ଯୁଗ ଯୁଗ ଧରି ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଅପୂର୍ବ ମହିମା ଆଗରେ ମସ୍ତକ ନତ କରିଆସିଛି। ସେ କେବଳ ଓଡ଼ିଶାର ଆରାଧ୍ୟ ଦେବତା ନୁହେଁ, ସମଗ୍ର ମାନବ ଜାତିର ପ୍ରଭୁ। ତାଙ୍କ ଲୀଳା ଅପାର, କୃପା ଅସୀମ ଏବଂ ପ୍ରେମ ଅନନ୍ତ। ସେ ଏପରି ଜଣେ ଠାକୁର, ଯିଏ ପ୍ରତିକ୍ଷଣ ନିଜ ଭକ୍ତଙ୍କ ଭାବରେ ବନ୍ଧା ରହନ୍ତି। ଭକ୍ତଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦେଖି ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ତରଳ ହୋଇଯାଏ। ଦୀନ-ଦରିଦ୍ରଙ୍କ ଉପରେ ସେ କୃପା ବର୍ଷା କରନ୍ତି ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟଙ୍କୁ ଦମନ କରନ୍ତି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ଭକ୍ତଙ୍କ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ସେ ନାନା ଲୀଳା କରିଛନ୍ତି। ସେଥିପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତବତ୍ସଳ ଜଗନ୍ନାଥ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତିର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଶିକ୍ଷା ହେଉଛି – ଭକ୍ତି ହିଁ ଭଗବାନଙ୍କ ପାଖକୁ ପହଞ୍ଚିବାର ସହଜ ପଥ। ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ପାଖରେ ଜାତି, ବର୍ଣ୍ଣ, ଧର୍ମ, ଧନ କିମ୍ବା ପଦର କୌଣସି ମୂଲ୍ୟ ନାହିଁ। ସେ କେବଳ ଭକ୍ତଙ୍କ ନିଷ୍କପଟ ପ୍ରେମ ଓ ବିଶ୍ୱାସକୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ଯେଉଁ ଭକ୍ତ ସତ୍ୟ ହୃଦୟରେ ତାଙ୍କୁ ଡାକେ, ମହାପ୍ରଭୁ ନିଶ୍ଚୟ ତାଙ୍କ ଡାକ ଶୁଣନ୍ତି। ଏହାହିଁ ତାଙ୍କ ଅଲୌକିକ ଲୀଳା।

ଆମ ଜଗନ୍ନାଥ ପରମ୍ପରାରେ ଅନେକ ଭକ୍ତଙ୍କ କାହାଣୀ ରହିଛି। ସେଥିମଧ୍ୟରେ ଦାସିଆ ବାଉରୀ, ରଘୁ ଅରକ୍ଷିତ, ଶ୍ରୀ ଜୟଦେବ, ବନ୍ଧୁ ମହାନ୍ତି ଏବଂ ଭକ୍ତ ସାଲବେଗଙ୍କ ନାମ ବିଶେଷ ଭାବରେ ସ୍ମରଣୀୟ। ଏହି ସମସ୍ତ ଭକ୍ତଙ୍କ ଜୀବନରେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ କୃପା ଆଜି ମଧ୍ୟ ଲୋକଙ୍କୁ ଭକ୍ତିର ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ ଶିଖାଇଥାଏ।

ଦାସିଆ ବାଉରୀ ଥିଲେ ଜଣେ ସରଳ ଓ ଗରିବ ଭକ୍ତ। ସମାଜ ତାଙ୍କୁ ନିମ୍ନ ଜାତିର ବୋଲି ଦେଖୁଥିଲା। କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ପ୍ରତି ଅପାର ପ୍ରେମ ଥିଲା। ସେ ଭକ୍ତିର ସହିତ ଅର୍ପଣ କରିଥିବା ନଡ଼ିଆକୁ ମହାପ୍ରଭୁ ନିଜେ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ଏହି ଘଟଣା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବୁଝାଇଦିଏ ଯେ, ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ପାଖରେ ଜାତିର ନୁହେଁ, ଭକ୍ତିର ମୂଲ୍ୟ ଅଧିକ।

କବି ଜୟଦେବଙ୍କ ଜୀବନରେ ମଧ୍ୟ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଲୀଳା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚମତ୍କାର। ଗୀତଗୋବିନ୍ଦ ଲେଖୁଥିବା ବେଳେ ଏକ ପଦ ଲେଖିବାକୁ ସେ ସଙ୍କୋଚ କରିଥିଲେ। ସେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଯାଇଥିବା ସମୟରେ ମହାପ୍ରଭୁ ନିଜେ ତାଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରି ସେହି ପଦ ଲେଖିଦେଲେ। ଫେରିଆସି ଜୟଦେବ ସେହି ଲୀଳା ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଗଲେ। ଏହା ଦେଖାଏ ଯେ, ପ୍ରଭୁ ନିଜ ଭକ୍ତଙ୍କ ସମ୍ମାନ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ସବୁକିଛି କରିପାରନ୍ତି।

ରଘୁ ଅରକ୍ଷିତ ଓ ବନ୍ଧୁ ମହାନ୍ତିଙ୍କ ଜୀବନରେ ମଧ୍ୟ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଅସୀମ କୃପା ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ସେମାନେ ଭକ୍ତି ଓ ନିଷ୍ଠାର ସହିତ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସେବା କରୁଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ଭକ୍ତିରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ମହାପ୍ରଭୁ ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ କରିଥିଲେ। ଏହି ସବୁ ଘଟଣା ଆମକୁ ଶିଖାଏ ଯେ, ସତ୍ୟ ଭକ୍ତି କେବେ ବ୍ୟର୍ଥ ଯାଏ ନାହିଁ।

ମହାପୁରୁଷ ଅଚ୍ୟୁତାନନ୍ଦ ତାଙ୍କ ଅଷ୍ଟ ଗୁଜରୀ ଭଜନରେ ଗାଇ ଉଠେ -

ଭାବ ବିନୋଦିଆ ଠାକୁର ଭକ୍ତ ବତ୍ସଳ ହରି

ଭକ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ କଳେବର ଦଶ ମୂରତି ଧାରି

ପତିତ ପାବନ ନାମଟି ଯେଣୁ ଶୁଣିଲି ତୋର

ଦୀନ ଅଚ୍ୟୁତ ଯେ କହଇ ଏଣୁ ଭରସା ମୋର।

ଭକ୍ତ ସାଲବେଗ ଗାଇ ଉଠିଲେ -

" ଏକା ତୋ ଭକତ ଜୀବନ ଭକତ ନିମନ୍ତେ ତୋର ଶଙ୍ଖଚକ୍ର ଚିହ୍ନ

ଧେନୁ ପଛେ ପଛେ ବତ୍ସା ଗମେ କ୍ଷୀର ଲୋଭେ

ଭକତ ପଛରେ ତୁହି ଥାଉ ସେହି ଭାବେ

ଏକା ତୋ ଭକତ ଜୀବନ........

ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ କେବଳ ବ୍ରହ୍ମ କି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଠାକୁର ନୁହଁନ୍ତି ସେ ପ୍ରେମ ,ଭକ୍ତି ଓ ହୃଦୟର ଠାକୁର

" ତିନୋଟି ଠାକୁର ଭଉଣୀ ଭାଇ

ରଥ ଚଢି ସିଏ ଆସନ୍ତି ଧାଇଁ

ଭକ୍ତଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଦେଖିବା ପାଇଁ

ରଥ ଉପରୁ ସେ ଥାଆନ୍ତି ଚାହିଁ

ଭାବର ବନ୍ଧନେ ବାନ୍ଧିଣ ହୋଇ

ଭକ୍ତିରେ ତା ମଥା ପଡଇ ନଇଁ।"

ଅଚ୍ୟୁତାନନ୍ଦଙ୍କ ଏହି ଭାବନା ଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତିର ମୂଳ ଆଧାରକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ।

ରଥ ଉପରେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିବା ସମୟ ଅତିବାହିତ ହୋଇ ଯାଉଛି ।

ଇସଲାମ ଧର୍ମାବଲମ୍ବୀ ଭକ୍ତ ସାଲବେଗ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ରଥ ଉପରେ ଦର୍ଶନ କରିବାର ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ ଉଠନ୍ତି। ବାଟରେ ଥାଇ ବିକଳ ସ୍ୱରରେ ଗାଇ ଉଠିଲେ

ପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥ !

" ସାତଶ ପଚାଶ କୋଶ ଚାଲି ନପାରଇ

ମୋହ ଯିବା ଯାଏଁ ନନ୍ଦିଘୋଷେ ଥିବ ରହି। "

ସାଲବେଗଙ୍କ ବିକଳ ଆବେଦନ ପ୍ରଭୁଙ୍କ କାନରେ ବାଜିଥିଲା। ଭକ୍ତ ପହଞ୍ଚିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଳଗଣ୍ଡି ଠାରେ ରଥ ଅଟକି ରହିଥିଲା।

ଭକ୍ତର ପ୍ରେମରେ ପଡି ଯାଇଥିଲେ କାଳିଆ ଠାକୁର। ଭକ୍ତଟି ବି ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ପ୍ରେମରେ ତଲ୍ଲୀନ ହୋଇ ଯାଇଥିଲେ।

ମହାପ୍ରଭୁ ଭକ୍ତଙ୍କ ଭାବରେ ବନ୍ଧା। ସେ ପତିତପାବନ। ଯେ କେହି ସତ୍ୟ ହୃଦୟରେ ତାଙ୍କୁ ଡାକେ, ସେ କେବେ ନିରାଶ ହୁଏ ନାହିଁ।

ଭକ୍ତ ସାଲବେଗଙ୍କ କଥା ଶୁଣିଲେ ଆଖିରେ ଲୁହ ଆସିଯାଏ। ସେ ମୁସଲମାନ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ଭକ୍ତି ଅପାର ଥିଲା। ସେ ଅନେକ ସୁନ୍ଦର ଭଜନ ରଚନା କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଭଜନ ଆଜି ମଧ୍ୟ ରଥଯାତ୍ରା ସମୟରେ ଗୁଞ୍ଜରିତ ହୁଏ।

ଏହି ସମସ୍ତ ଘଟଣା ଆଜି ମଧ୍ୟ ପ୍ରମାଣ କରେ ଯେ, ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ପାଇଁ ଧର୍ମ ନୁହେଁ, ଭକ୍ତି ହିଁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼।

ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ କେବଳ ବିଶ୍ୱ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ନାଥ ନୁହେଁ। ସେ ପ୍ରେମର ଠାକୁର, ଭକ୍ତିର ଠାକୁର ଓ ମାନବତାର ଠାକୁର। ରଥଯାତ୍ରାରେ ତିନି ଠାକୁର ଭାଇ-ଭଉଣୀ ରଥରେ ବସି ଭକ୍ତଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସନ୍ତି। ମନେ ହୁଏ ସେମାନେ ନିଜେ ଭକ୍ତଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଉଛନ୍ତି। ରଥ ଉପରେ ବସି ସେମାନେ ଭକ୍ତଙ୍କ ପ୍ରେମକୁ ଅପେକ୍ଷା କରନ୍ତି। ଭକ୍ତ ମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଖିରେ ଲୁହ ଓ ମନରେ ଆନନ୍ଦ ନେଇ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି।

ଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତି ଆମକୁ ସମାନତାର ଶିକ୍ଷା ଦିଏ। ଏଠାରେ କେହି ବଡ଼ କିମ୍ବା ଛୋଟ ନୁହେଁ। ସମସ୍ତେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ସନ୍ତାନ। ମହାପ୍ରସାଦ ସେବନରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ରଥଯାତ୍ରା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସବୁଠି ସମାନତାର ବାର୍ତ୍ତା ରହିଛି। ଏହା ହେଉଛି ଜଗନ୍ନାଥ ଧର୍ମର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ବିଶେଷତା।

ଆଜିର ସମାଜରେ ମଣିଷ ଧନ, ଅହଂକାର ଓ ସ୍ୱାର୍ଥରେ ବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇଯାଇଛି। ଏପରି ସମୟରେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ଆମକୁ ସତ୍ୟ ପଥ ଦେଖାଏ। ସେ କହନ୍ତି, ମନକୁ ପବିତ୍ର ରଖ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭଲପାଅ, ଦୀନ-ଦୁଃଖୀଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କର ଏବଂ ଭକ୍ତିରେ ଜୀବନକୁ ଭରିଦିଅ। ତେବେ ଜୀବନ ସାର୍ଥକ ହେବ।

ଶେଷରେ ମୁଁ ଏତିକି କହିବି ଯେ, ମହାପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥ ସତରେ ଭକ୍ତିରେ ବନ୍ଧା ପ୍ରଭୁ। ସେ ଯୁଗେ ଯୁଗେ ନିଜ ଭକ୍ତଙ୍କ ଡାକ ଶୁଣିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ପ୍ରେମ, ସମାନତା ଓ ମାନବତାର ବାର୍ତ୍ତା ଦେଇଛନ୍ତି। ଆସନ୍ତୁ, ଆମେ ମଧ୍ୟ ନିଷ୍କପଟ ହୃଦୟରେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା, ତାଙ୍କ ଆଦର୍ଶକୁ ଜୀବନରେ ପାଳନ କରିବା ଏବଂ ଭକ୍ତିର ପଥରେ ଚାଲି ନିଜ ଜୀବନକୁ ସୁନ୍ଦର ଓ ସାର୍ଥକ କରିବା ।

!! ସୁଶାନ୍ତ କୁମାର ସାସମଲ

ବ୍ରହ୍ମପୁର ଗଞ୍ଜାମ !!

ଭକ୍ତିରେ ବନ୍ଧା ମହାପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥ

ଭକ୍ତିରେ ବନ୍ଧା ମହାପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥ