काही महिला फक्त इतिहास वाचत नाहीत, त्या स्वतःचा कॅनव्हास उचलतात आणि इतिहासाचे रंग बदलून टाकतात. 'पेज ३'च्या झगमगाटात आपण अनेकदा केवळ वरवरचे सौंदर्य, अलिशान गाड्या आणि सोशलाईट पाट्यांची चर्चा करतो. पण खऱ्या आयुष्यातील 'ग्लॅमर' कशात असतं माहिती आहे? ते असतं अपराजित आत्मविश्वासात, संकटांच्या तोंडावर मारलेल्या एका सणसणीत चपराकत आणि स्वतःच्या अटींवर जगण्याच्या बेधडक वृत्तीत!

दीपा मलिक... हे नाव उच्चारताच डोळ्यांसमोर कोणती प्रतिमा उभी राहते? व्हीलचेअरवर बसलेली एक असहाय्य महिला? अजिबात नाही! माझ्यासाठी दीपा म्हणजे - द अल्टीमेट ड्रामा, रॉ पॉवर आणि एक अतिशय स्टायलिश, बेधडक 'क्वीन'!

चला तर मग, कॉफीचा एक हॉट कप हातात घ्या आणि जाणून घ्या एका अशा स्त्रीची कहाणी, जिने नशिबाच्या बंद दरवाजांवर चक्क भालाफेक करून आणि गोळाफेक करून आपले साम्राज्य स्थापन केले.

दीपाचे आयुष्य सुरुवातीला एका परफेक्ट बॉलिवूड चित्रपटासारखे होते. सैनिकी अधिकारी कुटुंबातील एक बिनधास्त, सुंदर मुलगी, जिचे लग्न एका डॅशिंग लष्करी अधिकाऱ्याशी (विक्रम मलिक) झाले. दोन सुंदर मुली, आर्मी क्लब्समधील पाट्या, बाईक रायडिंगची आवड आणि एक एकदम सॉर्टेड, हसरं आयुष्य. पण नियतीला बहुधा हे साधं-सरळ चित्रपट आवडत नव्हते. तिला यात एक मोठा, धक्कादायक ट्विस्ट आणायचा होता. १९९९ मध्ये, जेव्हा दीपा अवघ्या २९ वर्षांची होती, तेव्हा तिच्या पाठीच्या कण्यात 'स्पायनल ट्युमर' (पाठीच्या मणक्याचा ट्युमर) असल्याचे निदान झाले. डॉक्टरांचा सल्ला अगदी स्पष्ट आणि तितकाच क्रूर होता - "ऑपरेशन करावेच लागेल, पण यानंतर तुम्ही कधीही पायांवर उभ्या राहू शकणार नाही. कंबरेखालील भाग पूर्णपणे पॅरालाईझ्ड होईल."

विचार करा, २९ व्या वर्षी, जेव्हा जग तुमच्या पायांशी लोळण घेत असतं, तेव्हा डॉक्टरांनी तुम्हाला सांगायचं की तुमचे पाय आता फक्त शोभेची वस्तू राहतील! १८३ टाके, तीन मोठ्या शस्त्रक्रिया आणि एका रात्रीत दीपा कंबरेखाली संपूर्णपणे निष्प्राण झाली.

"माझे पाय चालत नसतील, तर काय झाले? माझे विचार आणि माझे पंख अजूनही तितकेच ताकदवान आहेत!" – हाच दीपाचा सोपा, पण अत्यंत शक्तिशाली फंडा होता.सामान्य स्त्रीने काय केले असते? कोपऱ्यात बसून नशिबाला कोसळत आयुष्य घालवले असते, बरोबर ना? पण दीपा मलिक 'सामान्य' राहायला जन्माला आलीच नव्हती!

पॅरालिसिसनंतर बहुतेकांचे आयुष्य थांबते, पण दीपाचे आयुष्य तिथूनच खऱ्या अर्थाने 'स्टार्ट' झाले! तिने व्हिलचेअरला आपली कमजोरी मानण्याऐवजी तिचे स्वतःचे 'सिंहासन' बनवले.

तिने प्रथम रेस्टॉरंट व्यवसाय सुरू केला, स्वतः कार चालवायला शिकली, आणि इतकेच नाही तर खास मॉडिफाय केलेल्या बुलेट बाईकवरून हजारो किलोमीटरचा प्रवास केला! हिमालयातील सर्वात अवघड रस्त्यांवरून (Raid De Himalaya) गाडी चालवणारी ती पहिली अपंग महिला ठरली.

No, darling!सोशलाईट वर्तुळात जेव्हा लोक तिच्याकडे सहानुभूतीच्या नजरेने पाहत, तेव्हा ती आपल्या एकाच किलर स्माईलने त्यांचा तो दृष्टिकोन मोडून काढायची. सहानुभूती? तिला हवे होते फक्त आणि फक्त मैदान मारण्याचे स्वातंत्र्य.

तुम्हाला वाटते की खेळाडूंचे कारकीर्द वयाच्या तिसाव्या वर्षी संपते? दीपाने वयाच्या ३६ व्या वर्षी - होय, तुम्ही बरोबर वाचलंत, ३६ व्या वर्षी - प्रोफेशनल स्पोर्ट्समध्ये पदार्पण केले!

तिने पोहण्यापासून सुरुवात केली (यमुना नदीच्या प्रवाहाविरुद्ध पोहून तिने दाखवून दिले!). पण तिचे खरे प्रेम होते 'अ‍ॅथलेटिक्स'. गोळाफेक (Shot Put), भालाफेक (Javelin) आणि थाळीफेक (Discus Throw).

कंबरेखाली कोणतीही संवेदना नसताना, केवळ पाठीच्या आणि हातांच्या ताकदीवर तो जड लोखंडी गोळा दूर फेकणे म्हणजे लहान मुलांचा खेळ नाही. यासाठी लागते अमानुष मेहनत, दररोजचा रक्त-घामाचा तपस्या आणि स्वतःच्या वेदनांवर विजय मिळवण्याची जिद्द.

दीपाने राष्ट्रीय पातळीवर पदकांची लयलूट केली. आशियाई पॅरा गेम्समध्ये सलग तीन पदके जिंकून तिने आंतरराष्ट्रीय पटलावर आपली मोहोर उमटवली. पण तिच्या डोळ्यांत एकच स्वप्न चमकत होते - 'ऑलिम्पिक' (पॅरालिम्पिक्स) चे पदक!

सप्टेंबर २०१६. ब्राझीलची राजधानी रिओ दी जानेरो.

पॅरालिम्पिक्सच्या मंचावर जगातील सर्वोत्कृष्ट अ‍ॅथलेट्स उपस्थित होते. वय ४५ वर्षे! जिथे अनेक लोक निवृत्तीचा विचार करतात, तिथे दीपा मलिक भारताच्या जर्सीमध्ये, पूर्ण अ‍ॅटिट्यूडसह मैदानात उतरली होती.

तिच्यासमोर shot put (F53 कॅटेगरी) ची स्पर्धा होती.

तिने गोळा हातात घेतला. स्टेडियममध्ये शांतता पसरली होती. तिने स्वतःच्या संपूर्ण आयुष्यातील राग, जिद्द, वेदना आणि आत्मविश्वास एकत्र केला... आणि तो लोखंडी गोळा हवेत भिरकावला!

रौप्य पदक (Silver Medal)तो गोळा जेव्हा जमिनीवर आदळला, तेव्हा फक्त माती उडाली नाही, तर भारताच्या क्रीडा इतिहासातील अनेक जुने आणि बुरसटलेले नियम उद्ध्वस्त झाले! दीपा मलिकने आपल्या नावे केले होते.

पॅरालिम्पिक्सच्या इतिहासात पदक जिंकणारी ती पहिली भारतीय महिला ठरली!

"I came, I saw, I conquered!"जेव्हा ती पदक स्वीकारण्यासाठी व्यासपीठावर आली, तेव्हा तिचे डोळे चमकत होते, तिचे ओठ हसत होते आणि तिचा प्रत्येक अंदाज हा सांगत होता -

रिओच्या त्या ऐतिहासिक विजयानंतर दीपा थांबली नाही. तिला पद्मश्री, अर्जुन पुरस्कार आणि देशातील सर्वोच्च क्रीडा सन्मान 'मेजर ध्यानचंद खेळरत्न' पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले. नंतर तिने भारतीय पॅरालिम्पिक समितीच्या अध्यक्षपदाची धुराही तितक्याच समर्थपणे सांभाळली. दीपा मलिकची ही कहाणी केवळ एका खेळाडूची नाही. ही कहाणी आहे प्रत्येक त्या स्त्रीची, ज्या स्त्रीला समाजाने सांगितले आहे की "तू हे करू शकत नाहीस."

तिने सिद्ध केले की, तुमचे शरीर कितीही जखमी झाले तरी तुमचा आत्मा कधीही अपंग होऊ शकत नाही. अपंगत्व हे शरीरात नसते, ते दृष्टिकोनात असते!

तिचे आयुष्य म्हणजे एक उत्तम बोधपाठ आहे - आयुष्याने जर तुम्हाला लिंबू दिले, तर त्याचा रस प्या आणि मस्तपैकी रेड कार्पेटवर चाला!

दीपा मलिक ही केवळ एक खेळाडू नाही; ती एक 'व्हायब्रंट इमोशन' आहे, एक 'स्टाईल स्टेटमेंट' आहे आणि भारताची सर्वात मोठी 'रॉकस्टार' आहे!

Kudos to the Queen of Metal and Mettle!

दीपा मलिक

ग्लॅम, गट्स आणि ग्लॉरी: चाकांवरच्या राणीची अशक्यप्राय 'दीपा'वली