हल्लीच्या या जगात " संवाद" हा शब्द अदृश्य झाला आहे अस मला वाटत. घरातली माणसेच एकमेकांना भेटत नाहीत. सर्वजण आपापल्या कामात व्यस्त असतात.

संवाद म्हणजे काय आदान - प्रदान; देवाण - घेवाण. थोडक्यात संवाद म्हणजे आपल्या मतांचा आदान - प्रदान किंवा देवाण- घेवाण होय.

संवाद हा प्रत्येक माणसाच्या आयुष्याचा महत्वपूर्ण घटक आहे. पण हा घटक या धकाधकीच्या जीवनामुळे लोप पावला आहे. आजचे युग हे स्पर्धेचे युग आहे. प्रत्येक क्षेत्रात स्पर्धा चालू आहे. पुरुष; स्त्रिया; मुल सर्व जण या स्पर्धेच्या रगाडयात वाहून गेली आहेत. आई वडिलांना मुलांशी संवाद साधायला वेळ मिळत नाही. प्रत्येक आई वडिलांची इच्छा असते की आपण आपल्या मुलांशी संवाद साधावा पण त्यांच्या कडे वेळच नाहीय. संवाद परस्परांमध्ये होण खूप गरजेच असत. माणसामाणसां मधे संवाद नाही साधला गेला तर खूप समस्या निर्माण होतात.

आज काल तंत्रज्ञान एवढ प्रभावी झाल आहे की माणस एकमेकांना विसरूनच जातात. मोबाईल हा प्रत्येक माणसाच्या आयुष्याचा अविभाज्य भाग झालेला आहे. सर्व गोष्टींची माहिती मोबाईल मधे मिळते. माणसाला जरा वेळ मिळाला की प्रत्येक माणूस मोबाईल मधे डोक खुपसून बसतो. लहान मुल मोबाईलवर गेम्स खेळत बसतात.

आजकाल आत्मसंवाद ही साधला जात नाही. किती जण आपल्या स्वतःच्या मनाशी संवाद साधतात? किती जण मनाला विचारतात की आपण जे काळासोबत धावतो आहोत ते योग्य आहे का? आपल्याला नक्की काय हव आहे? आपल्याला कुठे थांबायच आहे? हे सर्व प्रश्न पण आपण विचारू शकत नाही आपल्या मनाला कारण आपल्या कडे वेळच नाहीय.

संवाद नसेल तर आपण एकमेकांशी जोडले जाऊ शकत नाही. आपले विचार इतरांना सांगू शकत नाही. इतरांचे विचार समजून घेऊ शकत नाही. कुठल्याही विषयावर चर्चा करू शकत नाही. आपापसात ले वाद मिटवू शकत नाही. थोडक्यात संवाद नसेल तर आयुष्यात आपण काहीच करू शकत नाही.

एखाद्या लहान बाळाला घास भरवताना सुद्धा आई त्याला सांगते एक घास काऊचा; एक घास चिऊचा आणि त्याच्याशी ती बोलत रहाते. हा पण एक प्रकारचा संवादच आहे. ते लहान बाळ बोलू शकत नाही पण त्या संवादाने ते लहान बाळ हसत; जेवत. जेव्हा आईच्या पोटात ते बाळ वाढत असत तेव्हा ती आई रोज त्या बाळाशी बोलत असते का तर ते नात अधिक घट्ट व्हाव म्हणून. हा पण एक प्रकारचा संवादच आहे.

आपण सर्व सिनेमा; मालिका; नाटक बघतो. पण जर या कलाकृतींमध्ये संवादच नसेल तर काय उपयोग? कुठल्याही कलाकृतींसाठी म्हणजे कलाकृती दर्जेदार होण्यासाठी चांगल संवाद असण आवश्यक आहे. कारण संवादांमुळे ती कलाकृती श्रोत्यांपर्यंत प्रेक्षकांपर्यंत पोहचते. ' संवाद' हा या कलाकृतींचा आत्मा आहे. जस पाणयाशिवाय आपण जगू शकत नाही तस संवादांनविना कलाकृतींमध्ये जीव नसतो. म्हणून माझी आपल्या सर्वांना विनंती आहे एकमेकांशी संवाद साधा. एकमेकांच्या मतांची देवाणघेवाण करा आणि आयुष्य अर्थपूर्ण बनवा.

लेखिका

सौ सुरूची शिरीष वीरकर

मुंबई

हरवलेला संवाद

हरवलेला संवाद