ଜୀବନ ସୃଷ୍ଟିର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚମତ୍କାର, ପ୍ରକୃତିର ଅନନ୍ୟ ଉପହାର ଏବଂ ପରମାତ୍ମାଙ୍କର ଅମୂଲ୍ୟ ବରଦାନ। ଏହା କେବଳ ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ଏକ ସମୟାବଧି ନୁହେଁ, ବରଂ ଅସଂଖ୍ୟ ଅନୁଭୂତି, ଅଭିଜ୍ଞତା, ସଂଘର୍ଷ, ସାଧନା, ସଫଳତା, ବିଫଳତା, ସୁଖ, ଦୁଃଖ, ଆଶା, ନିରାଶା, ପ୍ରେମ ଓ ତ୍ୟାଗର ସମନ୍ୱୟରେ ରଚିତ ଏକ ମହାକାବ୍ୟ। ଜୀବନର ପ୍ରତ୍ୟେକ କ୍ଷଣ ଏକ ନୂତନ ଅଧ୍ୟାୟ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅନୁଭବ ଏକ ନୂତନ ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସଂଘର୍ଷ ସଫଳତାର ପଥରେ ଏକ ନୂତନ ସୋପାନ ସଦୃଶ। ଜୀବନ କେବେ ସମତଳ ପଥ ନୁହେଁ; ଏହା କେବେ ଶାନ୍ତ ନଦୀର କଳକଳ ଧ୍ୱନି, ତ କେବେ ଉତ୍ତାଳ ସମୁଦ୍ରର ଗର୍ଜନ। କେବେ ଏହା ବସନ୍ତର ସବୁଜିମାରେ ଭରିଯାଏ, ତ କେବେ ଝଡ଼, ବର୍ଷା ଓ ପତ୍ରଝଡ଼ର କଠିନ ପରୀକ୍ଷାରେ ମଣିଷର ଧୈର୍ଯ୍ୟକୁ ଯାଞ୍ଚ କରେ। ଏହି ବୈଚିତ୍ର୍ୟ ହିଁ ଜୀବନକୁ ଅର୍ଥବହ, ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟମୟ ଓ ମୂଲ୍ୟବାନ କରିଥାଏ।
ପ୍ରକୃତ ଅର୍ଥରେ ଜୀବନ କେବଳ ନିଜର ସୁଖ-ସୁବିଧା କିମ୍ବା ଭୌତିକ ସମ୍ପଦ ଅର୍ଜନର ନାମ ନୁହେଁ। ଏହା ହେଉଛି ଆତ୍ମବିକାଶ, ଆତ୍ମାନୁସନ୍ଧାନ, କର୍ତ୍ତବ୍ୟପାଳନ, ନୈତିକତା, ମାନବିକତା ଓ ପରୋପକାରର ଏକ ଅବିରାମ ସାଧନା। ମଣିଷର ପ୍ରକୃତ ମହାନତା ତାହାର ଧନ, ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ପଦମର୍ଯ୍ୟାଦାରେ ନୁହେଁ; ବରଂ ତାହାର ଚରିତ୍ରର ପବିତ୍ରତା, ଚିନ୍ତାଧାରାର ମହାନତା, କର୍ମର ସତ୍ୟନିଷ୍ଠା ଓ ହୃଦୟର ବିଶାଳତାରେ ନିହିତ। ଜୀବନ ଏକ ନିରନ୍ତର ପ୍ରବାହମାନ ନଦୀ ସଦୃଶ, ଯାହା କେବେ କୌଣସି ବାଧା ସମ୍ମୁଖରେ ଅଟକି ରହେ ନାହିଁ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ବାଧାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରତିକୂଳତାକୁ ଜୟ କରି ସେ ନିଜର ଗନ୍ତବ୍ୟସ୍ଥଳ ଆଡ଼କୁ ଅଗ୍ରସର ହୋଇଚାଲେ। ସେହିପରି ମଣିଷ ମଧ୍ୟ ସାହସ, ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ଅଧ୍ୟବସାୟ ଓ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସକୁ ପାଥେୟ କରି ନିଜ ଜୀବନକୁ ସଫଳତାର ଶିଖରରେ ପହଞ୍ଚାଇପାରେ। ଏହି କାରଣରୁ ଜୀବନକୁ ଏକ ମହାନ ସାଧନା, ଏକ ପବିତ୍ର ଯଜ୍ଞ ଓ ଏକ ଅନନ୍ତ ଯାତ୍ରା ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯାହାର ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଦକ୍ଷେପ ମଣିଷକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଓ ପରିପକ୍ୱତା ଆଡ଼କୁ ଅଗ୍ରସର କରାଇଥାଏ।

ଜୀବନର ପ୍ରକୃତ ଅର୍ଥ:-

ଜୀବନର ପ୍ରକୃତ ଅର୍ଥ ହେଉଛି ନିରନ୍ତର ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା। ନଦୀ ଯେପରି ଅନେକ ବାଧା ଅତିକ୍ରମ କରି ସମୁଦ୍ରରେ ମିଶିଯାଏ, ସେହିପରି ମଣିଷକୁ ମଧ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ସମସ୍ୟାକୁ ସାମ୍ନା କରି ନିଜ ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ପହଞ୍ଚିବାକୁ ପଡ଼େ। ଜୀବନରେ କେବେ ସବୁକିଛି ଆମ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ହୁଏ ନାହିଁ। ଅନେକ ସମୟରେ ଆମକୁ ବିଫଳତା, ନିରାଶା ଓ ପ୍ରତିକୂଳ ପରିସ୍ଥିତିର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାକୁ ପଡ଼େ। କିନ୍ତୁ ଏହି ପରିସ୍ଥିତି ଆମକୁ ଅଧିକ ଦୃଢ଼, ଅନୁଭବୀ ଓ ପରିପକ୍ୱ କରିଥାଏ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ସଂଘର୍ଷ ଆମ ଭିତରେ ଲୁଚି ରହିଥିବା ଶକ୍ତିକୁ ଜାଗ୍ରତ କରିଥାଏ। ବିଫଳତା ଆମକୁ ସଫଳତାର ମୂଲ୍ୟ ବୁଝାଇଥାଏ, ଆଉ କଷ୍ଟ ଆମକୁ ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ସହନଶୀଳତା ଓ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସକୁ ଜାଗ୍ରତ କରି ଦେଇଥାଏ। ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ପ୍ରତିକୂଳ ପରିସ୍ଥିତିରେ ମଧ୍ୟ ନିଜର ମନୋବଳ ହରାଏ ନାହିଁ ଏବଂ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ ସହିତ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଚାଲେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ନିଜ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହାସଲ କରେ। ଜୀବନରେ ଆସୁଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ବାଧା ଆମକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ନୁହେଁ, ବରଂ ଆମକୁ ଅଧିକ ସକ୍ଷମ ଓ ସଫଳ କରିବା ପାଇଁ ଆସିଥାଏ।
ଜୀବନ ଆମକୁ ଶିଖାଏ ଯେ କୌଣସି ପରିସ୍ଥିତି ସ୍ଥାୟୀ ନୁହେଁ। ଯେପରି ଦିନ ପରେ ରାତି ଓ ରାତି ପରେ ପୁଣି ଦିନ ଆସେ, ସେହିପରି ଦୁଃଖ ପରେ ସୁଖ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ ଆସେ। ତେଣୁ କୌଣସି ପରିସ୍ଥିତିରେ ହତାଶ ନ ହୋଇ ସାହସ ଓ ଆଶା ସହିତ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା ଉଚିତ।ଯିଏ ନିଜ ଉପରେ ବିଶ୍ୱାସ ରଖି ପରିଶ୍ରମ ଓ ସକାରାତ୍ମକ ଚିନ୍ତାଧାରା ସହିତ ଆଗକୁ ବଢ଼େ, ସେ ଜୀବନର ପ୍ରତ୍ୟେକ ପରୀକ୍ଷାରେ ବିଜୟୀ ହୁଏ। ଏହି କାରଣରୁ ଜୀବନକୁ କେବେ ବୋଝ ବୋଲି ନ ଭାବି, ଏକ ସୁନ୍ଦର ସୁଯୋଗ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଜୀବନରେ ସଂଘର୍ଷର ଭୂମିକା:-

ସଂଘର୍ଷ ହେଉଛି ଜୀବନର ଅବିଚ୍ଛେଦ୍ୟ ଅଂଶ। ଯେଉଁ ଜୀବନରେ ସଂଘର୍ଷ ନାହିଁ, ସେହି ଜୀବନରେ ସଫଳତାର ପ୍ରକୃତ ଆନନ୍ଦ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। ଏକ ଛୋଟ ବିହନ ମାଟି ତଳେ ରହି ଅନ୍ଧକାର, ଚାପ ଓ କଷ୍ଟ ସହିବା ପରେ ଗଛରେ ପରିଣତ ହୁଏ। ସେହିପରି ମଣିଷ ମଧ୍ୟ ଜୀବନର କଠିନ ସଂଘର୍ଷ ମାଧ୍ୟମରେ ନିଜର ପ୍ରକୃତ ଶକ୍ତିକୁ ଚିହ୍ନି ପାରିଥାଏ। କଠିନ ସମୟରେ ଯିଏ ନିଜର ଆଶା ଓ ବିଶ୍ୱାସକୁ ଅଟୁଟ ରଖେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ବିଜୟୀ ହୁଏ। ସଂଘର୍ଷ ମଣିଷକୁ ନିଜ ଭୁଲରୁ ଶିଖିବାର ସୁଯୋଗ ଦେଇଥାଏ ଏବଂ ତାକୁ ଅଧିକ ପରିପକ୍ୱ କରିଥାଏ।ବିଫଳତା କେବେ ଶେଷ ନୁହେଁ; ଏହା ସଫଳତାର ପ୍ରଥମ ପାହାଚ। ଇତିହାସରେ ଯେତେ ମହାନ ବ୍ୟକ୍ତି ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜ ଜୀବନରେ ଅନେକ କଷ୍ଟ ଓ ବିଫଳତାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ସେମାନେ କେବେ ହାର ମାନିନଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କର ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ପରିଶ୍ରମ ଓ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ତାଙ୍କୁ ସଫଳତାର ଶିଖରରେ ପହଞ୍ଚାଇଥିଲା। ତେଣୁ ଜୀବନରେ ଆସୁଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ବାଧାକୁ ଭୟ ନକରି ତାହାକୁ ସାହସର ସହିତ ସାମ୍ନା କରିବା ଉଚିତ। କାରଣ ସଂଘର୍ଷ ହିଁ ମଣିଷକୁ ସାଧାରଣରୁ ଅସାଧାରଣ କରିଥାଏ ଏବଂ ତା'ର ଜୀବନକୁ ସଫଳ, ସାର୍ଥକ ଓ ପ୍ରେରଣାଦାୟକ କରିଥାଏ।

ସମୟର ମହତ୍ତ୍ୱ:-

ସମୟ ହେଉଛି ଜୀବନର ସବୁଠାରୁ ମୂଲ୍ୟବାନ ଧନ। ଧନ ହରାଇଲେ ପୁଣି ଅର୍ଜନ କରାଯାଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ଚାଲିଯାଇଥିବା ସମୟ କେବେ ଫେରି ଆସେ ନାହିଁ। ଯିଏ ସମୟକୁ ସମ୍ମାନ କରେ, ସମୟ ମଧ୍ୟ ତାକୁ ସମ୍ମାନ ଦିଏ। ସମୟ ହେଉଛି ଜୀବନର ଗତିଶକ୍ତି। ପୃଥିବୀର ପ୍ରତ୍ୟେକ ମଣିଷକୁ ସମାନ ଚବିଶ ଘଣ୍ଟା ମିଳିଥାଏ, କିନ୍ତୁ ତାହାର ସଠିକ୍ ସଦୁପଯୋଗ ହିଁ ଜଣେ ସାଧାରଣ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଅସାଧାରଣ କରିଥାଏ। ଯିଏ ସମୟକୁ ଯୋଜନାବଦ୍ଧ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରେ, ସେ ଜୀବନର ପ୍ରତ୍ୟେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସଫଳତା ଲାଭ କରିପାରେ। ସମୟର ସଠିକ୍ ପରିଚାଳନା ମଣିଷକୁ ଶୃଙ୍ଖଳିତ, କର୍ମଠ ଓ ଦାୟିତ୍ୱବାନ କରିଥାଏ।
ଜୀବନର ପ୍ରତ୍ୟେକ କ୍ଷଣକୁ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବା ଉଚିତ। ଅଳସ୍ୟ, ଅବହେଳା ଓ ସମୟର ଅପଚୟ ମଣିଷକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟରୁ ଦୂରେଇ ଦେଇଥାଏ। ସମୟ ସହିତ ଚାଲିବା, ନିଜ କାମକୁ ଠିକ୍ ସମୟରେ ଶେଷ କରିବା ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିନ କିଛି ନୂଆ ଶିଖିବା ହେଉଛି ଉନ୍ନତ ଜୀବନର ଲକ୍ଷଣ। ସମୟକୁ ଅବହେଳା କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ପରେ ଅନୁତାପ କରେ, କିନ୍ତୁ ସେତେବେଳକୁ ସମୟ ହାତରୁ ଖସି ଯାଇଥାଏ। ତେଣୁ ଆଜିର କାମକୁ କାଲି ପାଇଁ ରଖିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିନକୁ ନୂତନ ସୁଯୋଗ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରି ପରିଶ୍ରମ, ନିଷ୍ଠା ଓ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ ସହିତ କାମ କଲେ ଜୀବନ ସଫଳ ଓ ସାର୍ଥକ ହୋଇଥାଏ। ସମୟର ସଦୁପଯୋଗ ହିଁ ଉନ୍ନତ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ଗଠନର ମୂଳ ଆଧାର।

ଜୀବନରେ ଶିକ୍ଷାର ଭୂମିକା:-

ଶିକ୍ଷା ମଣିଷ ଜୀବନରେ ଥିବା ଅଜ୍ଞାନତାର ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂରୀଭୂତ କରି ତାହାର ଜୀବନରେ ଜ୍ଞାନର ଆଲୋକ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରିଥାଏ। ଏହା କେବଳ ପୁସ୍ତକୀୟ ଜ୍ଞାନ ନୁହେଁ, ବରଂ ମଣିଷକୁ ଉତ୍ତମ ଚିନ୍ତାଧାରା, ଭଲ ବ୍ୟବହାର ଓ ସଠିକ୍ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାର ଶକ୍ତି ଦେଇଥାଏ। ଶିକ୍ଷିତ ବ୍ୟକ୍ତି କେବଳ ନିଜର ଉନ୍ନତି କରେ ନାହିଁ, ବରଂ ପରିବାର, ସମାଜ ଓ ଦେଶର ଉନ୍ନତିରେ ମଧ୍ୟ ଅବଦାନ ରଖେ। ଜୀବନରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘଟଣା, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭୁଲ ଓ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅନୁଭବ ମଧ୍ୟ ଏକ ଶିକ୍ଷକ ପରି ଆମକୁ ନୂଆ କଥା ଶିଖାଇଥାଏ।ଶିକ୍ଷା ମଣିଷର ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱକୁ ପରିପକ୍ୱ କରିବା ସହିତ ତାହାର ମନରେ ଶୃଙ୍ଖଳା, ଦାୟିତ୍ୱବୋଧ, ସହାନୁଭୂତି ଓ ମାନବିକତାର ବିକାଶ ଘଟାଇଥାଏ। ଜଣେ ପ୍ରକୃତ ଶିକ୍ଷିତ ବ୍ୟକ୍ତି କେବଳ ନିଜ ସଫଳତା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରେ ନାହିଁ, ବରଂ ସମାଜର ମଙ୍ଗଳ ଓ ମାନବ କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଜ୍ଞାନକୁ ବ୍ୟବହାର କରେ। ଶିକ୍ଷା ମଣିଷକୁ ସଠିକ୍ ଓ ଭୁଲ ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ କରିବାର କ୍ଷମତା ଦେଇଥାଏ ଏବଂ ତାହାର ଜୀବନକୁ ନୈତିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଥାଏ।
ତେଣୁ କୁହାଯାଏ, ଶିକ୍ଷା ହେଉଛି ମଣିଷର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ସମ୍ପଦ। ଏହି ସମ୍ପଦକୁ କେହି ଚୋରି କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ କିମ୍ବା ନଷ୍ଟ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ଜୀବନର ଶେଷ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶିଖିବାର ଇଚ୍ଛା ରଖିବା ହିଁ ଜଣେ ପ୍ରକୃତ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ୟକ୍ତିର ପରିଚୟ।

ସମ୍ପର୍କର ମୂଲ୍ୟ:-

ଜୀବନର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସମ୍ପଦ ହେଉଛି ସୁନ୍ଦର ସମ୍ପର୍କ। ପରିବାର, ବାପା-ମା', ଭାଇ-ଭଉଣୀ, ବନ୍ଧୁ ଓ ଗୁରୁଙ୍କ ସ୍ନେହ ଜୀବନକୁ ସୁନ୍ଦର କରିଥାଏ। ଯେଉଁ ଜୀବନରେ ପ୍ରେମ, ବିଶ୍ୱାସ ଓ ସମ୍ମାନ ରହିଛି, ସେହି ଜୀବନ ପ୍ରକୃତରେ ଧନ୍ୟ। ଆଜିର ବ୍ୟସ୍ତ ଜୀବନରେ ମଣିଷ ଧନ ଅର୍ଜନ କରିବାରେ ଏତେ ବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇପଡ଼ିଛି ଯେ ସମ୍ପର୍କର ମୂଲ୍ୟକୁ ଭୁଲି ଯାଉଛି। କିନ୍ତୁ ଜୀବନର କଠିନ ସମୟରେ ଧନ ନୁହେଁ, ବରଂ ନିଜ ଲୋକଙ୍କର ସାଥି ଓ ସ୍ନେହ ହିଁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଶକ୍ତି ହୋଇଥାଏ।
ସମ୍ପର୍କର ମୂଳଦୁଆ ହେଉଛି ଭଲପାଇବା, ବିଶ୍ୱାସ, ତ୍ୟାଗ, ସହଯୋଗ ଓ ପରସ୍ପର ବୁଝାମଣା। ଏହି ମୂଲ୍ୟବୋଧଗୁଡ଼ିକ ଯେତେ ଦୃଢ଼ ହୁଏ, ସମ୍ପର୍କ ସେତେ ଅଧିକ ସୁଦୃଢ଼ ଓ ସ୍ଥାୟୀ ହୋଇଥାଏ। ଜୀବନର ସୁଖଦ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଅନେକ ଲୋକ ସାଥି ହୁଅନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ପ୍ରକୃତ ସମ୍ପର୍କର ପରିଚୟ କଠିନ ସମୟରେ ମିଳିଥାଏ। ସେତେବେଳେ ଯିଏ ନିଃସ୍ୱାର୍ଥ ଭାବରେ ପାଖରେ ଛିଡ଼ା ହୁଏ, ସେହି ବ୍ୟକ୍ତି ହିଁ ପ୍ରକୃତ ଆପଣାର ହୋଇଥାଏ।
ତେଣୁ ସମ୍ପର୍କକୁ ସବୁବେଳେ ସ୍ନେହ, ସମ୍ମାନ, ସହାନୁଭୂତି ଓ ସତ୍ୟନିଷ୍ଠା ସହିତ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ। ଧନ-ସମ୍ପତ୍ତି ଓ ପଦ-ପ୍ରତିଷ୍ଠା ସମୟ ସହିତ ବଦଳି ଯାଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ସୁନ୍ଦର ସମ୍ପର୍କ ମଣିଷର ଜୀବନକୁ ଚିରଦିନ ପାଇଁ ସମୃଦ୍ଧ, ସୁଖମୟ ଓ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଥାଏ। ତେଣୁ ଜୀବନରେ ସମ୍ପର୍କକୁ ସବୁବେଳେ ଧନ-ସମ୍ପତ୍ତିଠାରୁ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେବା ଉଚିତ।

ନୈତିକତା ଓ ମାନବିକତା:-

ଜୀବନର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଧନରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ଚରିତ୍ରରେ ରହିଛି। ସତ୍ୟବାଦିତା, ସଚ୍ଚୋଟତା, ଦୟା, କ୍ଷମା, ସହାନୁଭୂତି ଓ ପରୋପକାର ଭଳି ଗୁଣ ମଣିଷକୁ ମହାନ କରିଥାଏ। ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ଦୁଃଖ ବୁଝିପାରେ ଓ ସାହାଯ୍ୟର ହାତ ବଢ଼ାଇଥାଏ, ସେହି ବ୍ୟକ୍ତି ପ୍ରକୃତ ମଣିଷ।
ମଣିଷ ଜୀବନରେ ଯେତେ ବି ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଉନା କାହିଁକି, କିନ୍ତୁ ସେ ବିନମ୍ରତା ଓ ମାନବିକତାକୁ କେବେ ହରାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର ହେଉଛି ମଣିଷର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପରିଚୟ। ଧନ, ପଦବୀ ଓ ଖ୍ୟାତି ସମୟ ସହିତ ବଦଳିଯାଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ସଦ୍‌ଗୁଣ ଓ ଭଲ ବ୍ୟବହାର ସବୁଦିନ ପାଇଁ ମଣିଷକୁ ସମ୍ମାନିତ କରି ରଖେ। ଯିଏ ସତ୍ୟର ପଥରେ ଚାଲେ, ନ୍ୟାୟକୁ ସମର୍ଥନ କରେ ଏବଂ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥଠାରୁ ଅଧିକ ଅନ୍ୟର ମଙ୍ଗଳକୁ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଦିଏ, ସେହି ବ୍ୟକ୍ତି ସମାଜରେ ଆଦର୍ଶ ଭାବେ ପରିଚିତ ହୁଏ। ନୈତିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ମଣିଷର ଜୀବନକୁ ପବିତ୍ର ଓ ସାର୍ଥକ କରିଥାଏ।ବିନମ୍ରତା ମଣିଷକୁ ଅଧିକ ମହାନ କରିଥାଏ ଏବଂ ମାନବିକତା ତାହାର ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରିଥାଏ। ଜଣେ ଉତ୍ତମ ମଣିଷର ପରିଚୟ ତାହାର ଧନ କିମ୍ବା ପଦବୀରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ତାହାର ସଦାଚାର, ସହୃଦୟତା ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଥିବା ସମ୍ମାନରେ ନିହିତ। ତେଣୁ ଜୀବନର ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଦକ୍ଷେପରେ ସତ୍ୟ, ନୈତିକତା ଓ ମାନବିକତାକୁ ଆପଣେଇ ଚାଲିବା ହିଁ ଜୀବନର ପ୍ରକୃତ ସଫଳତା ଏବଂ ମହାନତାର ପରିଚୟ।

ଜୀବନରେ ସୁଖ ଓ ଦୁଃଖ:-

ସୁଖ ଓ ଦୁଃଖ ଜୀବନର ଦୁଇଟି ପାର୍ଶ୍ୱ। କେବଳ ସୁଖ କିମ୍ବା କେବଳ ଦୁଃଖ ନେଇ ଜୀବନ ଗଢ଼ା ହୋଇନାହିଁ। ଦୁଃଖ ମଣିଷକୁ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଶିଖାଏ ଓ ସୁଖ ତାକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ। ଦୁଃଖ ବିନା ସୁଖର ମୂଲ୍ୟ ବୁଝିହୁଏ ନାହିଁ। ତେଣୁ ଜୀବନର ପ୍ରତ୍ୟେକ ପରିସ୍ଥିତିକୁ ସମାନ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ହିଁ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ୟକ୍ତିର ପରିଚୟ। ଜୀବନର ପ୍ରତ୍ୟେକ ସୁଖଦ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଆମକୁ କୃତଜ୍ଞତାର ଶିକ୍ଷା ଦେଇଥାଏ, ଆଉ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦୁଃଖଦ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଆମକୁ ଅଧିକ ଦୃଢ଼, ଧୈର୍ଯ୍ୟଶୀଳ ଓ ଅନୁଭବୀ କରିଥାଏ। କଠିନ ପରିସ୍ଥିତି ମଣିଷର ମନୋବଳ, ସହନଶୀଳତା ଓ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସର ପ୍ରକୃତ ପରୀକ୍ଷା ନେଇଥାଏ। ଯିଏ ଦୁଃଖରେ ଭାଙ୍ଗି ନପଡ଼ି ଆଶା ଓ ସାହସ ସହିତ ଆଗକୁ ବଢ଼େ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ସଫଳତାର ସ୍ୱାଦ ଚାଖି ପାରିଥାଏ।
ତେଣୁ ଜୀବନରେ ସୁଖ ଆସିଲେ ଅହଙ୍କାର କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ ଏବଂ ଦୁଃଖ ଆସିଲେ ହତାଶ ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ସମୟ ସହିତ ସବୁକିଛି ବଦଳିଯାଏ। ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ଆଶା, ପରିଶ୍ରମ ଓ ସକାରାତ୍ମକ ଚିନ୍ତାଧାରା ଦ୍ୱାରା ମଣିଷ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରତିକୂଳ ପରିସ୍ଥିତିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରେ। ଏହି ସନ୍ତୁଳିତ ଦୃଷ୍ଟିଭଙ୍ଗୀ ହିଁ ଜୀବନକୁ ସୁନ୍ଦର, ସାର୍ଥକ ଓ ସଫଳ କରିଥାଏ।

ଉପସଂହାର:-

ଜୀବନ ପରମାତ୍ମାଙ୍କର ଏକ ଅନୁପମ ବରଦାନ, ଯାହା ମଣିଷକୁ କେବଳ ଥରେ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ତେଣୁ ଏହି ଅମୂଲ୍ୟ ସମ୍ପଦକୁ ଅର୍ଥହୀନ କାର୍ଯ୍ୟ, ସ୍ୱାର୍ଥପରତା କିମ୍ବା ଅଜ୍ଞାନତାରେ ନଷ୍ଟ ନକରି, ସତ୍ୟ, ନ୍ୟାୟ, ପ୍ରେମ, ମାନବିକତା, ନିଷ୍ଠା, ପରିଶ୍ରମ ଓ ସଦାଚାରର ଆଦର୍ଶରେ ପରିଚାଳିତ କରିବା ଉଚିତ। ଜୀବନର ସାର୍ଥକତା ଭୌତିକ ସମ୍ପଦ, ପଦମର୍ଯ୍ୟାଦା କିମ୍ବା କ୍ଷଣସ୍ଥାୟୀ ଖ୍ୟାତିରେ ନିହିତ ନୁହେଁ; ବରଂ ଆମର ଚିନ୍ତାର ଉଦାରତା, ଚରିତ୍ରର ମହାନତା, କର୍ମର ପବିତ୍ରତା ଓ ମାନବ ସେବାରେ ନିହିତ। ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜ କର୍ମ ଓ ବ୍ୟବହାର ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଜୀବନରେ ଆଶାର ଆଲୋକ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରିପାରେ, ଦୁଃଖୀର ମୁହଁରେ ହସ ଫୁଟାଇପାରେ ଏବଂ ସମାଜର କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ନିଜକୁ ଉତ୍ସର୍ଗ କରିପାରେ, ପ୍ରକୃତ ଅର୍ଥରେ ସେହି ବ୍ୟକ୍ତିର ଜୀବନ ହିଁ ସଫଳ ଓ ଧନ୍ୟ ହୋଇଥାଏ।
ପରିଶେଷରେ କୁହାଯାଇପାରେ ଯେ, ଜୀବନ ଏକ ଅନନ୍ତ ସାଧନା, ଏକ ମହାନ କର୍ମଯଜ୍ଞ ଏବଂ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଯାତ୍ରା। ଏହି ଯାତ୍ରାରେ ସୁଖ ଓ ଦୁଃଖ, ଲାଭ ଓ କ୍ଷତି, ସଫଳତା ଓ ବିଫଳତା ସବୁକିଛି ମଣିଷକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଆଡ଼କୁ ଅଗ୍ରସର କରାଏ। ଯିଏ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପରିସ୍ଥିତିକୁ ସମଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରି ସତ୍ୟ, ନୈତିକତା, ପ୍ରେମ, କର୍ତ୍ତବ୍ୟପରାୟଣତା ଓ ମାନବିକତାର ଆଲୋକରେ ନିଜ ଜୀବନକୁ ଆଲୋକିତ କରେ, ସେହି ବ୍ୟକ୍ତିର ଜୀବନ ଯୁଗେ ଯୁଗେ ସମାଜ ପାଇଁ ପ୍ରେରଣାର ଉତ୍ସ ହୋଇ ରହିଥାଏ। ତେଣୁ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ହେଉଛି, ଜୀବନର ପ୍ରତ୍ୟେକ କ୍ଷଣକୁ ସାର୍ଥକ କରି ନିଜକୁ ଜଣେ ଉତ୍ତମ ମଣିଷ ଭାବରେ ଗଢ଼ି ତୋଳିବା।

ଜୀବନ : ସଂଘର୍ଷ, ସାଧନା ଓ ସାର୍ଥକତାର ମହାକାବ୍ୟ

ଜୀବନ : ସଂଘର୍ଷ, ସାଧନା ଓ ସାର୍ଥକତାର ମହାକାବ୍ୟ