“वक्रतुण्ड महाकाय सूर्यकोटि समप्रभ। निर्विघ्नं कुरु मे देव सर्वकार्येषु सर्वदा॥”

ही प्रार्थना आपण कित्येकदा म्हणतो. पण काही दिवस असे असतात, जेव्हा या ओळींचं महत्त्व अधिक खोलवर जाणवतं अंगारकी चतुर्थी हा तसाच एक खास दिवस आहे.

जेव्हा संकष्टी चतुर्थी मंगळवारी येते, तेव्हा तिला ‘अंगारकी संकष्टी चतुर्थी’ म्हटलं जातं. वर्षभरात येणाऱ्या सर्व संकष्टींपैकी हा दिवस सर्वात विशेष मानला जातो. पण हा केवळ एक उपवास नाही—हा एक विश्वास आहे, एक आशा आहे..की आपल्या आयुष्यातील अडथळे दूर होतील.

‘अंगारकी’ या शब्दाचा उगम ‘अंगारक’ या शब्दातून झाला आहे, ज्याचा अर्थ लाल, तेजस्वी असा होतो. पुराणात सांगितल्याप्रमाणे, भारद्वाज ऋषींचे पुत्र अंगारक यांनी गणपती बाप्पाची कठोर तपस्या केली होती. त्यांच्या या भक्तीने प्रसन्न होऊन बाप्पाने त्यांना दर्शन दिलं.

तो दिवस मंगळवार होता, आणि तिथी होती चतुर्थी.

त्या वेळी बाप्पाने त्यांना वर दिला या दिवसाला विशेष महत्त्व असेल. जे भक्त या दिवशी श्रद्धेने व्रत करतील, त्यांच्या आयुष्यातील विघ्नं दूर होतील. आणि तेव्हापासून हा दिवस ‘अंगारकी’ म्हणून ओळखला जाऊ लागला.

उद्याचा दिवसही तसाच पवित्र आहे.५ मे २०२६ रोजी पहाटे ५:२४ पासून चतुर्थी तिथी सुरू होते आणि ६ मे सकाळी ७:५१ पर्यंत राहते. रात्री साधारण १०:२० वाजता चंद्रोदय होईल (स्थानानुसार थोडा फरक असू शकतो). उपवास करणारे अनेकजण दिवसभर संयम पाळून चंद्रदर्शनानंतर व्रत सोडतात.

असं मानलं जातं की, ज्यांना दर महिन्याची संकष्टी करता येत नाही, त्यांनी जर अंगारकीचा उपवास केला, तर त्यांना अनेक संकष्टींचं पुण्य लाभतं. विशेषतः ज्यांच्या आयुष्यात वारंवार अडथळे येतात, किंवा ज्यांना मानसिक अस्वस्थता जाणवते त्यांच्यासाठी हा दिवस आशेचा किरण ठरतो.

पण खरं सांगायचं, तर या दिवसाचं महत्त्व फक्त विधींमध्ये नाही ते श्रद्धेमध्ये आहे. पहाटे लवकर उठून स्नान करून, शांत मनाने बाप्पासमोर बसणं…दुर्वा, शेंदूर अर्पण करणं…“गणपती अथर्वशीर्ष” म्हणताना मन एकाग्र करणं…आणि रात्री चंद्राकडे पाहून प्रार्थना करणं या सगळ्यात एक वेगळीच शांती मिळते. अंगारकी चतुर्थी आपल्याला फक्त व्रत शिकवत नाही ती आपल्याला थांबून स्वतःकडे पाहायला शिकवते. आपण नेहमीच काही ना काही मागत असतो यश, पैसा, सुख. पण या दिवशी कदाचित आपण थोडं वेगळं मागू शकतो मनःशांती, संयम आणि योग्य मार्गावर चालण्याची ताकद.

शेवटी, बाप्पाकडे मागायचं असेल, तर एकच मागूया आपल्या आयुष्यातील विघ्नं दूर होवोत, आणि जे आहे त्यात समाधान मिळो. उद्याची अंगारकी चतुर्थी आपल्या सगळ्यांच्या आयुष्यात मंगल घेवो…

आणि त्या बाप्पाचं आशीर्वाद कायम आपल्यावर राहो.

शब्दांकन: रुद्र

संकटातून मुक्ती आणि सिद्धीचा वरदान: अंगारकी चतुर्थीचा मंगल योग

विनायकाच्या भक्तीचा दुर्मिळ क्षण:अडथळे दूर करणारी 'अंगारकी'