ପଞ୍ଚସଖା ପୀଠ (ଧ୍ୟାନକୁଦ)

ଷୋଡ଼ଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ସଂସ୍କୃତ ଭାଷାର ଅଧିକ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାବ ଥିଲା । ସେହି ସମୟର ୫ ଜଣ ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ଆବିର୍ଭାବ ହୋଇଥିଲା ସେମାନେ ହେଲେ -
ଅଚ୍ୟୁତାନନ୍ଦ ଦାସ, ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ,ବଳରାମ ଦାସ, ଅନନ୍ତ ଦାସ, ଯଶୋବନ୍ତ ଦାସ। ଏହି ପାଞ୍ଚ ଜଣଙ୍କୁ "ପଞ୍ଚସଖା"ର ଆଖ୍ୟା ଦିଆଯାଇଥିଲା।

ତେବେ ଏହି ପଞ୍ଚସଖା ଙ୍କ ନାମ ଅନୁସାରେ ଜଗତସିଂହପୁର ଜିଲ୍ଲାର ବିରିଡ଼ି ବ୍ଲକର ହାଜିପୁର ନିକଟରେ ଏକ ମନ୍ଦିର ସ୍ଥାପନା କରାଯାଇଛି , ଯାହାର ନାମ ଧ୍ୟାନକୁଦ ପଞ୍ଚସଖା ପୀଠ ନାମରେ ନାମିତ କରାଯାଇଛି। ଏଠାରେ ପଞ୍ଚସଖା ଧ୍ୟାନ କରିଥିଲେ ତାଙ୍କ ସାଧନା ର ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଥିଲେ । ଏହାର ପ୍ରମାଣ ସ୍ୱରୂପ ଅଚ୍ୟୁତାନନ୍ଦ ତାଙ୍କର ଏକ ଗ୍ରନ୍ଥ ରେ ଲେଖିଛନ୍ତି । ଆଜକୁ ପ୍ରାୟ ୬୦୦ ବର୍ଷ ତଳେ ଅଚ୍ୟୁତାନନ୍ଦ ଦାସ ପ୍ରଭୁ ଏହି ବାଲିକୁଦ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଧ୍ୟାନରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ତାଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ ଦେଇଥିଲେ। ଏବଂ ଅଚ୍ୟୁତାନନ୍ଦ ଙ୍କୁ ବର ମାଗିବା ପାଇଁ କହିଥିଲେ । ହେଲେ ଅଚ୍ୟୁତାନନ୍ଦ କହିଥିଲେ କି ଏହି ସଂସାର ଅନିତ୍ୟ ,ଏହି ଅନିତ୍ୟ ସଂସାରରେ ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ ହିଁ ମୋ ପାଇଁ ବଡ଼ , ତେଣୁ ମୋତେ କିଛି ଲୋଡ଼ା ନାହିଁ । ହେଲେ ମହାପ୍ରଭୁ କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କୁ ବର ମାଗିବା ବାଧ୍ୟ କରିବାରୁ ସେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ କହିଥିଲେ କି ପ୍ରଭୁ କଳିଯୁଗର ଶେଷ ସମୟରେ ଆପଣ ଏହି ବାଲିକୁଦ ରେ ବିରାଜମାନ କରିବେ ଏବଂ ଏହି ଠାରେ ରହି ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ ଦେବେ । ଏବଂ ଏଠାରେ ମନ୍ଦିର କରାଯିବାର କାରଣ ଆଉ ଏକ କି ... ଥରେ ଅଚ୍ୟୁତାନନ୍ଦ ଦାସ ତାଙ୍କ ମାଆ ପଦ୍ମାବତୀଙ୍କୁ ନେଇ ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର ରେ ରଥଯାତ୍ରା ଦେଖିବା ପାଇଁ ନେଉଥିଲେ। ହେଲେ ଅସହ୍ୟ ରୌଦ୍ରତାପ କାରଣରୁ ତାଙ୍କ ମାଆ ଆଉ ଚାଲି ପାରିନଥିଲେ ଏବଂ ସେ ବିଶ୍ରାମ ନେବା ପାଇଁ କହିଲେ , ତା ପରେ ଅଚ୍ୟୁତାନନ୍ଦ ତାଙ୍କ ମାଆଙ୍କୁ ଏକ ସାହାଡ଼ା ଗଛ ନିକଟରେ ବିଶ୍ରାମ ନେବା ପାଇଁ କହିଲେ । ସେ ସେଠାରେ ବସି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିଲେ ଏବଂ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସେ ସେଠାରେ ଦର୍ଶନ କଲେ । ସତେ ଯେପରି ମହାପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ତାଙ୍କୁ ଚାହିଁ ରହିଛନ୍ତି ରଥ ଉପରେ ରହି ସେ ହଜାର ହଜାର ଭକ୍ତ ଙ୍କ ଗହଣରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖି ପାରୁଛନ୍ତି ଆଉ ସେ ମନେ କଲେ ଯେପରି ସେ ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର ରେ ଅଛନ୍ତି । ଯେତେବେଳେ ସେ ପ୍ରକୃତିସ୍ଥ ହେଲେ ସେତେବେଳେ ସେ ଏହି ଧ୍ୟାନକୁଦ ସ୍ଥାନ ରେ ହିଁ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ । ଯେହେତୁ ଧ୍ୟାନ ବଳରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ରଥଯାତ୍ରାରେ ଦେଖିବାର ସୌଭାଗ୍ୟ ପାଇଥିଲେ ସେଥିପାଇଁ ଅଚ୍ୟୁତାନନ୍ଦ ଏବଂ ତାଙ୍କ ମାଆ ଙ୍କ ସ୍ମୃତିରେ ଏବଂ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇ ମନ୍ଦିର ମନ୍ଦିର ରଥ ଆକୃତି ଅନୁସାରେ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଛି । ହେଲେ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ ୨୦୦୨ ମସିହାରେ କରାଯାଇଥିଲା । ହେଲେ ତା ପୂର୍ବରୁ ମହାପ୍ରଭୁ ଙ୍କୁ ସେଠାରେ ପୁଜା କରାଯାଉଥିଲା । କାହିଁ କେତେ କାଳରୁ ସେଠାରେ ଏକ ବଟବୃକ୍ଷ ମଧ୍ୟ ପୁଜା କରାଯାଊଥିଲା ।

ପୁରୀ ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର ମନ୍ଦିର ସହ ଏହି ପଞ୍ଚସଖା ପୀଠ ଧ୍ୟାନକୁଦ ର କିଛିଟା ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ମଧ୍ୟ ରହିଛି। ତାହା ହେଉଛି -
୧. ପୁରୀ ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର ମନ୍ଦିରର ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ବଟ ବୃକ୍ଷ ଥିଲା ପରି ଏହି ମନ୍ଦିରର ଦକ୍ଷିଣରେ ମଧ୍ୟ ଏକ ବଟବୃକ୍ଷ ରହିଛି ।
୨. ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ରରେ ଥିବା ମହୋଦଧି ପଶ୍ଚିମରୁ ଆସି ଦକ୍ଷିଣ ଦେଇ ପୂର୍ବକୁ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇଛି ସେହିପରି ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ଦେବୀ ନଦୀ ପଶ୍ଚିମରୁ ଆସି ଦକ୍ଷିଣ ଦେଇ ପୂର୍ବକୁ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇଛି।
୩. ପୁରୀ ର ଉତ୍ତର - ପୂର୍ଵ କୋଣ(ଐଶାନ୍ୟ କୋଣ) ରେ ଗୁଣ୍ଡିଚା ମନ୍ଦିର ଆଡକୁ ତାଳବଣିଆ ରହିଛି ,ସେହିପରି ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ଐଶାନ୍ୟ କୋଣକୁ ୫୦୦ ପ୍ରାୟ ତାଳ ବଣ ରହିଛି ଯାହାକୁ ମଧ୍ୟ ତାଳବଣିଆ କୁହାଯାଏ।
୪. ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର ଧାମ ନୀଳଶୈଳ ପର୍ବତ ଉପରେ ଅବସ୍ଥାନ କରିବା ଭଳି ଏହି ମନ୍ଦିର ମଧ୍ୟ ଏକ ବାଲିକୁଦ ଉପରେ ଅବସ୍ଥାନ କରିଛି।
୫. ସରକାରୀ ରେକର୍ଡ ଅନୁସାରେ ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର ର ଆୟତନ ୯ଏକର ୮୩ଡେସି ମିଲି ଏବଂ ଏହି ମନ୍ଦିରର ଆୟତନ ମଧ୍ୟ ୯ଏକର ୮୫ ଡେସିମିଲି।

ଏହି ସବୁ ବଳିଷ୍ଠ ପ୍ରମାଣ ରହିଛି । ଏବଂ ଏହି ମନ୍ଦିରକୁ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଶିଷ ରହିଛି ।ସେଥିପାଇଁ ଯେତେ ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ଯ ସ୍ଥାନ ର କ୍ଷତି ହେଲେ ସୁଦ୍ଧା ମନ୍ଦିରର କୌଣସି ବି କ୍ଷତି ହୋଇନଥାଏ ।
ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର ରେ ଥିବା ଭଳି ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ଚତୁର୍ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦଶ ଅବତାର ଏହି ମନ୍ଦିରରେ ବିଦ୍ୟମାନ। ମା ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ବଳରାମ ଙ୍କ ପତ୍ନୀ ମା ବିମଳାଙ୍କ ମନ୍ଦିର ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ।

୧୯୫୩ ମସିହାରୁ ଏଠାରେ ରଥଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିଲା । ଏବଂ ୧୯୫୩ରୁ ଏଠାରେ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ପୂଜା ମଧ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିଲା ।୧୯୮୨ ମସିହାରେ ପଞ୍ଚସଖା ମେଳା/ବିଶ୍ୱଶାନ୍ତି ମହାଯଜ୍ଞ କରାଯାଇଥିଲା । ଏବଂ ସେବେଠୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବର୍ଷ ଫାଲଗୁନ ମାସ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ ଦଶମୀ ତିଥିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣାହୁତି ହୁଏ ।୧୯୮୯ ମସିହାରେ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିରର ଶୁଭାରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ୨୦୦୨ ମସିହା ଅକ୍ଷୟ ତୃତୀୟା ଦିନ ମନ୍ଦିର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ସହ ମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ଥାପନା ମଧ୍ୟ କରାଯାଇଥିଲା ।

ଜୟ ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ 🙏🏻

(ମନ୍ଦିର ସେବାୟତଙ୍କ କହିବା ଅନୁସାରେ )