ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ରେ ଭାଦ୍ରବ ଶୁକ୍ଳ ପଞ୍ଚମୀରେ ଏକ ବିଶେଷ ନୀତି, ଋଷି ପଞ୍ଚମୀ ବ୍ରତ ବୋଲି ପାଳନ କରାଯାଏ I ଏହି ବ୍ରତ ସ୍ୱୟଂ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ (ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ଙ୍କ ଚଳନ୍ତି ପ୍ରତିମା ଶ୍ରୀଦେବୀ) ପାଳନ କରିଥାନ୍ତି। ସକାଳ ଧୂପ ନୀତି ବଢ଼ିବା ପରେପୂଜାପଣ୍ଡା ଶ୍ରୀଦେବୀଙ୍କୁ ଆଜ୍ଞାମାଳ ପ୍ରଦାନ କରିଥାନ୍ତି। ରତ୍ନ ସିଂହାସନରୁ ଶ୍ରୀଦେବୀ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ଙ୍କୁ ମହାଜନ ସେବକମାନେ ମୁକ୍ତିମଣ୍ଡପ ନିକଟକୁ ନେଇ ସେଠାରେ ଥିବା ପାଲିଙ୍କିରେ ଶ୍ରୀଦେବୀଙ୍କୁ ବିଜେ କରାଯାଇଥାନ୍ତି ।ମା ସାଆନ୍ତାଣୀ ମାର୍କଣ୍ଡ ତୀର୍ଥ ଯାଇ ଋଷି ପଞ୍ଚମୀ ବ୍ରତ ପାଳନ କରନ୍ତି I ଦକ୍ଷିଣୀ ଘରୁ ମାର୍କଣ୍ଡେଶ୍ୱର ମହାଦେବ ଙ୍କ ଚଳନ୍ତି ପ୍ରତିମା ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଏକ ବିମାନ ରେ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ଙ୍କ ସହ ଯାତ୍ରା କରିଥାନ୍ତି I ମାର୍କଣ୍ଡେଶ୍ୱର ଙ୍କ ଗମ୍ଭୀରା ରେ ବିଜେ କରିବା ପରେ ମା' ଙ୍କର ମାଜଣା ଓ ବନକଲାଗି ନୀତି ହୁଏ I ପାଳିଆ ପୂଜାପଣ୍ଡା ଋଷି ପଞ୍ଚମୀ ବ୍ରତ କଥା ପଠନ

କରନ୍ତିI ଏହି ବ୍ରତ କଥାରେ ପୂର୍ବକାଳରେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦମ୍ପତ୍ତି ଙ୍କ କନ୍ୟା କିପରି ଦୋଷଯୁକ୍ତ ହୋଇ ପୋକ ରେ ଭରିଯାଇଥିଲେ ଓ ଏହାପରେ ସେ' ଋଷିପଞ୍ଚମୀ ବ୍ରତ କରିବାରୁ ସେହି ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିଲେ, ଏହା ବର୍ଣ୍ଣିତ ଅଛି I ବ୍ରତ କଥା ପାଠ ପରେ ଠାକୁରାଣୀଙ୍କୁ ଆଳତି କରାଯାଇଥାଏ। ଏହି ବ୍ରତରେ ଋଷି ମାନଙ୍କୁ କ୍ଷୀର , କଦଳୀ ଓ ଫଳ ଭୋଗ ହୋଇଥାଏ।

ପରେ ସପ୍ତଋଷି ଙ୍କୁ ଫଳ ନୈବେଦ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି I ଶ୍ରୀଦେବୀ ଏହିଦିନ ତାଙ୍କର ବ୍ରତ ଉପଲକ୍ଷେ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରୁ ପୂଜାପଣ୍ଡାଙ୍କୁ ଛଞ୍ଚା ଦେଇଥାନ୍ତି। ବର୍ଷକୁ ଥରେ ମା’ଏହି ଦିନ ପୂଜାପଣ୍ଡାଙ୍କୁ ଛଞ୍ଚା ଦେଇଥାନ୍ତି। ଶୀତଳ ଭୋଗ ଅର୍ପଣ ପରେ ମା ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ପାଲିଙ୍କି ରେ ଓ ମହାପ୍ରଭୁ ମାର୍କଣ୍ଡେଶ୍ୱର ନିଜ ବିମାନ ରେ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତନ କରନ୍ତି I କେବଳ ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର ରେ ହିଁ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ଭାଦ୍ରବ ରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀଶଙ୍କର ଓ ଅଶ୍ୱିନ ରେ ଦୁର୍ଗାମାଧବ ଆରାଧନା I

ଭାରତୀୟ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ‘ପଞ୍ଚଯଜ୍ଞ’ର ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି। ଏହି ପଞ୍ଚ ଯଜ୍ଞ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ହେଉଛି ‘ଋଷିଯଜ୍ଞ’। ଏହାର ଅର୍ଥ, ଯେଉଁ ମୁନିଋଷିମାନେ ଆମକୁ ସୁନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଜୀବନଯାପନ କରିବା ନିମିତ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରପୁରାଣମାନ ରଚନା କରିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ସମ୍ମାନ ପ୍ରଦର୍ଶନ। ତାହାର ଏକ ସୁନ୍ଦର ଉଦାହରଣ ହେଉଛି ଭାଦ୍ରବ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ପଞ୍ଚମୀ ତିଥିର ବ୍ରତପାଳନ। ଏହି ତିଥିରେ କଶ୍ୟପ, ଅତ୍ରି, ଭରଦ୍ୱାଜ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ଗୌତମ, ଯମଦଗ୍ନି ଓ ବଶିଷ୍ଠ ଆଦି ସପ୍ତଋଷିଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଇଥାଏ।ବ୍ରତବିଧାନ ପଦ୍ଧତି ଅନୁସାରେ ସପ୍ତଋଷିଙ୍କ ବର୍ଣ୍ଣନା ଏହିପରି ରହିଚି ! ଯଥା --------

ଗୌତମଶ୍ଚ ଭରଦ୍ୱାଜୋ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରସ୍ତଥା ମୁନିଃ

ଜଗଦଗ୍ନିର୍ବଶିଷ୍ଠଶ୍ଚ ଅଙ୍ଗିରା ଅତ୍ରିରେବଚ ॥

ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ରଜସ୍ବଳା ସମୟରେ ନିଜର ଅଜ୍ଞାତରେ ଯଦି କିଛି ଦୋଷ କରିଥାନ୍ତି, ସେଥିରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବା ପାଇଁ ସପ୍ତଋଷିଙ୍କୁ ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା କରିବାର ବିଧି ରହିଛି। ମାନ୍ୟତା ଯାହାବି ରହିଥାଉ ପଛରେ, କିନ୍ତୁ ଏଭଳି ପର୍ବ ପାଳନ ଭାରତୀୟ ସନାତନ ପରମ୍ପରା ରେ ଋଷି ମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଆଦର, ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ସମ୍ମାନର ନିଦର୍ଶନ ନିଶ୍ଚୟ।ଏହି ଦିନ ସପ୍ତଋଷି ଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ। ଏହି ବ୍ରତ କରିବା ଦ୍ୱାରା ମହିଳାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ କଷ୍ଟ ଦୂର ହେବା ସହ ଅକ୍ଷୟ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବାର ମାନ୍ଯତା ରହିଛି ।

ଋଷି ପଞ୍ଚମୀ ବ୍ରତ

ଭାଦ୍ରବ ଶୁକ୍ଳ ପଞ୍ଚମୀର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବ୍ରତ - ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଋଷି ପଞ୍ଚମୀ ବ୍ରତ