ପୃଥିବୀ ଆମର ଏକ ବିଶାଳ ପରିବାର। ଏହି ପୃଥିବୀରେ ସାତଟି ମହାଦେଶ ଓ ପ୍ରାୟ ତିନିଶହ ଟି ଦେଶ ରହିଛି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେଶର ନିଜସ୍ୱ ଭାଷା, ସଂସ୍କୃତି, ପରମ୍ପରା, ଜୀବନଶୈଳୀ ଓ ସାମାଜିକ ପରିବେଶ ରହିଛି। କେଉଁଠି ଗୋଟିଏ ଭାଷା ମୁଖ୍ୟ, ଆଉ କେଉଁଠି ଅନେକ ଭାଷା ଓ ଉପଭାଷା ଲୋକମାନଙ୍କ ଜୀବନକୁ ସମୃଦ୍ଧ କରିଛି। ଭାଷା ଅଲଗା ହେଲେ ମଧ୍ୟ ମଣିଷର ହସ, ଲୁହ, ଭଲ ପାଇବା, ଆଶା ଓ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଅନେକ ସାମ୍ୟ ରହିଛି। ଏହି ଭିନ୍ନ ଭାଷା ଓ ଭାବକୁ ପରସ୍ପର ନିକଟକୁ ଆଣିବାରେ ଅନୁବାଦର ଭୂମିକା ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।

ଅନୁବାଦ କେବଳ ଗୋଟିଏ ଭାଷାର ଶବ୍ଦକୁ ଅନ୍ୟ ଭାଷାର ଶବ୍ଦରେ ବଦଳାଇବା ନୁହେଁ। ଏହା ହେଉଛି ଗୋଟିଏ ଭାଷାର ଭାବ, ଚିନ୍ତା, ଅନୁଭବ ଓ ସଂସ୍କୃତିକୁ ଅନ୍ୟ ଭାଷାର ପାଠକଙ୍କ ନିକଟରେ ସହଜ ଭାବରେ ପହଞ୍ଚାଇବାର କଳା। ତେଣୁ ଅନୁବାଦକଙ୍କୁ ଦୁଇଟି ଭାଷା ସହିତ ଦୁଇଟି ସମାଜର ମନ, ମାଟି ଓ ସଂସ୍କୃତିକୁ ମଧ୍ୟ ବୁଝିବାକୁ ପଡ଼େ।

ଆଜି ଆମେ ଗୋଟିଏ ଦେଶର ପ୍ରାକୃତିକ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ, ଜୀବନଧାରା, ସାହିତ୍ୟ, ଇତିହାସ ଓ ସଂସ୍କୃତି ବିଷୟରେ ଅନ୍ୟ ଦେଶରେ ବସି ଜାଣିପାରୁଛୁ। ଏହା ପଛରେ ଅନୁବାଦର ବଡ଼ ଅବଦାନ ରହିଛି। ଗୋଟିଏ ଭାଷାରେ ଲେଖା ଗଳ୍ପ, କବିତା, ଉପନ୍ୟାସ, ନାଟକ, ଜୀବନୀ ଓ ଗବେଷଣା ଅନ୍ୟ ଭାଷାରେ ଅନୁବାଦ ହେଲେ ତାହାର ଜ୍ଞାନ ଓ ଅନୁଭବ ଏକ ବଡ଼ ପାଠକ ସମାଜ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିଥାଏ।

ଭାରତ ଭଳି ବହୁଭାଷୀ ଦେଶରେ ଅନୁବାଦର ଆବଶ୍ୟକତା ଆହୁରି ଅଧିକ। ଭାରତର ବିଭିନ୍ନ ଭାଷାରେ ଅମୂଲ୍ୟ ସାହିତ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ଓଡ଼ିଆ, ବଙ୍ଗଳା, ହିନ୍ଦୀ, ତାମିଲ, ତେଲୁଗୁ, ମରାଠୀ, ମଲୟାଳମ, କନ୍ନଡ଼ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭାଷାର ସାହିତ୍ୟ ପରସ୍ପର ଅନୁବାଦ ହେବା ଫଳରେ ଭାରତୀୟ ସାହିତ୍ୟ ଆହୁରି ସମୃଦ୍ଧ ହୋଇଛି। ଅନୁବାଦ ମାଧ୍ୟମରେ ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ପାଠକ ଅନ୍ୟ ଭାରତୀୟ ଭାଷାର ସାହିତ୍ୟକୁ ଜାଣିପାରୁଛନ୍ତି। ସେହିପରି ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଭାଷାର ପାଠକଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚୁଛି।

ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଓ ସାହିତ୍ୟର ପରିଧିକୁ ବିଶ୍ୱସ୍ତରରେ ପହଞ୍ଚାଇବାରେ ମଧ୍ୟ ଅନୁବାଦର ଭୂମିକା ରହିଛି। ସାରଳା ମହାଭାରତ, ଓଡ଼ିଆ ଭାଗବତ, ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସଙ୍କ ରଚନା, ଫକୀର ମୋହନ ସେନାପତି, ରାଧାନାଥ ରାୟ, ଗଙ୍ଗାଧର ମେହେର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି ଅନ୍ୟ ଭାଷାରେ ଅନୁଦିତ ହେଲେ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟର ମହିମା ବିଶ୍ୱ ପାଠକଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିପାରିବ। ଏହା ଆମ ଭାଷା ଓ ସଂସ୍କୃତି ପାଇଁ ଗର୍ବର ବିଷୟ।

ଅନୁବାଦର ପରମ୍ପରା ଆଜିର ନୁହେଁ। ପ୍ରାଚୀନ କାଳରୁ ମଣିଷ ଗୋଟିଏ ଭାଷାର ଜ୍ଞାନକୁ ଅନ୍ୟ ଭାଷାରେ ପହଞ୍ଚାଇବାର ଚେଷ୍ଟା କରି ଆସିଛି। ପ୍ରାୟ ଦୁଇ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ବିଭିନ୍ନ ଦେଶ ଓ ସଭ୍ୟତା ମଧ୍ୟରେ ଅନୁବାଦ କାର୍ଯ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ଆଦାନପ୍ରଦାନର ଏକ ମାଧ୍ୟମ ହୋଇଆସିଛି। ଧର୍ମ, ଦର୍ଶନ, ବିଜ୍ଞାନ, ଚିକିତ୍ସା, ସାହିତ୍ୟ ଓ ଇତିହାସର ଅନେକ ଜ୍ଞାନ ଅନୁବାଦ ମାଧ୍ୟମରେ ଗୋଟିଏ ସମାଜରୁ ଅନ୍ୟ ସମାଜକୁ ଯାଇଛି।

ଅନୁବାଦ କେବଳ ସାହିତ୍ୟରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ। ଆଜି ବିଜ୍ଞାନ, ପ୍ରଯୁକ୍ତି, ଶିକ୍ଷା, ଆଇନ, ବ୍ୟବସାୟ, ପର୍ଯ୍ୟଟନ, ଗଣମାଧ୍ୟମ ଓ ଡିଜିଟାଲ ଜଗତରେ ଅନୁବାଦର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି। ଇଣ୍ଟରନେଟ ଆମକୁ ସାରା ବିଶ୍ୱ ସହିତ ଯୋଡ଼ିଦେଇଛି। କିନ୍ତୁ ଭାଷାର ଭିନ୍ନତା ଏବେ ମଧ୍ୟ ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ। ଅନୁବାଦ ସେହି ପ୍ରତିବନ୍ଧକକୁ ଦୂର କରି ଜ୍ଞାନକୁ ଅଧିକ ଲୋକଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚାଏ।

୧୯୯୧ ମସିହାରୁ ଅନୁବାଦକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ସଂଗଠିତ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଦିବସ ପାଳନର ପ୍ରୟାସ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ପରେ ଅନୁବାଦକ ଓ ଭାଷା ବିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କ ଅବଦାନକୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା ସହିତ ଭାଷା ଓ ସଂସ୍କୃତି ମଧ୍ୟରେ ସେତୁ ଗଢ଼ିବାର ଗୁରୁତ୍ୱ ଉପରେ ବିଶ୍ୱସ୍ତରରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଛି। ଅନୁବାଦକମାନେ ନିରବରେ କାମ କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କ କାମର ପ୍ରଭାବ ବହୁ ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଏ।

ମୋ ମତରେ, ଅନୁବାଦ ହେଉଛି ଦୁଇ ଭାଷା ମଧ୍ୟରେ ଏକ ସେତୁ। ଏହି ସେତୁ ଦେଇ ଜ୍ଞାନ ଚାଲିଯାଏ, ସାହିତ୍ୟ ଯାଏଁ, ସଂସ୍କୃତି ଯାଏଁ ଓ ମଣିଷର ଭାବନା ଅନ୍ୟ ହୃଦୟରେ ପହଞ୍ଚେ। ଭାଷା ଆମକୁ ନିଜ ପରିଚୟ ଦିଏ, ଆଉ ଅନୁବାଦ ଆମକୁ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ବୁଝିବାର ସୁଯୋଗ ଦିଏ।

ଆଜିର ଦୁନିଆରେ ଭାଷା ଯେତେ ବିଭିନ୍ନ ହେଉନା କାହିଁକି, ମଣିଷର ଭାବନା ଏକ। ଅନୁବାଦ ସେହି ଏକତାକୁ ଅନୁଭବ କରିବାର ମାଧ୍ୟମ। ତେଣୁ “ଅନୁବାଦ : ଭାଷାର ସେତୁ, ଭାବର ବନ୍ଧନ” କେବଳ ଏକ ଶୀର୍ଷକ ନୁହେଁ; ଏହା ମଣିଷକୁ ମଣିଷ ସହିତ ଯୋଡ଼ିବାର ଏକ ସୁନ୍ଦର ସତ୍ୟ।

ଅନୁବାଦ ଯେତେ ବଢ଼ିବ, ଭାଷା ମଧ୍ୟରେ ଦୂରତା ସେତେ କମିବ। ଆମେ ଅନ୍ୟ ଭାଷାକୁ ସମ୍ମାନ କରିବା, ନିଜ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାକୁ ଭଲ ପାଇବା ଏବଂ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟକୁ ଅନ୍ୟ ଭାଷାରେ ପହଞ୍ଚାଇବା। ତାହାଲେ ଆମ ଭାଷାର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ବିଶ୍ୱର ଆହୁରି ଅନେକ ହୃଦୟରେ ସ୍ଥାନ ପାଇବ।

!! ସୁଶାନ୍ତ କୁମାର ସାସମଲ

ବ୍ରହ୍ମପୁର ଗଞ୍ଜାମ !!