पेज-३ च्या चकचकीत जगात, जिथे यश हे डिझायनर कपड्यांच्या ब्रँडने आणि महागड्या गाड्यांच्या मॉडेलने मोजले जाते, तिथे काही व्यक्ती अशा असतात ज्यांचे अस्तित्वच संपूर्ण वातावरणाचा टोन बदलून टाकते. त्या जेव्हा हॉलमध्ये प्रवेश करतात, तेव्हा रोषणाई त्यांच्यावर आपोआप केंद्रित होते. पण ही रोषणाई कॅमेऱ्यांच्या फ्लॅशची नसते; ती असते त्यांच्या आतील अफाट आत्मविश्वासाची!

"You are in my territory now, darling!"भाविना पटेल... टेबल टेनिसच्या हिरव्या टेबलवर जेव्हा ही मुलगी तिची रॅकेट हातात धरते, तेव्हा समोरचा प्रतिस्पर्धी कितीही मोठा आंतरराष्ट्रीय चॅम्पियन असो, तिची शांत, किलर स्माईल आणि भेदक नजर सांगून जाते -

आपल्या देशात टेबल टेनिससारख्या खेळात जागतिक स्तरावर, त्यातही ऑलिम्पिक आणि पॅरालिम्पिक्सच्या मंचावर इतिहास घडवणे ही काही साधी गोष्ट नाही. पण नशिबाच्या हरलेल्या पत्त्यांना आपल्या जिद्दीने असे उलथवून लावायचे की जिंकणाराही पाहत राहील, हे फक्त आणि फक्त भाविना पटेलसारखीच एक 'सुपर-स्टाईलिश क्वीन' करू शकते.

चला तर मग, तुमचा तो डिझायनर कॉफीचा मग हातात घ्या, सोफ्यावर आरामशीर बसा आणि जाणून घ्या एका छोट्या गावातून निघून टोकियोच्या ऑलम्पिक पोडियमपर्यंत पोहोचलेल्या या अव्वल दर्जाच्या दैवताची अत्यंत मसालेदार, प्रेरणादायी आणि 'लार्जर दॅन लाईफ' कहाणी!

गुजरातच्या मेहसाणा जिल्ह्यातील सुंदरनगर हे एक अत्यंत साधे, शांत गाव. एका मध्यमवर्गीय कटलेरी दुकानदाराच्या घरात जन्मलेली भाविना... तिचे बालपण कुठल्याही सर्वसामान्य मुलीसारखेच गोड असणार होते. पण जेव्हा ती अवघ्या १२ महिन्यांची होती, तेव्हा पोलिओने तिच्या आयुष्यात एक अतिशय वाईट, अनपेक्षित ट्विस्ट आणला. तिचे दोन्ही पाय निष्प्राण झाले. अशा वेळी आपल्या समाजातील बहुतांश कुटुंबे काय करतात? "अरेरे! पोरीचं आयुष्य आता कसं होणार?", "आता लग्नाचं काय?", "कोणावर तरी भार म्हणून जगावं लागणार!" अशा सहानुभूतीच्या फालतू आणि बुरसटलेल्या गप्पा मारू लागतात. पण भाविनाच्या मनात एक गोष्ट अगदी पहिल्या दिवसापासून पक्की होती - ती कोणाच्या सहानुभूतीची किंवा दयेची 'शो-पीस' बनायला अजिबात जन्माला आली नव्हती!

तिच्या वडिलांनी, हसमुखभाईंनी, तिला कधीही भिंतीच्या आत कोंडून ठेवले नाही. त्यांना माहित होते की त्यांच्या मुलीच्या पायात जरी ताकद नसली, तरी तिच्या पंखांमध्ये संपूर्ण आकाश कवेत घेण्याची धग आहे.

प्रत्येक मोठ्या कथेमध्ये एक असा क्षण येतो, जिथे हिरोचा खरा प्रवास सुरू होतो. भाविनाच्या आयुष्यात तो क्षण आला अहमदाबादच्या 'ब्लाइंड पीपल्स असोसिएशन'मध्ये (BPA).

"This is it. हाच माझा खेळ, हेच माझे मैदान!" "मी खेळताना माझ्या पायांकडे बघू नका, माझ्या रॅकेटच्या वेगाकडे बघा!"ती तिथे संगणक (Computer) शिकण्यासाठी आणि आयटीआयचा कोर्स करण्यासाठी गेली होती. पण नियतीचा प्लॅन काही वेगळाच होता. तिथे एका कोपऱ्यात तिने टेबल टेनिसचे टेबल पाहिले. दोन खेळाडू प्लास्टिकचा तो छोटा, चकचकीत पांढरा चेंडू एकमेकांकडे रॅकेटने टोलवत होते. त्या छोट्या चेंडूचा तो 'टॅप-टॅप' आवाज भाविनाच्या मनावर असा काही जादू करून गेला की, तिने ठरवले - कंबरेखालील भागात कोणतीही हालचाल न होता, व्हीलचेअरवर बसून टेबल टेनिस खेळणे म्हणजे साधी गोष्ट आहे का? विचार करा! शरीराचा समतोल राखणे, अचानक पुढे-मागे होणे, आणि चेंडूचा वेग ओळखून त्यावर असा फटका मारणे की समोरच्याचा डोळ्याचा टप्प्यातही तो येऊ नये! भाविनासाठी ही केवळ स्पोर्ट्स प्रॅक्टिस नव्हती; ही तिच्यासाठी एक पॅशनेट, हॉट आणि इंटेन्स लव्ह स्टोरी होती. तिने प्रशिक्षक ललन दोशी यांच्या मार्गदर्शनाखाली अहोरात्र सराव सुरू केला. सहानुभूतीने तिच्याकडे पाहणाऱ्या लोकांसाठी भाविनाचा एकच संदेश होता -

ऑलिम्पिक/पॅरालिम्पिक्सचा मंच! २०११ मध्ये तिने थायलंड टेबल टेनिस चॅम्पियनशिपमध्ये भारतासाठी पहिले आंतरराष्ट्रीय रौप्य पदक जिंकले. त्यानंतर तिने मागे वळून पाहिलेच नाही. जागतिक क्रमवारीत टॉप-३ मध्ये स्थान मिळवणे, आशियाई खेळांमध्ये पदके जिंकणे... भाविना पटेल हे नाव आंतरराष्ट्रीय टेबल टेनिस वर्तुळात एक दहशत बनू लागले होते. चीन आणि दक्षिण कोरियासारख्या बलाढ्य देशांचे खेळाडू, ज्यांची टेबल टेनिसवर मक्तेदारी मानली जायची, तेसुद्धा भाविनाच्या आक्रमक आणि चाणाक्ष खेळासमोर थरथर कापू लागले. पण भाविनाच्या डोळ्यात एकच स्वप्न अखंड धगधगत होते - तिचे हे स्वप्न पूर्ण झाले टोकियो २०२० (जे २०२१ मध्ये पार पडले) च्या पॅरालिम्पिक्समध्ये.

सप्टेंबर २०२१. टोकियोचे भव्य स्टेडियम. कोरोनाच्या काळात संपूर्ण जग भीती आणि चिंतेच्या छायेत होते. अशा वेळी, टोकियोच्या लाल-हिरव्या मंचावर भारत जर्सी घालून, व्हीलचेअरवर अतिशय कूल आणि स्टायलिश अंदाजात एक भारतीय महिला उतरली - भाविना पटेल! तिच्या प्रवासाची सुरुवात फारशी सोपी नव्हती. पहिल्याच सामन्यात तिला चीनच्या जागतिक नंबर १ खेळाडूकडून पराभव पत्करावा लागला. पण 'ट्रू चॅम्पियन्स' पराभवाने खचत नाहीत, ते तिथूनच अधिक घातक बनतात!

तिने पुनरागमन केले, आणि कसे?

क्वार्टर फायनलमध्ये तिने जगातील नंबर २ खेळाडू असणाऱ्या सर्बियाच्या बोरिस्लावा पेरिच-रँकोव्हिचला (जी सुवर्णपदक विजेती होती) अवघ्या काही मिनिटांत धूळ चारली!
सेमीफायनलमध्ये तिने चीनच्या झांग मियाओला अशा प्रकारे हरवले की चीनचा संपूर्ण बेंच थक्क होऊन पाहत राहिला!

झांग मियाओविरुद्धचा तो सामना म्हणजे एका महाकाव्यासारखा होता. भाविनाची प्रत्येक सर्व्हिस, तिचा प्रत्येक स्ॅम (Smash) इतका अचूक होता की, चिनी खेळाडूला श्वास घ्यायलाही वेळ मिळत नव्हता.

टेबल टेनिसमध्ये ऑलिम्पिक किंवा पॅरालिम्पिक पदक जिंकणारी ती पहिलीच भारतीय खेळाडू ठरली! जेव्हा भाविनाने सेमीफायनल जिंकली आणि फायनलमध्ये धडक मारली, तेव्हा संपूर्ण भारताने उभे राहून तिला मानवंदना दिली. फायनलमध्ये तिने रौप्य पदक (Silver Medal) पटकावले. तिने इतिहास लिहीला नव्हता, तिने इतिहासाचे पानच फाडून नवीन सुवर्ण पान जोडले होते!

सुवर्णपदक (Gold Medal)"जर भाविना हे करू शकते, तर मीसुद्धा जग जिंकू शकते!" टोकियोतील त्या ऐतिहासिक यशानंतर, २०२२ च्या राष्ट्रकुल क्रीडा स्पर्धेत (Commonwealth Games) तिने चक्क जिंकून सिद्ध केले की तिचा तो फॉर्म केवळ एक योगायोग नव्हता, तर ती या खेळाची खरी 'राणी' आहे! आज भाविनाला अर्जुन पुरस्कार, मेजर ध्यानचंद खेळरत्न पुरस्कार अशा अनेक राष्ट्रीय सन्मानांनी गौरवले गेले आहे. पण भाविनासाठी सर्वात मोठा पुरस्कार कोणता माहिती आहे? आज जेव्हा एखादी अपंग मुलगी स्वतःला घरात कोंडून घेण्याचा विचार करते, तेव्हा ती भाविना पटेलकडे बघते आणि म्हणते - भाविना पटेलची ही कहाणी आपल्याला काय शिकवते? नशिबाने तुम्हाला कसले कार्ड्स (Cards) दिले आहेत याने काही फरक पडत नाही. महत्त्वाचे हे आहे की तुम्ही ते कार्ड्स किती 'ॲटिट्यूड' आणि 'ग्रेस'ने खेळता! भाविनाने दाखवून दिले की, व्हीलचेअर ही तुमची मर्यादा नसते, तर ते तुमचे 'रॉयल थ्रोन' (राजसिंहासन) असू शकते.

Salute to the Glamorous, Fearless, and Unstoppable Queen of India – Bhavina Patel!

भवीना पटेल

फॅब्युलाईज्ड, फिअरलेस आणि फर्स्ट: टेबल टेनिसच्या हिरवीगार मैदानातली 'भाविना' नावाची क्रांती