ଓଡ଼ିଶାର ପଶ୍ଚିମ ପଟରେ ରହିବା ଏକ ଦଶନ୍ଧି ରୁ ଅଧିକା ହେଇଗଲା। ଏଠିକୁ ଆସି ବହୁତ ନୂଆ ଖାଦ୍ୟ, ପର୍ବପର୍ବାଣୀ ଓ ଚାଲିଚଳନ ଶିଖିଛି। ଏମିତି ଗୋଟିଏ ନୂଆ ପର୍ବ ବିଷୟରେ କିଛି ବର୍ଷ ଆଗରୁ ଜାଣିଥିଲି। ତାହା ହେଲା ସୋନପୁରର "ଲଙ୍କାପୁଡି"। ଏହି ପର୍ବ ପାଳନ ହୁଏ ସପ୍ତପୁରୀ ଅମାବାସ୍ୟା ବା ପୁରାଉଁଆସ ଦିନ। ସନ୍ଧ୍ୟାରେ କୁମ୍ଭକାରଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ଚକ ଲାଗିଥିବା ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ଶୈଳୀରେ ନିର୍ମିତ ମାଟିର ହନୁମାନ ଙ୍କୁ ଫୁଲ,ଡାଳ ପତ୍ରରେ ସଜାଇ ତାଙ୍କ ଲାଞ୍ଜ ରେ ଅଗ୍ନି ସଂଯୋଗ କରି ଛୋଟ ଛୋଟ ବାଳକ ମାନେ ପରିକ୍ରମା କରନ୍ତି। ଆଉ ଏହି ଦୃଶ୍ୟର ମଜା ନିଅନ୍ତି ଦେଖଣାହାରୀ। ଏହି ପରମ୍ପରା ସୋନପୁରରେ କେବେ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି ତାହା କହିବା କଷ୍ଟକର। ତଥାପି ସୋନପୁର ବା ସୁବର୍ଣ୍ଣପୁର ଯଦି ରାମାୟଣ ବର୍ଣ୍ଣିତ ଲଙ୍କା ହୁଏ, ତେବେ ଏ ହେଉଛି ହନୁମାନଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ହୋଇଥିବା ଲଙ୍କା ଦହନ ର ଏକ ସ୍ମୃତି।

କେବଳ ପିଲାମାନେ (ବାଳକ ମାନେ) ଏହି ହନୁମାନ ଙ୍କ ଲାଞ୍ଜ ରେ ଅଗ୍ନି ସଂଯୋଗ କରି ନଗର ପରିକ୍ରମା କରୁଥିବା ବେଳେ ଟୁକେଲ (ଛୋଟ ଝିଅ) ମାନେ ମାଟିର କୁଁଢି କାଞ୍ଚି ରେ ଖେଳନ୍ତି। କୁଁଢିକାଞ୍ଚି ହେଉଛି ରୋଷେଇ ପାତ୍ରର ଖେଳଣା। ଏହାକୁ ଆଜି ଖେଳିସାରି ବିସର୍ଜନ ମଧ୍ୟ କରନ୍ତି।

ମୁଁ ଯାହା ଜାଣିଛି ଲଙ୍କା ପୁଡି କେବଳ ସୋନପୁରରେ ହୁଏ। କଳାହାଣ୍ଡି ଓ ବରଗଡ଼ରେ ପିଲା ମାନେ ମାଟି ବା କାଠ ରେ ତିଆରି ଚକ ଲଗା ହାତୀ,ଘୋଡା,ବଳଦ ଆଦି କୁ ଟାଣି ଟାଣି ଖେଳନ୍ତି ଓ ଟୁକେଲ ମାନେ ମାଟିର କୁଁଢି କାଞ୍ଚି ରେ ଖେଳନ୍ତି। ଏଥିରେ କିଛି ପୂଜା ହୁଏ କି ନାହିଁ, ତା'ର ତଥ୍ୟ ମିଳିଲା ନାହିଁ।

ଏହି ଖେଳ ପାଇଁ ଉପରୋକ୍ତ ସାମଗ୍ରୀ ସହ ଖେଳିବା ପାଇଁ ଲିଆ, ଉଖୁଡା , ଚଣା, ଚିନାବାଦାମ ଆଦି ମଧ୍ୟ ବିକ୍ରି ହୋଇଥାଏ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ପରିବାରର ଛୋଟ ଛୁଆ ଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଖେଳଣା କିଣା ହୁଏ। କେଉଁଠି କେଉଁଠି ଏ ସବୁ ମାମୁଁ ଘରୁ ଆସିଥିବାର ମଧ୍ୟ ନିୟମ ଅଛି। ଏହି କୃଷିଭିତ୍ତିକ ପର୍ବରେ କୁମ୍ଭକାର ଓ ରୂପକାରଙ୍କର ଭୂମିକା ମଧ୍ୟ ରହିଛି।

ଆଉ ଗୋଟାଏ କଥା ଯେ, ପୁଅ ମାନଙ୍କୁ ପଶୁ ମାନଙ୍କ ସହ କୃଷି ସହ ଯୁଦ୍ଧ ବିଦ୍ୟା ଓ ଝିଅ ମାନଙ୍କୁ ଘରକରଣା ଶିଖାଇବାରେ ଏ ପର୍ବ ର ଗୁରୁତ୍ଵ ରହିଛି।

ଆଧୁନିକ ଯୁଗରେ ଏହିପରି ଏକ ସଂସ୍କୃତି କୁ ଖୁବ୍ ଭଲଭାବରେ ଲୋକମାନେ ବଞ୍ଚାଇ ରଖିଛନ୍ତି। ଏବେ ବି ବଜାର,ହାଟ ରେ ଏହି ମାଟି ଓ କାଠର ଖେଳଣା କୁ କିଣିବାକୁ ଲୋକଙ୍କର ଆଗ୍ରହ ଦେଖିଲି। ଆଉ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ଏହି ସୁନ୍ଦର ପରମ୍ପରା ର ଅଂଶ ହେବାକୁ ମନେ କରି କିଛି ମାଟି ପାତ୍ର, କାଠର ହାତୀ ଓ ମାଟିର ଘୋଡା କିଣିଲି। ଚକଲଗା ହନୁମାନ କେବଳ ସୋନପୁରରେ ମିଳି ପାରିବ। ସେଥିପାଇଁ ମୁଁ ପାଇଲି ନାହିଁ।

କିଛି ସ୍ଥିର ଚିତ୍ର ଦେଇଛି। ବରଗଡ଼ ର ଏକ ସ୍କୁଲ ତରଫରୁ ଏହି ପରମ୍ପରା କୁ ପାଳନ କରାଯାଉଥିବା ର ଦୃଶ୍ୟ। ଆମ ସଂସ୍କୃତି ଓ ପରମ୍ପରା ଏମିତି ବଞ୍ଚିରହୁ ଏହା ହିଁ ପ୍ରାର୍ଥନା।

ବନ୍ଦେ ଉତ୍କଳ ଜନନୀ 🙏

ପୁରାଉଆଁସ

ସପ୍ତପୁରୀ ଅମାବାସ୍ଯା ରେ ସୋନପୁର ତଥା ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ଲଙ୍କାପୁଡି ଓ କୁଁଢିକାଞ୍ଚି