ରଥଯାତ୍ରା ସରୁ ସରୁ ଝୁଲଣଯାତ୍ରା ପାଇଁ ସଜବାଜ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଯାଏ। ଏହି ଯାତ୍ରା ମାତ୍ର ୭ ଦିନ ପାଇଁ ହୋଇଥାଏ।ଶ୍ରାବଣ ଶୁକ୍ଳ ଦଶମୀ ଠାରୁ ଭାଦ୍ରବ କୃଷ୍ଣ ପ୍ରତିପଦ ପର୍ଯ୍ଯନ୍ତ ଝୁଲଣ ଯାତ୍ରା ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ ।ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ଓ ବିଭିନ୍ନ ମଠରେ ଏହା ହେଉଥିବାରୁ ବାହାରେ ଗହଳିଚହଳି ନଥାଏ। ଏହି ସମୟରେ ପ୍ରାୟ ସବୁ ମଠରେ ସନ୍ଧ୍ୟା ପରେ ଭିଡ଼ ଜମେ। କେବେ ମଠକୁ ଯାଉନଥିବା ଲୋକ ମଧ୍ୟ ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ ମଠକୁ ଯାଇ ରାଧାକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଝୁଲଣ କୁଞ୍ଜରେ ଦର୍ଶନ କରି ଆସନ୍ତି। ମଠମାନଙ୍କ ସହ କୁଣ୍ଢେଇବେଣ୍ଟ ସାହି (ପଥୁରିଆ ସାହି), ହରଚଣ୍ଡୀ ସାହିରେ କିଛି ବ୍ୟକ୍ତିବିଶେଷ ଙ୍କ ଘରେ ବି କାହିଁ କେତେ କାଳରୁ ଝୁଲଣ ଯାତ୍ରା ହେଉଅଛି।

ଆମ ଘରେ ଗୋଟିଏ ଅଲିଖିତ ନିୟମ ରହିଛି, ପୁରୀ ରେ ଯେତେ ଯାନିଯାତ୍ରା ହେବ, ଚେଷ୍ଟା କରିବ ସବୁ ଦେଖିବାକୁ। ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ ପୁରୀ ରେ ପାଳିତ ହେଉଥିବା ସବୁ ଯାତ୍ରା ପିଲାଦିନରୁ ଦେଖି ଆସୁଛି। ଏଥିପାଇଁ ମୁଁ ମୋର ଜେଜେ, ଜେଜେମା ଓ ପରିବାର ର ସମସ୍ତ ସଦସ୍ୟଙ୍କୁ ସବୁବେଳେ ଧନ୍ୟବାଦ ଦିଏ। ମୋ ଅଜାଣତରେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଏ ସବୁ ଦେଖିଛି ଓ ଜାଣିଛି, ଆଉ ଏବେ ବି ଦେଖୁଛି ।

ଝୁଲଣ ସମୟ ଆସିଲେ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ମୁକ୍ତିମଣ୍ଡପ ପାଲଟିଯାଏ ଝୁଲଣ ମଣ୍ଡପରେ। ସେଠି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ମୂର୍ତ୍ତିରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଲୀଳା କୁ କୁଞ୍ଜ ମାଧ୍ୟମରେ ସୁନ୍ଦର ଭାବରେ ସଜାଇ ଦିଆହୁଏ। ଏଥିପାଇଁ ଜରି ଜମ୍ବୁରା, ସୋଲ,କାଗଜ,ମାଟି,ଗଛ, ପତ୍ର ର ସାହାଯ୍ୟ ନିଆହୁଏ। ଝୁଲଣ କୁଞ୍ଜର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ବଢାନ୍ତି ଏଥିରେ ସଜ୍ଜିତ ଫୁଲ,ଫଳ,ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ ଇତ୍ୟାଦି। ଆଖି ଝଲସି ଉଠେ। ଗୋଟିଏ ଦିନରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କୁଞ୍ଜ ଦେଖି ଆସିଲେ କିନ୍ତୁ ମନ ଭରେନି। ସନ୍ଧ୍ୟା ଧୂପ ପରେ ଚଳନ୍ତି ପ୍ରତିମା ଝୁଲଣ କୁଞ୍ଜ କୁ ବିଜେ କଲାପରେ ଭକ୍ତଙ୍କ ଭିଡ ଜମେ। ଏହା ସହ ପିଲାଦିନୁ ମତେ ଆଉ ଗୋଟିଏ କଥା ଆକର୍ଷିତ କରେ। ଯାହା ହେଉଛି, ବର୍ଷ ସାରା ଦକ୍ଷିଣ ଦ୍ଵାର ଗୁମୁଟରେ ଥିବା ଦୁଇଟି ବିଶାଳକାୟ ମୂର୍ତ୍ତି । ଏଇ ଝୁଲଣ ସମୟରେ ହିଁ ଏ ଦୁଇଟି ମୂର୍ତ୍ତି ଙ୍କୁ ରଙ୍ଗ କରି ଝୁଲଣ କୁଞ୍ଜର ଦୁଇପଟେ ଛିଡ଼ା କରାଯାଏ। ଏ ଦୁଇ ବଳିଷ୍ଠ ପୁରୁଷ ମୂର୍ତ୍ତି ଙ୍କ ସଠିକ୍ ପରିଚୟ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମତେ ଅଜଣା। ତଥାପି କିଏ ଏମାନଙ୍କୁ ମଲ୍ଲଯୋଦ୍ଧା କୁହନ୍ତି ତ ଆଉକିଏ ଭୀମ ଅର୍ଜୁନ ଆଉ କିଏ କଳିଯୁଗ ଭେଣ୍ଡା କୁହନ୍ତି।

ଏ ତ ଗଲା ବଡ଼ ଦେଉଳ ର ଝୁଲଣ କଥା। ଦେଉଳ ଛଡ଼ା ପ୍ରାୟ ସବୁ ମଠବାଡିରେ ଝୁଲଣ ଯାତ୍ରା ଏକ ମୁଖ୍ୟ ପର୍ବ। ଏହା ଲେଖିବା ବେଳେ ଆଖି ଜକେଇ ଆସୁଛି। ମନେ ପଡିଯାଉଛି ଏମାର ମଠର ଭବ୍ୟ ଝୁଲଣ ଯାତ୍ରା। ପୁରୀ ରେ ଏମିତି ବହୁତ କମ୍ ଲୋକ ଥିବେ ଯିଏ ଏମାର ମଠର ଝୁଲଣ ଦେଖି ନ ଥିବେ। ଏଠାରେ ଥିଲା ବହୁତ ବଡ଼ ଝୁଲଣ କୁଞ୍ଜ ଓ ସେଥିରେ ସଜ୍ଜିତ ସମସ୍ତ ପଶୁପକ୍ଷୀ ଜୀବନ୍ତ ମନେ ହେଉଥିଲେ। ଝୁଲଣ ସମୟରେ ଏମାର ମଠ ପାଲଟି ଯାଉଥିଲା ପୁରୀ ର ସାଂସ୍କୃତିକ ପ୍ରାଣକେନ୍ଦ୍ର। ପ୍ରତି ଦିନ ସନ୍ଧ୍ୟାରୁ ବିଳମ୍ବିତ ରାତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏମାର ମଠର ଅଗଣାରେ ଚାଲେ ଗୋଟିପୁଅ ନାଚ ଓ ପାରମ୍ପରିକ ଓଡ଼ିଶୀ ଛାନ୍ଦ ଓ ଚମ୍ପୁ। ଏ ସବୁ ମଧ୍ୟ ଏମାର ମଠ ସହ ମାଟିରେ ମିଶିଗଲା। ଖାଲି ଏମାର ମଠ କାହିଁକି..... ସବୁ ମଠରେ ଝୁଲଣ ଯାତ୍ରା ଭବ୍ୟ ହୋଇଥାଏ। ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱ ମଠ,ବଳରାମକୋଟ ମଠ, ରାଧାକାନ୍ତ ମଠ, ଜୀୟରସ୍ଵାମୀ ମଠ, ବଡ଼ ଓଡ଼ିଆ ମଠ, ଉତ୍ତରପାର୍ଶ୍ଵ ମଠ,ରେବେସା ଓ ତ୍ରୀମାଳି ମଠ,ପାପୁଡିଆ ମଠ, ବଡସନ୍ଥ ମଠ,ରାଧାବଲ୍ଲଭ ମଠ, ଜଗନ୍ନାଥ ବଲ୍ଲଭ ମଠର ହେଉଥିବା ଝୁଲଣ ଯାତ୍ରା ର ସ୍ଵତନ୍ତ୍ରତା ରହିଛି। ଏହା ସହ ଆହୁରି କେତେ ମଠ ଅଛି ଯାହାର ନାଁ ଲେଖୁନି କିନ୍ତୁ ସେଠି ମଧ୍ୟ ଝୁଲଣ ଯାତ୍ରା ପାଳିତ ହୋଇଥାଏ। ତେବେ ଜୀୟରସ୍ଵାମୀ ମଠ ରେ ପ୍ରତି ବର୍ଷ କିଛି ଅଲଗା ସାଜସଜ୍ଜା କରନ୍ତି। ଉତ୍ତରପାର୍ଶ୍ଵ ମଠ ଓ ତ୍ରୀମାଳି ମଠ ର କାଚ କୁଞ୍ଜ ଏ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମନରୁ ଲିଭିନି। ଯାହା ଏବେ ଅତୀତ ର ଏକ ସୁନ୍ଦର ସ୍ୱପ୍ନ ପରି ମନେ ହେଉଛି ।

ପୁରୀ ର ପାରମ୍ପରିକ ସାହି ରେ ବ୍ୟକ୍ତି ବିଶେଷଙ୍କ ଘରେ ହେଉଥିବା ଝୁଲଣ ମଧ୍ୟ କିଛି କମ୍ ନୁହେଁ। ଛୋଟିଆ ଜାଗାରେ ବହୁତ ସୁନ୍ଦର ଝୁଲଣ କୁଞ୍ଜ କରନ୍ତି। ରାଧାକୃଷ୍ଣ ଙ୍କ ଯୁଗଳ ମୂର୍ତ୍ତୀ କୁ ସୁନ୍ଦର ଭାବରେ ସଜା ହେଇଥିବା କୁଞ୍ଜ ରେ ବସାଇ ଅଲୋକ ମାଳା ରେ ଝଲସୁଥିବା ଝୁଲଣ ଦେଖିବା ପାଇଁ ସମସ୍ତଙ୍କର ଆଗ୍ରହ ରହିଥାଏ ।

ଏବେ ବି ଝୁଲଣ ସମୟରେ ପୁରୀରେ ବପାମା ମାନେ ପିଲାଙ୍କୁ ଧରି ବିଭିନ୍ନ ମଠ ବୁଲିବାର ଦେଖା ଯାଉଛି, ଏହା ଦେଖିଲେ ଖୁସି ଲାଗେ ।

ଝୁଲଣ ଯାତ୍ରା

ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର ର ଝୁଲଣ ଯାତ୍ରା