁଝିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ମଧୁଙ୍କ ସରଳତା, ସାହସ ଓ ମାନବିକତା ସାଇଙ୍କ ମନକୁ ଛୁଇଁଗଲା। ସେହିପରି ସାଇଙ୍କ ସତ୍ୟନିଷ୍ଠା, ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଓ ସେବାଭାବ ମଧୁଙ୍କୁ ପ୍ରଭାବିତ କଲା।

ସେମାନଙ୍କ ସମ୍ପର୍କର ମୂଳରେ ଥିଲା ପରସ୍ପର ପ୍ରତି ସମ୍ମାନ, ବିଶ୍ୱାସ ଓ ଏକ ସାଧାରଣ ଲକ୍ଷ୍ୟ।

ଦିନେ ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ସେମାନେ ଗାଁର ନଦୀକୂଳରେ ବସିଥିଲେ। ଆକାଶରେ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତର ଲାଲିମା ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ପକ୍ଷୀମାନେ ନିଜ ବସାକୁ ଫେରୁଥିଲେ।

ସାଇ କହିଲେ, "ମଧୁ, ତୁମେ କେବେ ଭାବିଛ କି ଆମେ ଯଦି ଏହି ଗାଁକୁ ଏକ ଆଦର୍ଶ ଗାଁରେ ପରିଣତ କରିପାରିବା, ତେବେ କେତେ ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନ ବଦଳିଯିବ?"

ମଧୁ ହସି କହିଲା, "ହଁ, ମୁଁ ସବୁବେଳେ ଏହି ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖେ। କିନ୍ତୁ ଏକାକୀ ମୁଁ ସବୁ କରିପାରିବି ନାହିଁ। ତୁମ ପରି ଲୋକଙ୍କ ସହଯୋଗ ମିଳିଲେ ଆମେ ନିଶ୍ଚୟ ଆଗକୁ ବଢ଼ିପାରିବା।"

ସାଇ କିଛି ସମୟ ନୀରବ ରହିଲେ। ପରେ କହିଲେ, "ମଧୁ, ତୁମ ସହିତ କାମ କରି ମୁଁ ବୁଝିଛି ଯେ ଜୀବନର ସୁଖ କେବଳ ନିଜ ପାଇଁ ବଞ୍ଚିବାରେ ନାହିଁ। ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ମୁହଁରେ ହସ ଫୁଟାଇବାରେ ମଧ୍ୟ ଅସୀମ ଆନନ୍ଦ ଅଛି।"

ମଧୁଙ୍କ ମୁହଁରେ ଲାଜମିଶା ହସ ଫୁଟିଉଠିଲା।

ସେମାନେ ନିଜ ସମ୍ପର୍କକୁ ସମୟ, ବିଶ୍ୱାସ ଓ ସମ୍ମାନ ସହିତ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇଲେ। ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରେମର ଅର୍ଥ କେବଳ ମିଠା କଥା ନଥିଲା; ପରସ୍ପରର ସ୍ୱପ୍ନକୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଏବଂ କଠିନ ସମୟରେ ପାଖରେ ରହିବା ମଧ୍ୟ ପ୍ରେମର ଏକ ଅଂଶ ଥିଲା।

ଅଧ୍ୟାୟ ୮: ଗାଁରେ ମହିଳା ସଶକ୍ତୀକରଣର ନୂଆ ଅଧ୍ୟାୟ

ସୁନ୍ଦରପୁର ଗାଁରେ ଅନେକ ମହିଳା ଘରକାମ କରିବା ସହିତ ଚାଷ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାମରେ ମଧ୍ୟ ଯୋଗ ଦେଉଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଆର୍ଥିକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାରେ ସେମାନଙ୍କ ଭୂମିକା କମ୍ ଥିଲା। କେତେକ ମହିଳା ନିଜ ଦକ୍ଷତା ଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଆୟ କରିବାର ସୁଯୋଗ ପାଉନଥିଲେ।

ମଧୁ ଭାବିଲା ଯେ ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ଆର୍ଥିକ ଭାବେ ସଶକ୍ତ କରିବା ଦରକାର।

ସେ ଗାଁର ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ଏକାଠି କରି ଏକ ସ୍ୱୟଂସହାୟକ ଗୋଷ୍ଠୀ ଗଠନ କରିବାର ପ୍ରସ୍ତାବ ରଖିଲା। ଆରମ୍ଭରେ କେତେକ ମହିଳା ଦ୍ୱିଧାରେ ପଡ଼ିଲେ।

ଜଣେ ମହିଳା କହିଲେ, "ଆମେ ତ ପାଠ ପଢ଼ିନାହୁଁ। ଆମେ ବ୍ୟବସାୟ କେମିତି କରିବୁ?"

ମଧୁ କହିଲା, "ଦିଦି, ବ୍ୟବସାୟ ଶିଖିବା ପାଇଁ ଇଚ୍ଛା, ପରିଶ୍ରମ ଓ ଠିକ୍ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ ଦରକାର। ଆମେ ଏକାଠି ଶିଖିବା ଏବଂ ଏକାଠି ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା।"

ସାଇ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ହିସାବ ରଖିବା, ଛୋଟ ସଞ୍ଚୟ କରିବା ଓ ବଜାର ବିଷୟରେ ଜାଣିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କଲେ।

କେତେକ ମହିଳା ପାପଡ଼, ବଡ଼ି, ଆଚାର ଓ ଘରୋଇ ଖାଦ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ ତିଆରି କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଅନ୍ୟ କେତେକ ମହିଳା ହସ୍ତଶିଳ୍ପ ଓ ସିଲେଇ କାମରେ ନିଜ ଦକ୍ଷତାକୁ ବ୍ୟବହାର କଲେ।

ଧୀରେ ଧୀରେ ସେମାନଙ୍କ ଉତ୍ପାଦ ଆଖପାଖ ବଜାରରେ ବିକ୍ରି ହେବାକୁ ଲାଗିଲା। ମହିଳାମାନେ ନିଜ ଆୟରୁ ପରିବାରକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ସହିତ ପିଲାମାନଙ୍କ ପାଠପଢ଼ା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଟଙ୍କା ସଞ୍ଚୟ କଲେ।

ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଗାଁର ମହିଳାମାନଙ୍କ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ବଢ଼ାଇଦେଲା।

ଜଣେ ମହିଳା ଆଖିରେ ଲୁହ ନେଇ କହିଲେ, "ମଧୁ, ଆଜି ମୁଁ ନିଜ ପାଦରେ ଠିଆ ହେବାକୁ ଶିଖିଛି। ଏବେ ମୁଁ ନିଜ ପିଲାଙ୍କ ଭବିଷ୍ୟତ ପାଇଁ ନିଜେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇପାରୁଛି।"

ମଧୁ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି କହିଲା, "ଦିଦି, ଆପଣଙ୍କ ସଫଳତା ହିଁ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ସଫଳତା।"

ଅଧ୍ୟାୟ ୯: ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଏକ ନୂଆ ସଙ୍କଳ୍ପ

ସମୟ ବିତିବା ସହିତ ସୁନ୍ଦରପୁର ଗାଁରେ ଆଉ ଏକ ସମସ୍ୟା ଦେଖାଦେଲା। ଲୋକମାନେ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ ଓ ଅନ୍ୟ ଆବର୍ଜନା ରାସ୍ତାକଡ଼ରେ ପକାଉଥିଲେ। ପୋଖରୀ ପାଖରେ ମଇଳା ଜମା ହେଉଥିଲା। କେତେକ ଗଛ କଟାଯାଉଥିବାରୁ ଗାଁର ସବୁଜିମା ମଧ୍ୟ କମିବାକୁ ଲାଗିଲା।

ମଧୁ ଓ ସାଇ ଏହି ସମସ୍ୟାକୁ ନେଇ ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ।

ସାଇ କହିଲେ, "ଆମେ ପ୍ରକୃତିରୁ ଜଳ, ବାୟୁ, ଖାଦ୍ୟ ଓ ଜୀବନ ପାଉଛୁ। ଯଦି ଆମେ ପ୍ରକୃତିକୁ ନଷ୍ଟ କରିବା, ତେବେ ଆମର ଭବିଷ୍ୟତ ମଧ୍ୟ ବିପଦରେ ପଡ଼ିବ।"

ସେମାନେ ଗାଁରେ ଏକ ପରିବେଶ ସଚେତନତା ଅଭିଯାନ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

ପିଲାମାନେ ଦଳ ଗଠନ କରି ରାସ୍ତା ସଫା କଲେ। ମହିଳାମାନେ ଘରେ ଆବର୍ଜନାକୁ ଅଲଗା ରଖିବା ଓ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକର ବ୍ୟବହାର କମାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ଗାଁର ଯୁବକମାନେ ରାସ୍ତାକଡ଼ରେ ଓ ପୋଖରୀ ପାଖରେ ଗଛ ଲଗାଇଲେ।

ମଧୁ ପିଲାମାନଙ୍କୁ କହିଲା, "ଆଜି ଆମେ ଯେଉଁ ଗଛ ଲଗାଉଛୁ, ତାହା ଆସନ୍ତାକାଲି ଆମକୁ ଛାଇ, ଶୁଦ୍ଧ ବାୟୁ ଓ ସୁନ୍ଦର ପରିବେଶ ଦେବ।"

ଗାଁର ପିଲାମାନେ ନିଜ ଜନ୍ମଦିନରେ ଗୋଟିଏ ଗଛ ଲଗାଇବାର ସଙ୍କଳ୍ପ ନେଲେ।

କିଛି ବର୍ଷ ପରେ ଗାଁର ରାସ୍ତାକଡ଼ରେ ଛୋଟ ଛୋଟ ଗଛ ବଡ଼ ହେବାକୁ ଲାଗିଲା। ପୋଖରୀ ଅଞ୍ଚଳ ଅଧିକ ପରିଷ୍କାର ହେଲା। ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରତି ଦାୟିତ୍ୱବୋଧ ବଢ଼ିଲା।

ଅଧ୍ୟାୟ ୧୦: ମଧୁଙ୍କ ସଂଘର୍ଷ ଓ ସଫଳତା

ମଧୁଙ୍କ ସେବା କାର୍ଯ୍ୟ ଯେତେ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଥିଲା, ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସେତେ ନୂଆ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ଆସୁଥିଲା।

କେତେକ ଲୋକ ତାଙ୍କ କାମକୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଆଉ କେତେକ ଲୋକ ତାଙ୍କୁ ନିରୁତ୍ସାହିତ କରୁଥିଲେ।

ଦିନେ ଜଣେ ଲୋକ କହିଲେ, "ମଧୁ, ତୁ ନିଜ ଘର କଥା ନ ଭାବି ସବୁବେଳେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ କାହିଁକି ଦୌଡ଼ୁଛୁ? ଏଥିରେ ତୋର କ'ଣ ଲାଭ?"

ମଧୁ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ଉତ୍ତର ଦେଲା, "ମୁଁ ଯଦି କାହାର ଦୁଃଖ କମାଇପାରିବି, କାହାର ପିଲାକୁ ପାଠ ପଢ଼ିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିପାରିବି କିମ୍ବା କାହାର ମୁହଁରେ ହସ ଫୁଟାଇପାରିବି, ତେବେ ସେହି ଆନନ୍ଦ ମୋ ପାଇଁ ଯଥେଷ୍ଟ।"

କିନ୍ତୁ ମଧୁ ଜାଣିଥିଲା ଯେ କେବଳ ଭଲ ଇଚ୍ଛା ଦ୍ୱାରା ସବୁ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ହୁଏ ନାହିଁ। ସେଥିପାଇଁ ସେ ସାଇଙ୍କ ପରାମର୍ଶରେ ସମାଜସେବା, ଶିଶୁ ଅଧିକାର, ମହିଳା ସଶକ୍ତୀକରଣ ଓ ସରକାରୀ ସହାୟତା ସମ୍ପର୍କରେ ଅଧିକ ଜାଣିବାକୁ ଲାଗିଲା।

ସେମାନେ ଗାଁର ଲୋକମାନଙ୍କୁ ସରକାରୀ ଯୋଜନା ବିଷୟରେ ସଠିକ୍ ସୂଚନା ଦେବା, ଆବଶ୍ୟକ କାଗଜପତ୍ର ସମ୍ପର୍କରେ ବୁଝାଇବା ଏବଂ ଯୋଗ୍ୟ ଲୋକଙ୍କୁ ସମ୍ପୃକ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ସହିତ ଯୋଗାଯୋଗ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କଲେ।

ସେମାନେ କେବେ ମଧ୍ୟ କାହାକୁ ମିଥ୍ୟା ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଉନଥିଲେ। ଯେଉଁ କାମ ସେମାନଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ସମ୍ଭବ ନଥିଲା, ସେ ବିଷୟରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ କହୁଥିଲେ।

ଏହି ସତ୍ୟନିଷ୍ଠା ଯୋଗୁଁ ଗାଁର ଲୋକମାନଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ ଦିନକୁ ଦିନ ବଢ଼ିଲା।

ଅଧ୍ୟାୟ ୧୧: ଗାଁରେ ନୂଆ ଆଲୋକ

ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ବିତିଗଲା।

ସୁନ୍ଦରପୁର ଗାଁର ଚିତ୍ର ବଦଳିଯାଇଥିଲା। ଅଧିକ ପିଲା ସ୍କୁଲ ଯାଉଥିଲେ। ଝିଅମାନଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରତି ଅଭିଭାବକମାନଙ୍କ ଆଗ୍ରହ ବଢ଼ିଥିଲା। ମହିଳାମାନେ ଛୋଟ ବ୍ୟବସାୟ ମାଧ୍ୟମରେ ଆୟ କରୁଥିଲେ। ଗାଁର ରାସ୍ତା ଓ ପୋଖରୀ ସଫା ରଖିବା ପାଇଁ ଲୋକମାନେ ନିୟମିତ ଭାବରେ ଏକାଠି ହେଉଥିଲେ।

ରାଜୁ ମଧ୍ୟ ମନ ଲଗାଇ ପାଠ ପଢ଼ିଲା। ପରେ ସେ ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରି ନିଜ ଗାଁର ପିଲାମାନଙ୍କୁ ପଢ଼ାଇବା ପାଇଁ ଫେରିଆସିଲା।

ଦିନେ ଗାଁରେ ଏକ ସଭା ଆୟୋଜନ କରାଗଲା। ସେଠାରେ ବୃଦ୍ଧ, ମହିଳା, ଯୁବକ ଓ ପିଲାମାନେ ଏକାଠି ହେଲେ।

ଗାଁର ମୁଖିଆ କହିଲେ, "ଆମ ଗାଁରେ ଯେଉଁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସିଛି, ତାହା କୌଣସି ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଯୋଗୁଁ ନୁହେଁ। ଏହା ସମସ୍ତଙ୍କ ମିଳିତ ପ୍ରୟାସର ଫଳ। ତଥାପି ମଧୁ ଓ ସାଇ ଆମକୁ ଏକାଠି ହେବାର ପଥ ଦେଖାଇଛନ୍ତି।"

ସମସ୍ତେ ଜୋରରେ ତାଳି ମାରିଲେ।

ମଧୁ ମଞ୍ଚ ଉପରକୁ ଯାଇ କହିଲା, "ମୋର ପ୍ରିୟ ଗାଁବାସୀ, ମୁଁ ଏକା କିଛି କରିନାହିଁ। ଆପଣମାନଙ୍କ ସହଯୋଗ, ଆମ ଶିକ୍ଷକମାନଙ୍କ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ, ମହିଳାମାନଙ୍କ ପରିଶ୍ରମ ଏବଂ ଯୁବକମାନଙ୍କ ଉତ୍ସାହ ଯୋଗୁଁ ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ ସମ୍ଭବ ହୋଇଛି। ଆମେ ଆଜି ଯେଉଁଠାରେ ପହଞ୍ଚିଛୁ, ସେଠାରେ ଅଟକି ଯିବା ନାହିଁ। ଆମକୁ ଆହୁରି ଅନେକ କାମ କରିବାକୁ ଅଛି।"

ସାଇ ମଧ୍ୟ କହିଲେ, "ଆମ ଗାଁର ପ୍ରତ୍ୟେକ ପିଲା ଶିକ୍ଷା ପାଇବା ଉଚିତ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ମହିଳା ସମ୍ମାନ ପାଇବା ଉଚିତ ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବୃଦ୍ଧ ନିରାପତ୍ତା ଓ ସ୍ନେହ ପାଇବା ଉଚିତ। ଆମେ ଏପରି ଏକ ସମାଜ ଗଢ଼ିବା, ଯେଉଁଠାରେ କେହି ନିଜକୁ ଅସହାୟ ମନେ କରିବେ ନାହିଁ।"

ସେହି ଦିନ ଗାଁର ଲୋକମାନେ ଏକ ନୂଆ ସଙ୍କଳ୍ପ ନେଲେ—ସେମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ ନିଜ ଗାଁର ଉନ୍ନତି ପାଇଁ କାମ କରିବେ।

ଅଧ୍ୟାୟ ୧୨: ପ୍ରେମ, ପରିବାର ଓ ନୂଆ ଦାୟିତ୍ୱ

ସମୟ ସହିତ ମଧୁ ଓ ସାଇଙ୍କ ସମ୍ପର୍କ ଆହୁରି ଗଭୀର ହେଲା। ସେମାନଙ୍କ ପରିବାର ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ଚିନ୍ତାଧାରା ଓ ସମାଜସେବା ପ୍ରତି ଥିବା ନିଷ୍ଠାକୁ ବୁଝିଲେ।

ଦୁଇ ପରିବାରର ସମ୍ମତି ଓ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ମଧୁ ଓ ସାଇଙ୍କ ବିବାହ ହେଲା।

ବିବାହ ଅବସରରେ ଗାଁରେ ବଡ଼ ଉତ୍ସବ ଆୟୋଜନ କରାଗଲା। ଓଡ଼ିଆ ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ଘର ସଜାଗଲା। ମହିଳାମାନେ ମଙ୍ଗଳଗୀତ ଗାଇଲେ। ଆତ୍ମୀୟସ୍ୱଜନ ଓ ଗାଁର ଲୋକମାନେ ନବଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ କଲେ।

ବିବାହ ପରେ ମଧୁ ଓ ସାଇ ନିଜ ଜୀବନକୁ କେବଳ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସୁଖ ପାଇଁ ସୀମିତ ରଖିଲେ ନାହିଁ। ସେମାନେ ନିଜ ପରିବାରର ଦାୟିତ୍ୱ ପାଳନ କରିବା ସହିତ ଗାଁର ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ମଧ୍ୟ କାମ କରିବା ଜାରି ରଖିଲେ।

ସେମାନେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଲେ ଯେ ନିଜ ଆୟରୁ ଏକ ଛୋଟ ଅଂଶ ଗରିବ ପିଲାମାନଙ୍କ ବହି, ଖାତା ଓ ଶିକ୍ଷା ସାମଗ୍ରୀ ପାଇଁ ଖର୍ଚ୍ଚ କରିବେ।

ମଧୁ ସାଇଙ୍କୁ କହିଲା, "ଆମ ଜୀବନରେ ଯଦି ଭଲପାଇବା ଅଛି, ତେବେ ସେହି ଭଲପାଇବା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଜୀବନକୁ ମଧ୍ୟ ସୁନ୍ଦର କରିବା ଉଚିତ।"

ସାଇ ହସି କହିଲେ, "ତୁମେ ଠିକ୍ କହିଛ। ଆମେ ଏକାଠି ଚାଲିଲେ ଆମ ପଥ ଆହୁରି ସୁନ୍ଦର ହେବ।"

ଅଧ୍ୟାୟ ୧୩: ଓଡ଼ିଶାର ମାଟିର ମହକ

ସୁନ୍ଦରପୁର କେବଳ ଗୋଟିଏ ଗାଁ ନଥିଲା। ଏହା ଓଡ଼ିଶାର ଗ୍ରାମୀଣ ଜୀବନର ଏକ ସୁନ୍ଦର ପ୍ରତୀକ ହୋଇଯାଇଥିଲା।

ଗାଁର ଲୋକମାନେ ନିଜ ଭାଷା, ପରମ୍ପରା, ଲୋକଗୀତ, ନୃତ୍ୟ, ହସ୍ତଶିଳ୍ପ ଓ ପର୍ବପର୍ବାଣିକୁ ଭଲପାଉଥିଲେ। ରଜ ପର୍ବରେ ଝିଅମାନେ ଦୋଳି ଖେଳୁଥିଲେ। ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତିରେ ଲୋକମାନେ ପାରମ୍ପରିକ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଥିଲେ। ନୂଆଖାଇରେ ଚାଷୀ ପରିବାରମାନେ ନୂଆ ଧାନକୁ ନେଇ ଆନନ୍ଦ ପ୍ରକାଶ କରୁଥିଲେ।

ଦୁର୍ଗାପୂଜା ସମୟରେ ଗାଁରେ ଉତ୍ସବର ମାହୋଲ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିଲା। ଲୋକମାନେ ନୂଆ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧୁଥିଲେ, ପରସ୍ପରକୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଜଣାଉଥିଲେ ଏବଂ ସାମୂହିକ ଭୋଜନର ଆୟୋଜନ କରୁଥିଲେ।

ମଧୁ ଓ ସାଇ ଏହି ସମସ୍ତ ପର୍ବକୁ ସାମାଜିକ ଏକତାର ଅବସରରେ ପରିଣତ କରିଥିଲେ। ସେମାନେ ଉତ୍ସବ ସମୟରେ ଗାଁର ପିଲାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଚିତ୍ରାଙ୍କନ, ରଚନା ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ କରୁଥିଲେ।

ସେମାନଙ୍କ ମତରେ, ନିଜ ସଂସ୍କୃତିକୁ ଭଲପାଇବାର ଅର୍ଥ ଅନ୍ୟ ସଂସ୍କୃତିକୁ ଅସମ୍ମାନ କରିବା ନୁହେଁ। ବରଂ ନିଜ ପରମ୍ପରାକୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ସହିତ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଭାଷା, ଧର୍ମ ଓ ଜୀବନଶୈଳୀକୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ ଦେବା।

ଗାଁର ଜଣେ ଶିକ୍ଷକ କହିଲେ, "ଆମର ଓଡ଼ିଶା ମାଟିର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଶକ୍ତି ହେଉଛି ଏହାର ମାନବିକତା। ଆମେ ଯେତେବେଳେ ନିଜ ମାଟିକୁ ଭଲପାଉ, ସେତେବେଳେ ଏହାର ଲୋକମାନଙ୍କ ଦୁଃଖସୁଖକୁ ମଧ୍ୟ ନିଜର ବୋଲି ଭାବିବା ଉଚିତ।"

ଅଧ୍ୟାୟ ୧୪: ନୂଆ ପିଢ଼ି ପାଇଁ ନୂଆ ସ୍ୱପ୍ନ

ବର୍ଷ ପରେ ବର୍ଷ ବିତିଗଲା। ସୁନ୍ଦରପୁରର ପାଠଶାଳା ଏବେ ଏକ ଛୋଟ ଶିକ୍ଷାକେନ୍ଦ୍ରର ରୂପ ନେଇଥିଲା। ସେଠାରେ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ପାଠ ପଢ଼ାଇବା ସହିତ କମ୍ପ୍ୟୁଟରର ପ୍ରାଥମିକ ଜ୍ଞାନ, ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା ଓ ଜୀବନଦକ୍ଷତା ଶିଖାଯାଉଥିଲା।

ଗାଁର ଅନେକ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ପାଇଁ ସହରକୁ ଯାଇଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେତେକ ନିଜ ଗାଁକୁ ଫେରି ସମାଜ ପାଇଁ କାମ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା ପ୍ରକାଶ କଲେ।

ଦିନେ ପାଠଶାଳାରେ ଏକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ହେଲା। ସେଠାରେ ଜଣେ ଛୋଟ ଝିଅ ମଞ୍ଚ ଉପରେ ଠିଆ ହୋଇ କହିଲା, "ମୁଁ ବଡ଼ ହେଲେ ଜଣେ ଡାକ୍ତର ହେବି। ମୋ ଗାଁର ଗରିବ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବି।"

ଆଉ ଜଣେ ପିଲା କହିଲା, "ମୁଁ ଜଣେ ଶିକ୍ଷକ ହେବି ଏବଂ କୌଣସି ପିଲାକୁ ଅଶିକ୍ଷିତ ରହିବାକୁ ଦେବି ନାହିଁ।"

ମଧୁଙ୍କ ଆଖିରେ ଆନନ୍ଦର ଲୁହ ଆସିଗଲା। ସେ ସାଇଙ୍କୁ କହିଲା, "ଦେଖ, ଆମେ ଯେଉଁ ଛୋଟ ବିହନ ବୁଣିଥିଲୁ, ଆଜି ତାହା ଆଶାର ଗଛ ହୋଇ ବଢ଼ୁଛି।"

ସାଇ କହିଲେ, "ଏହା ହିଁ ପ୍ରକୃତ ସଫଳତା। ଆମ ପରେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ଏହି ପିଲାମାନେ ଭଲ କାମ ଜାରି ରଖିବେ, ତେବେ ଆମର ପରିଶ୍ରମ ସାର୍ଥକ ହେବ।"

ଅଧ୍ୟାୟ ୧୫: ମାଟିର ମହକର ଚିରନ୍ତନ ବାର୍ତ୍ତା

ଗୋଟିଏ ସକାଳେ ମଧୁ ନିଜ ଘର ଅଗଣାରେ ବସିଥିଲା। ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରଥମ କିରଣ ଧାନକ୍ଷେତ ଉପରେ ପଡ଼ୁଥିଲା। ଦୂରରୁ ମନ୍ଦିରର ଘଣ୍ଟି ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା। ଗାଁର ପିଲାମାନେ ସ୍କୁଲକୁ ଯାଉଥିଲେ।

ମଧୁ ଭାବୁଥିଲା ଯେ ତା'ର ଜୀବନରେ ଅନେକ ଦୁଃଖ, ସଂଘର୍ଷ ଓ ଆହ୍ୱାନ ଆସିଥିଲା। କିନ୍ତୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସମସ୍ୟା ତାକୁ କିଛି ନୂଆ ଶିଖାଇଥିଲା।

ସେ ବୁଝିଥିଲା ଯେ ଜଣେ ମଣିଷ ଏକାକୀ ସମଗ୍ର ଦୁନିଆକୁ ବଦଳାଇପାରିବ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ନିଜ ଆଖପାଖରେ ଥିବା ଦୁନିଆକୁ ନିଶ୍ଚୟ ଭଲ କରିପାରିବ।

ସାଇ ତା' ପାଖକୁ ଆସି ପଚାରିଲେ, "ମଧୁ, ଆଜି କ'ଣ ଭାବୁଛ?"

ମଧୁ ହସି କହିଲା, "ମୁଁ ଭାବୁଛି ଆମ ଓଡ଼ିଶାର ମାଟି କେତେ ମହାନ। ଏହି ମାଟି ଆମକୁ ଜୀବନ ଦେଇଛି, ସଂସ୍କୃତି ଦେଇଛି, ଭାଷା ଦେଇଛି ଏବଂ ମାନବିକତାର ଶିକ୍ଷା ଦେଇଛି। ଆମେ ଯଦି ନିଜ ମାଟିର ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଭଲପାଇବା, ତେବେ ଆମ ଗାଁ ଓ ଆମ ରାଜ୍ୟ ଆହୁରି ସୁନ୍ଦର ହେବ।"

ସାଇ କହିଲେ, "ଠିକ୍ କହିଛ। ଓଡ଼ିଶାର ଉନ୍ନତି କେବଳ ବଡ଼ ବଡ଼ କୋଠା, ରାସ୍ତା କିମ୍ବା କାରଖାନାରେ ନୁହେଁ। ପ୍ରକୃତ ଉନ୍ନତି ସେତେବେଳେ ହେବ, ଯେତେବେଳେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶିଶୁ ଶିକ୍ଷା ପାଇବ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ମହିଳା ସମ୍ମାନ ପାଇବେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ପରିବାର ଜୀବିକାର ସୁଯୋଗ ପାଇବ ଏବଂ କେହି ଭୋକରେ ରହିବେ ନାହିଁ।"

ଦୁହେଁ ଗାଁର ରାସ୍ତାରେ ଆଗକୁ ଚାଲିଲେ। ରାସ୍ତାକଡ଼ରେ ଲଗାଯାଇଥିବା ଗଛଗୁଡ଼ିକ ପବନରେ ଦୋହଲୁଥିଲା। ପିଲାମାନଙ୍କ ହସ ଓ ଗାଁର ଲୋକମାନଙ୍କ କଥାବାର୍ତ୍ତାରେ ପରିବେଶ ମୁଖରିତ ହେଉଥିଲା।

ସେହି ସମୟରେ ମଧୁ ମନେ ମନେ ଏକ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲା—ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତା' ଦେହରେ ଶକ୍ତି ଅଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଶିକ୍ଷା, ସେବା, ମାନବିକତା ଓ ସାମାଜିକ ନ୍ୟାୟ ପାଇଁ କାମ କରିବ।

କାରଣ ମଧୁ ଜାଣିଥିଲା, ମଣିଷର ଜୀବନ ଦିନେ ଶେଷ ହୋଇଯାଏ, କିନ୍ତୁ ତା'ର ଭଲ କାମ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଚିରଦିନ ବଞ୍ଚି ରହେ।

ଓଡ଼ିଶାର ସେହି ଛୋଟ ଗାଁ ସୁନ୍ଦରପୁର ଏବେ ଆଶା, ଏକତା ଓ ମାନବିକତାର ପ୍ରତୀକ ହୋଇଯାଇଥିଲା।

ଏହା ହେଉଛି ମାଟିର ମହକ—ଏମିତି ଏକ ମହକ, ଯାହା ମଣିଷକୁ ନିଜ ମାଟିକୁ ଭଲପାଇବା, ଅନ୍ୟର ଦୁଃଖ ବୁଝିବା ଏବଂ ଏକ ସୁନ୍ଦର ସମାଜ ଗଢ଼ିବାକୁ ପ୍ରେରଣା ଦିଏ।

🌷 କାହାଣୀର ଶିକ୍ଷା 🌷

୧. ଶିକ୍ଷା ହେଉଛି ଜୀବନର ଆଲୋକ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶିଶୁ ଶିକ୍ଷା ପାଇବାର ସୁଯୋଗ ପାଇବା ଉଚିତ।

୨. ମାନବ ସେବା ହେଉଛି ମହାନ ସେବା। ଅନ୍ୟର ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବା ମଣିଷର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଧର୍ମ।

୩. ମହିଳା ସଶକ୍ତୀକରଣ ସମାଜର ଉନ୍ନତିର ଆଧାର। ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ସୁଯୋଗ ଓ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ ପରିବାର ଓ ସମାଜ ଉଭୟ ଆଗକୁ ବଢ଼ନ୍ତି।

୪. ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦାୟିତ୍ୱ। ଗଛ ଲଗାଇବା, ଜଳ ସଂରକ୍ଷଣ କରିବା ଓ ପରିବେଶ ସଫା ରଖିବା ଆମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ।

୫. ଏକତାରେ ଶକ୍ତି ରହିଛି। ଲୋକମାନେ ଏକାଠି ହେଲେ ବଡ଼ ବଡ଼ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ କରିପାରିବେ।

୬. ପ୍ରେମର ଅର୍ଥ ସମ୍ମାନ ଓ ସହଯୋଗ। ପ୍ରକୃତ ପ୍ରେମ ମଣିଷକୁ ଭଲ କାମ କରିବାକୁ ପ୍ରେରଣା ଦିଏ।

୭. ନିଜ ମାଟି ଓ ସଂସ୍କୃତିକୁ ଭଲପାଇବା ଆମର ଗୌରବ। ନିଜ ପରମ୍ପରାକୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ସହିତ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଉଚିତ।

🌺 ଶେଷ ବାର୍ତ୍ତା 🌺

"ଆସନ୍ତୁ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ମିଶି ଏପରି ଏକ ଓଡ଼ିଶା ଗଢ଼ିବା, ଯେଉଁଠାରେ ଶିକ୍ଷାର ଆଲୋକ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘରେ ପହଞ୍ଚିବ, ମାନବିକତା ପ୍ରତ୍ୟେକ ହୃଦୟରେ ବାସ କରିବ ଏବଂ ସମାଜସେବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ମଣିଷର ଜୀବନର ଅଂଶ ହେବ।"

ଜୟ ଜଗନ୍ନାଥ! 🙏

ଜୟ ଓଡ଼ିଶା! 🌺

🌺ମାଟିର ମହକ🌺

💕ଓଡ଼ିଶାର ଗାଁ, ପ୍ରେମ, ଶିକ୍ଷା, ସଂସ୍କୃତି ଓ ସମାଜସେବାର ଏକ ହୃଦୟସ୍ପର୍ଶୀ କାହାଣୀ 💕