ଭଗବାନ ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁ ଯେତେବେଳେ ଧର୍ମର ଅବନତି ଓ ଅଧର୍ମର ବୃଦ୍ଧି ଦେଖନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଯୁଗ ଓ ପରିସ୍ଥିତି ଅନୁସାରେ ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ଅବତାର ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ସେହି ଦିବ୍ୟ ଅବତାରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାମନ ଅବତାର ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଅବତାର। ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦଶାବତାର ମଧ୍ୟରେ ବାମନ ଅବତାରକୁ ପଞ୍ଚମ ଅବତାର ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଭାଦ୍ରବ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ ମାତା ଅଦିତି ଓ ମହର୍ଷି କଶ୍ୟପଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ପ୍ରଭୁ ବାମନ ରୂପରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଜନ୍ମର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା ଧର୍ମର ରକ୍ଷା କରିବା ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଅଧିକାର ପୁନଃସ୍ଥାପନ କରିବା। ତାଙ୍କର ଏହି ଅବତାର ଆମକୁ ଭକ୍ତି, ନମ୍ରତା ଓ ସତ୍ୟର ମହତ୍ତ୍ୱ ଶିଖାଏ।

ସେହି ସମୟରେ ଅସୁର ରାଜା ବଳି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ। ସେ ଅନେକ ଯଜ୍ଞ କରି ନିଜର ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ବଢ଼ାଇଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଦାନଶୀଳତା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଶକ୍ତି ଓ ବିଜୟର ପ୍ରଭାବରେ ତାଙ୍କ ମନରେ ଗର୍ବ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲା।

ଏହି ସମୟରେ ପ୍ରଭୁ ବାମନ ଜଣେ କ୍ଷୁଦ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣ ବାଳକର ରୂପ ଧାରଣ କରି ରାଜା ବଳିଙ୍କ ଯଜ୍ଞଶାଳାରେ ପହଞ୍ଚିଲେ। ବଳି ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ସମ୍ମାନର ସହିତ ସ୍ୱାଗତ କଲେ ଏବଂ କ’ଣ ଦାନ ଚାହୁଁଛନ୍ତି ବୋଲି ପଚାରିଲେ। ବାମନ ମାତ୍ର ତିନି ପାଦ ଭୂମି ମାଗିଲେ।

ବଳି ଏହି ସାମାନ୍ୟ ଦାନକୁ ସହଜରେ ଦେବାକୁ ରାଜି ହୋଇଗଲେ। କିନ୍ତୁ ଦାନର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ହେବା ପରେ ବାମନଙ୍କ ରୂପ ହଠାତ୍ ବିରାଟ ହୋଇଗଲା। ପ୍ରଥମ ପାଦରେ ସେ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀକୁ ମାପିଲେ ଓ ଦ୍ୱିତୀୟ ପାଦରେ ସମଗ୍ର ଆକାଶକୁ ମାପି ନେଲେ। ତା’ପରେ ତୃତୀୟ ପାଦ ପାଇଁ ଆଉ ସ୍ଥାନ ରହିଲା ନାହିଁ।

ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ରାଜା ବଳି ନିଜ ମୁଣ୍ଡକୁ ତୃତୀୟ ପାଦ ରଖିବା ପାଇଁ ଅର୍ପଣ କଲେ। ଏହା ତାଙ୍କର ଦାନଶୀଳତା ଓ ବଚନବଦ୍ଧତାର ଉଦାହରଣ ହୋଇ ରହିଗଲା।

ବାମନ ଅବତାରର କଥା କେବଳ ଏକ ପୁରାଣ କାହାଣୀ ନୁହେଁ; ଏହା ଆମ ଜୀବନ ପାଇଁ ଏକ ମହାନ ଶିକ୍ଷା। ଏହି କଥା ଆମକୁ କହେ—ଶକ୍ତି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅହଂକାର କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ସତ୍ୟକୁ ସମ୍ମାନ କରିବା, ନିଜ ବଚନ ରକ୍ଷା କରିବା ଓ ଧର୍ମର ପଥରେ ଚାଲିବା ହେଉଛି ମଣିଷର ପ୍ରକୃତ ମହତ୍ତ୍ୱ।

କ୍ଷୁଦ୍ର ରୂପରେ ଆସି ବିରାଟ ଲୀଳା କରିଥିବା ପ୍ରଭୁ ବାମନ ଆମକୁ ନମ୍ରତା, ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମର ମହିମା ବୁଝାଇଛନ୍ତି। ତେଣୁ ବାମନ ଜନ୍ମ ଆମ ପାଇଁ ଭକ୍ତି, ବିଶ୍ୱାସ ଓ ଧର୍ମପଥର ଏକ ଅମୂଲ୍ୟ ପ୍ରେରଣା।

!! ସୁଶାନ୍ତ କୁମାର ସାସମଲ

ବ୍ରହ୍ମପୁର ଗଞ୍ଜାମ!!

ଧର୍ମ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ବାମନ ଜନ୍ମ

ଧର୍ମ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ବାମନ ଜନ୍ମ