Coaching classes आमच्या पिढीने अनुभवलेले बालपण नव्या पिढीतील मुलांच्या वाट्याला येणे दुरापास्त झाले आहे. बाळ जेमतेम दोन अडीच वर्षांचे झाले की, त्याला प्लेग्रुपमध्ये पाठवले जाते. तेव्हापासूनच त्याचे बालपण संपते. आपल्या मुला-मुलींना शाळेची सवय झाली पाहिजे, हा त्यामागचा पालकांचा उद्देश असतो. आमच्या पिढीतील मुलं चार वर्षांची झाल्यावर बालक मंदिरात जात होती. त्यानंतर सहाव्या वर्षी पहिल्या वर्गात प्रवेश मिळत असे. मात्र, आता मूल बोलू लागलं की, त्याची आई त्याला कौतुकानं एबीसीडी म्हणायला शिकवते. त्यानंतर केजी हा प्रकार सुरू होतो. मुलांना मराठी प्राथमिक शाळेत का नाही घालत, असे विचारले की, स्पर्धेत टिकण्यासाठी आपल्या मुला-मुलींना कॉन्व्हेंटमध्येच पाठवणे योग्य, असे उत्तर मिळते. केजीमध्येच प्रवेश घेताना शाळांकडून मोठ्या प्रमाणात शुल्क आकारले जाते. आजचा पालक ते भरण्यास तयार आहे.

पुढे 8 वी 9 वी पासूनच त्या मुला-मुलींकडून दहावीच्या परीक्षेची तयारी करवून घेणे सुरू होते. 9 वीची परीक्षा संपली की, निकाल लागण्यापूर्वीच दहावीची तयारी सुरू. यावर्षी आपण कुठेच जायचं नाही. कोणी लग्नाचे आमंत्रण पाठविले तर, आमचा मुलगा/मुलगी यंदा दहावीत आहे ना. तेव्हा, आम्ही लग्नाला येऊ शकणार नाही, असे म्हणण्याची पद्धत सुरू झाली आहे. बाळूवर तर दहावीच्या परीक्षेचे खूपच टेन्शन आहे. मग, बाळूला एखाद्या नावाजलेल्या शिकवणी वर्गात घातले जाते. त्या कोचिंग क्लासची अवास्तव फी भरली जाते. त्या मुलाला दिवसभर शाळा आणि सकाळ, संध्याकाळ शिकवणी वर्गात पाठविले जाते.

दहावी झाल्यावर लगेच 12 वीची तयारी सुरू होते. मग, एखाद्या नामांकित कोचिंग क्लासशी संपर्क साधला जातो. त्या कोचिंग क्लासचे संचालक त्यांचे ज्या महाविद्यालयाशी टायअप झालेले असते त्यात प्रवेश घेण्यास सांगतात. मग, 11 वीत कॉलेजमध्ये न जाताच मुलगा 12 वीत जातो. केवळ प्रात्यक्षिक परीक्षेपुरता शाळेत जातो. त्याची वर्षभराची हजेरी, प्रथमसत्र, सराव परीक्षांना गैरहजर असला तरीही हजर दाखविले जाते. कोचिंग क्लासशी कॉलेजचे टायअप असल्याने प्रात्यक्षिक परीक्षेचे गुण टाकले जातात. त्यामुळे महाविद्यालयात न जाताही विद्यार्थी चांगले उत्तीर्ण होतात.

मोठ्या शहरांमध्ये हे प्रकार अधिक आहेत. तेथील कोचिंग क्लासेसची फी देखील भरमसाट आहे. 2 लाख रुपयांपर्यंत फी घेतली जाते. शिक्षण क्षेत्राचे बाजारीकरण झाले आहे. यावर नियंत्रण मिळविणे आवश्यक आहे. वास्तविक, शाळा किंवा महाविद्यालयात शिक्षकांना लाखाच्या जवळपास आणि प्राध्यापकांना दोन ते तीन लाख रुपये पगार मिळतो. सरकार शिक्षणावर करोडो रुपये खर्च करते. मग, विद्यार्थी कोचिंग क्लासकडे का वळतात? शिक्षक म्हणतात, विद्यार्थी शाळेत येत नाहीत आणि विद्यार्थी सांगतात शाळेत चांगले शिकवत नाहीत. पण, हेच विद्यार्थी कोचिंग क्लासेसमध्ये का जातात? याचा विचार होणे आवश्यक आहे.

एखाद्या कनिष्ठ महाविद्यालयातील 12 वीच्या वर्गाला भेट दिल्यास त्या वर्गात फारच कमी विद्यार्थी दिसतात. तर, कोचिंग क्लासेसमध्ये जाऊन पाहिल्यास त्या खोलीत विद्यार्थी मावत नाहीत, अशी स्थिती दिसते.Coaching classes यावरून शाळा आणि कोचिंग क्लासेस ही आता समांतर व्यवस्था झाली आहे. वास्तविक शाळेतील शिक्षकांना लाख रुपयांच्या जवळपास पगार मिळतो व कोचिंग क्लासेसमध्ये शिकविणाऱ्या शिक्षकांना दहा, वीस हजार रुपये मिळत असतील. पण, कोचिंग क्लासमधील शिक्षक विद्यार्थ्यांना जीव तोडून शिकवितो. तशी काळजी शाळा, महाविद्यालयातील शिक्षक, प्राध्यापकांनी देखील घेतली पाहिजे.

जिल्हा परिषदेच्या शाळांमध्ये तर, याहीपेक्षा बिकट परिस्थिती आहे. 8 वी, 9 वीतील विद्यार्थ्यांना गुणाकार, भागाकार देखील व्यवस्थित येत नाही, ही वस्तुस्थिती आहे. पण, सर्वच शाळांची अशी स्थिती नाही. तर, सर्वच विद्यार्थी देखील शिकवणी वर्गात जात नाहीत. अनेक शाळांमध्ये विद्यार्थ्यांना चांगले शिकविले जाते. त्यांची वैयक्तिक काळजी घेतली जाते. अशा शाळांची संख्याही मोठी आहे. तर, काही विद्यार्थी मुळातच हुशार असतात. त्यांना कोणत्याही कोचिंग क्लासमध्ये जाण्याची गरज नसते. शाळेत जे शिकवले ते मन लावून आत्मसात करून त्याचा घरी नियमित अभ्यास करतात. खरे म्हणजे मुळात विद्यार्थी हुशार असेल तर, त्याला कोणतीही शिकवणी लावण्याची गरज पडत नाही.

तेव्हा, विद्यार्थ्यांनी नियमित शाळा, महाविद्यालयात जाऊन वर्गात शिक्षक शिकविताना लक्षपूर्वक आत्मसात केले व त्याचा घरी आल्यावर अभ्यास केल्यास कोणत्याही शिकवणी वर्गात जाण्याची गरज पडणार नाही. तेव्हा, विद्यार्थ्यांनी कठोर परिश्रम करावेत. तसेच, शिक्षकांनी शाळेतील प्रत्येक विद्यार्थी आपलाच मुलगा आहे, असे समजून शिकवावे.Coaching classes तसे झाल्यास कोचिंग क्लासेसचा धंदा बंद झाल्याशिवाय राहणार नाही.

कोचिंग क्लास आणि शाळांचे टायअप

लेखिका: अभिलाषा देशपांडे