माझं अख्ख बालपण मी निसर्गाच्या कुशीत घालवलेला आहे. अंगणात बाडी, गुलमोहराचं उंच डोलदार वृक्ष, सिताफळाचं बहरलेलं झाड, त्याला अनेक सीताफळ लागलेली त्या झाडावर आपलं घर करण तिथेच खेळणं त्या झाडावरील फळांची वाटणी करण हे माझं फळ हे तुझं फळ त्याला डोळे येण्याची वाट पाहणं ते सिताफळ तयार झालं की मग ते खाणं त्याच्या बिया फेकून न देता त्याचे कानातले बनवून कानात घालणं असे बालवयातील खेळ आम्ही त्यावेळेस खेळत असो.... आत्ताच्या मुलांना हे खेळ माहिती ही नसावे...
अंगणात खूप मोठा पिंपळाच झाड होतं,उंबराच झाड होतं,आवळ्याचे देखील झाड होतं.
रोज सकाळी माझे आजोबा त्या पिंपळाच्या झाडाला कळशी भरून पाणी अर्पण करायचे.त्या झाडाभोवती गोल फिरून नतमस्तक व्हायचे ते झाड म्हणजे त्यांच्यासाठी बोधिसत्व कल्पवृक्ष होते. रोज अंघोळ झाल्यावर तिथे ते वंदना म्हणायचे भगवान गौतमाचे गीत पेटी वाजवून त्यांच्या गायनाने आम्ही नातवंड ही त्यांच्या भोवती बसायचो...
ते आम्हाला वंदना झाल्यावर भवतु सब्ब मंगलम असा आशीर्वाद ही द्यायचे! मग आम्हा सर्व नातवंडांना भगवान गौतम बुद्धाची माहिती गोष्टीच्या स्वरूपात सांगायचे भगवान गौतम बुद्धाने पिंपळाच्या झाडाखाली बसून आपली तपश्चर्या ध्यानधारणा करून त्यांना बुद्धत्व प्राप्त झाले. भगवान गौतमाने या पिंपळाच्या कल्पवृक्षाखाली 35 वर्ष तपश्चर्या केली. आज आपण त्यांना बोधिसत्व गौतम बुद्ध म्हणून ओळखतो.त्या बाल वयात आजी-आजोबांकडून मिळणारे संस्कार ती जडणघडण खूप शिस्त आणि आदरणीय होती हल्ली विभक्त कुटुंब आपल्याला पाहायला मिळते नातवंडांना आजी-आजोबांचे सहवासही मिळत नाही. त्या जुन्या रीती भाती आताच्या मुलांना काहीही माहित नाही आता नुसतं डिजिटल युग,धावत जग आणि त्या मागे आपण पळत आहोत हे चित्र पहावयास मिळते...

"आवळ्याचे झाड":- आवळ्याच्या झाडाला प्रचंड असे आवळे यायचे गच्च भरलेलं आवळे एकमेकांना अगदी चिकटून बरोबरीनेच वाढायचे.
त्याच्याकडे पाहून मनात विचार यायचा हे बहीण-भाऊ असतील, एकमेकांना धरून राहतात,संगोपणाने आपले उर्वरित आयुष्य जगतात. "पण"
आम्ही मुलं-मुली आमची आत्या त्या आवळ्यांना मात्र झोडपून काढायचो. काठीने मारून त्यांना खाली पडायचो पटापट ते बिचारे एकमेकांच्या साखळीतून सुटून खाली पडायचे आम्ही मग फ्रॉकचा वटा करायचो आणि खाली पडलेले आवळे गोळा करायचो घरी घेऊन यायचो त्या आवळ्यांना स्वच्छ धुवायचं मग आमची मावळण म्हणजे आत्या ते आवळे वाळवायची आणि त्याची आवळा सुपारी बनवायची कधी तर ती मोर आवळा आहे बनवायचे कधी तर केसांना लावायला आवळ्याची पेस्ट बनवायची खोबरेल तेलात चांगलं कडून थंड झाल्यावर आमच्या केसांना लावायची केस घनदाट मजबूत होतात अशी तिची समज पण होते लहानपणी केस घनदाट तेवढी काळजी ही घेतली जायची आजी आत्या आमच्या केसांना त्या आवळ्याचं तेल लावून घट्ट वेणी घालायची दुसऱ्या दिवशीपर्यंत वेणी तशीच असायची...
किती फायदेशीर आहे ना...हा आवळा "पित्तनाशक" त्याचा काढा करून सकाळी आम्ही अनुशापोटी प्यायचं अगदी ओरिजनल आता आपण बाजारातून आवळा सिरप विकत घेतो पण तेव्हा आपल्याच अंगणातून कितीतरी गोष्टी आपल्याला मिळायच्या गुणकारी "आरोग्यदायी"!...

आमच्या घराशेजारी ओढा व्हायचा त्या ओढ्यात भरपूर आळूची पाने यायचे आमची आजी ती अळू तोडून आणून आम्हा सर्वांसाठी आळूची वडी बनवायची आता विकत घ्यावी लागतात अळूची पाने तीही बाजारात कमीच प्रमाणात पहावयास मिळतात...

आता सिमेंट काँक्रीटचे युग सुरू झाले. झाडे आता पहायला सुद्धा मिळत नाही. झाडे पाडून तिथे घरे बांधली गेली मोठ मोठी टॉवर बिल्डिंग बांधली जात आहे...
अशी झाडे आता क्वचितच पाहायला मिळतात तीही गावाकडे राणा माळात पण काही वर्षांनी तेही दिसतात की नाही ही शंकाच...

मी माझ्या सासरी नांदते तिथं तर एक सुद्धा झाड नाही ना अंगणात ना आजूबाजूला पूर्वी अंगणात होते निरगुडीचे झाड फणसाचे पण तेही पाडले कारण आमच्या गाड्या लावायला जागा नको का?म्हणून होती तेवढी ही झाडे तोडली अंगण नुसतं रुक्ष वाटतं एखाद्या वाळवंटात राहिल्यासारखं पण मला झाडांची खूप आवड लावायची कुठे?म्हणून माझ्या खिडकीतच मी कुंड्या बांधून वेगवेगळी झाडे लावली आहे...
रोज सकाळी खिडकी उघडते आणि पहिला फ्रेश ताजा ऑक्सिजन मी त्या झाडांच्या कृपेने आत घेते मी रोज सकाळी माझ्या नेहमीच्या जागी बसून त्या झाडांचं निरीक्षण करते.मी माझ्या त्या झाडांशी बोलते,त्यांना प्रेम करते,मायणी त्यांची विचारपूस करते त्यांचं ते हिरवं-गार बहरण बघून मला आणि माझ्या मनाला खूप प्रसन्न वाटतं मी आनंदी आणि एकाग्र होते. त्या झाडाजवळ बसून रोज सकाळी सहा वाजता मी त्या झाडांशी बोलते शांत तिथे बसते. दीर्घ श्वास घेते अर्धा तास तरी मी त्या जागी जाऊन बसते मी पूर्ण एकाग्र होते शांत होते माझं प्राणायाम पण मी तिथेच बसून करते त्या झाडांचा हिरवागार रंग माझ्या डोळ्यांना गारवा देतो.त्या झाडांवरील फुले मला माझ्या मनाला प्रसन्न करतात. त्या ओल्या मातीचा वास सुगंध मला प्रफुल्लित करतो माझं सगळं झाडांचं निरीक्षण झाल्यावर त्यांच्यावरून मायेचा हात फिरवते आणि त्या झाडांची एक छानशी पप्पी मी घेते का?तर मला तिथं त्यांच्या सानिध्यात गेल्यावर शांत वाटतं मी तल्लीन होते मग पुढच्या कामाला मी उत्साही पूर्ण होऊन कामाला लागते...
दिवसभरात मी फ्रेश ताजीतवानी टवटवीत सकारात्मक विचारशील होते.
"माझं माझ्या झाडांवर नितांत प्रेम आहे"

एक दिवस अचानक माझं एक झाड जाईच पूर्ण वाळून गेलं त्याची पाने जळून गेली तशी मी खूप उदास झाले. त्या झाडाकडे पाहून वाटले आता काय हे पुन्हा जीव धरत नाही. एक आठवडा,दोन आठवडे गेले मी रोज पाणी घालत होते पण ते काही जीवच धरत नव्हतं. मग मी त्याच्यावरून मायेचा हात फिरवला रोज त्या जाईच्या झाडाशी सकाळ, संध्याकाळ गप्पा मारू लागले... मान टाकू नका तुम्ही माझ्या अंगणी भरून फुलून नांदा,उंच-उंच भरारी घ्या. आकाशी गगनी भिडा... हिरवे- हिरवे गार गालिचे हरित तृणाम मखमलीचे!!
हे तुमचे रूप पाहून मला प्रसन्न वाटतं...
माझ्यात सकारात्मकता येते असं म्हणून मी एक दिवस ती झाडाची जळलेली पाने खुडली त्यांच्या फांद्या वर वरच्या सगळ्या कट केल्या. पूर्ण फक्त काडी शिल्लक ठेवली,आणि वाट पाहू लागले येईन यांना नवीन पालवी... फुटेल नवी पालवी...असा मनाशी पूर्ण विश्वास निश्चय धरून त्यांची रोज सकाळ, संध्याकाळ काळजी,प्रेम,माया करत राहिले...
आणि आश्चर्य काय तीन दिवसात त्याला नवीन होम पालवी फुटताना मला दिसली काय आनंद झाला असेल मला म्हणून सांगू आभाळ सुद्धा मला ठेंगणे वाटू लागलं त्यावेळेस माझा आनंद गगनात मावेनासा झाला मी फोटो काढला आहे. प्रत्यक्षात तुम्हाला दिसेल पालवी आता चांगली बहरत आहे यंदा पावसाळ्यापर्यंत चांगली फुले बहरेल मी त्या क्षणाची वाट पाहत आहे..

यातून फक्त विश्वास ठेवणे आणि संयम राखणे हेच मी शिकले...
तसंच माझ्या कडीपत्त्याचे सुद्धा झालं होतं कढीपत्ता तर माझा सर्वात जवळचा मित्र मी त्याला माझ्या रोजच्या जेवणात मानाचा स्थान देते त्याच्याशिवाय तर फोडणी काय पण स्वयंपाक करणे म्हणजे अधूरच माझ्यासाठी...
एक दिवस कढीपत्ता हा मित्र माझा माझ्यावर नाराज झालता का?काय माहित?.. मी रोज पाणी ताक त्याला देत होते चहा पावडर तर त्याला अत्यंत प्रिय तेही मी त्याला देत होते पण तो काय माझ्यावर प्रसन्न होईना...मग एक दिवस त्याचा चहाच बंद केला म्हणजे चहा पावडर मग मी त्याला आठवड्यातून दोन वेळा ताक देऊ लागले कदाचित ताकाने तो शांत थंडावा अनुभवत असेल त्याला ताक आवडू लागलं मग एक दिवस मी त्याला पूर्णपणे छाटला त्याची कटिंग केली... फक्त हळकुडी काठीच त्याची ठेवली आणि आठवड्यातून दोनदा त्याला ताक देऊ लागले बघता बघता तोही हसू लागला एकेकाळी कोमजलेल्या रुक्ष पडून बसलेला. पण ताक त्याचं खाद्य देऊन मी त्याला पुन्हा जिवंत केलं मग कसला हटतोय मागं आणखी वर तोंड काढून उंच उंच भरारी घेऊ लागला मला त्याच्या वाढीचं कौतुक ही वाटलं आणि एक गोष्ट ही कळाली त्याला ताक प्रिय आहे म्हणून मी त्याला नियमित ताक देऊ लागले आता बघता बघता चांगलाच डोलदार ,रुबाबदार दिसतो पठ्ठ्या... मस्त वाऱ्यावर डोलतो नाचतो त्याच्याकडे पाहून मीही हसते मलाही छान वाटतं त्याची अशी उंच भरारी पाहून...
एक दिवस मी त्या कडीपत्ता राजाला बोलले मी तुला तोडू का? तू छान आता हिरवागार दिसत आहे वाढीस लागलेला आहे आणि त्याची अनुमती घेऊन त्याला तोडून माझ्या रोजच्या जेवणातल्या वर्णाच्या फोडणीत त्याला मी टाकण्याच्या अगोदर त्याची पप्पी घेतली आणि म्हणाले मी आता तुला गरम तेलात टाकत आहे.छान माझ्या वरणाला तू चव दे...फोडणीत टाकतात क्षणी त्याने तड तड तड आवाज करून मला सांगितलं बघ फोडणी छान बसली बर.. का?
आणि त्यादिवशी वरण ही अप्रतिम म्हणून झालं एक वेगळीच चव त्या वर्णाला नेहमीपेक्षा आगळी आली माझी मोठी मुलगी तिला वरण अजिबात आवडत नाही पण फोडणीच्या वासानेच तिने वरण आणि भात माझ्याकडून मागून घेतला कधी नव्हे तिने वरण-भात त्यावर साजूक तूप टाकून हुरपु हुरपू खाल्ला...
आणि मला म्हणाली सुद्धा मम्मी आज वरण खूप छान झालं..
बघा आपल्या दैनंदिन जीवनात किती महत्त्व असतं या झाडांचं,फुलांचं, पानांच..
पानांचं म्हटलं तर तुम्ही म्हणताल पानांचं काय महत्त्व पण पान सुद्धा उपयोगी आहेत बरं... का?....
माझ्या मुलीच्या होमिओपॅथी अभ्यासासाठी पाने सुद्धा लागतात मग ती नेते तोडून झेंडूची पाने...
झाडे आपल्याला जीवनदान देतात,ऑक्सिजन प्राणवायू देतात...
त्यांच्या सानिध्यात गेल्यावर आपल्याला एक प्रकारची शांतता मिळते,सुख मिळतं ,आनंद मिळतो...
म्हणून झाडे लावा आणि झाडे जगवा...
माणसांवर प्रेम करण्यापेक्षा झाडांवर प्रेम करा...
माणसे आपल्याला मनस्ताप,टेन्शन ,चिंता ,भीती ,तणाव, देतात,आणि डिप्रेशन मध्ये टाकतात. पण झाडांच्या सानिध्यात गेल्यावर आपल्याला ते आसरा देतात आपल्याला शांत करतात आपण एखाद्या झाडाजवळ जाऊन बसलो की तिथे आपण शांत तर होतोच पण भीती, चिंता ,नैराश्य, डिप्रेशन पासून मुक्त होतो आणि एकाग्र होतो .आपली नवीन ओळख आपण तिथे निर्माण करतो म्हणून मला निसर्गाच्या सानिध्यात राहायला खूप आवडते....
तुळस:- माझ्या अंगणी आहे तुळशीचे वृंदावन रोज सकाळी नियमित तिला पाणी घ**** नमस्कार करून तिथे शांत बसणे तुळशीचा सुहास प्रत्येक श्वासा श्वासातून घेणे तिची हिरवीगार छटा मनाला एक प्रकारची कलाटणी देऊन जाते...
मी नेहमी तुळस नवीन घेऊन येत असे थोडी वाढीस लागली की तिला काय व्हायचे काय माहित? ती मात्र मान टाकायचे आणि हो कोमजून जायचे एक दिवस मी ठरवले खूपदा असं होतंय आता तुळस विकत नाही आणायची पूर्वीच्या तुळशीच्या मंजुळा मी इतर कुंडीत टाकून त्यांना पाणी घालून लागले बघता बघता ती ही डोके वर काढताना मला दिसली आणि महिन्याभरातच चांगली बहरली मी स्वतः बियाणं टाकून फुलवलेली तुळस खूप छान टवटवीत बहरलेली माझ्या कुंडीत वाढत आहे.
स्वतः बियाणं पेरू लावलेली तुळस जगत आहे हे मला कळल्यावर आता मी तुळस नवीन आणत नाही तिचीच मी काळजी घेते आणि ती माझ्या आरोग्याची काळजी घेते....

आपल्या अवतीभवती च किती अशी झाडे आहेत ते आपल्याला सुख देऊन जातात आनंद देऊन जातात...
निसर्गाने आपल्याला खूप छान छान गोष्टी दिल्या आहेत फक्त आपल्याला त्यांच्याकडे स्वच्छ नजरेने पाहण्याची कला अवगत झाली पाहिजे त्याचा आस्वाद घेता आला पाहिजे खूप गोष्टी आहेत. आपल्या आजूबाजूला ढगांचे गडद छटा ,पक्ष्यांचा किलबिलाट यातूनही आपण आनंद घेतला पाहिजे आणि या निसर्गाशी कृतज्ञ राहता आले पाहिजे मी निसर्गाची कृतज्ञ आहे ,आभारी आहे ,निसर्गाने खूप काही आपल्याला दिलेले आहे म्हणून माझं निसर्गावर नितांत प्रेम आहे आज मी निसर्गाला धन्यवाद व्यक्त करते....
🙏🌿🙏🌿🙏🌿🙏🌿🙏🌿🌿🙏🌿🌿🙏

धन्यवाद🙏
- मानसशास्त्रीय समुपदेशक, लेखिका:- सौ अपर्णा बेंगळे/जगताप

निसर्गावर माझं नितांत प्रेम...

- लेखिका:- सौ अपर्णा बेंगळे/जगताप