ଅନୁଗୋଳର ମନ୍ଦରଗିରି ପାହାଡ଼ (ଚନ୍ଦ୍ରବାହାଲା/ରନ୍ତଲେଇ ଗ୍ରାମ ନିକଟରେ ଅବସ୍ଥିତ) ହେଉଛି ଜିଲ୍ଲାର ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ଏବଂ ପ୍ରାକୃତିକ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟଭରା ଧାର୍ମିକ ପୀଠ। ପ୍ରାୟ ୨୦୦୦ ଏକର ପରିମିତ ସଂରକ୍ଷିତ ଜଙ୍ଗଲ ଜମିରେ ପରିବ୍ୟାପ୍ତ ଏହି ପାହାଡ଼ଟି ଅନୁଗୋଳ ସହରଠାରୁ ମାତ୍ର ୭ ରୁ ୧୦ କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଓଡ଼ିଶା ସରକାର ଏହାକୁ ଏକ ନୂତନ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ସ୍ଥଳୀ ଭାବେ ମାନ୍ୟତା ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି ।

ଏହାର ଇତିହାସ, କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଓ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ଗୁଡ଼ିକ ନିମ୍ନରେ ଆଲୋଚନା କରାଗଲା:

୧. ପୌରାଣିକ ଏବଂ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଇତିହାସ

• ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ବନବାସ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ: ସ୍ଥାନୀୟ ମାନ୍ୟତା ଅନୁଯାୟୀ, ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀରାମ ଚନ୍ଦ୍ର ନିଜ ବନବାସ ସମୟରେ ଏହି ପାହାଡ଼ ଦେଇ ଯାଇଥିଲେ । ଏହି କାରଣରୁ ପାହାଡ଼ ମଝିରେ ପ୍ରଭୁ ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ମାତା ସୀତା ଏବଂ ହନୁମାନଙ୍କର ଏକ ସୁନ୍ଦର ମନ୍ଦିର ରହିଛି ।

• ପାହାଡ଼ ଶୀର୍ଷରେ ମନ୍ଦିର: ପାହାଡ଼ର ପାଦଦେଶରେ ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ଶିବ ମନ୍ଦିର ଏବଂ ଶୀର୍ଷ ଭାଗରେ ରାମେଶ୍ୱର ବିଷ୍ଣୁ ମନ୍ଦିର ରହିଛି ।

• ଅନନ୍ତନାଗ ଗୁମ୍ଫା ଓ ବାବା ମନ୍ଦରଗିରି: ପାହାଡ଼ରେ ଏକ ଗୁମ୍ଫା ରହିଛି, ଯେଉଁଠାରେ ସପ୍ତମୁଖୀ ନାଗରାଜଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ରହିଛି । ଏହାକୁ ବାବା ମନ୍ଦରଗିରିଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଆସ୍ଥାନ ବୋଲି ଲୋକେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ।

୨. ସ୍ଥାନୀୟ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ

ମନ୍ଦରଗିରିକୁ ନେଇ ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଲୋକକଥା ପ୍ରଚଳିତ ଅଛି । ଅତୀତରେ ରନ୍ତଲେଇ ଗ୍ରାମର 'ନେପାଳ' ନାମକ ଜଣେ ବାଳକ ପାହାଡ଼କୁ ମେଣ୍ଢା ଚରାଇବାକୁ ଯାଇଥିଲା । କ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇ ଗଛମୂଳେ ଶୋଇଥିବା ବେଳେ ଜଣେ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ (ବାବା ମନ୍ଦରଗିରି) ତାକୁ ପାହାଡ଼ ଉପରକୁ ଯିବାକୁ କହିଥିଲେ । ବାଳକଟି ନିଜର ଅସୁସ୍ଥତା ଓ ଥକ୍କାପଣ ବିଷୟରେ କହିବାରୁ, ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ଜଣକ ତାକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ, ଯାହା ଫଳରେ ସେ ସହଜରେ ପାହାଡ଼ ଉପରକୁ ଯାଇପାରିଥିଲା ।

୩. ପ୍ରାକୃତିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ଗୁରୁତ୍ୱ

• ଔଷଧୀୟ ବୃକ୍ଷର ଗନ୍ତାଘର: ଏହି ପାହାଡ଼ଟି ଜୈବ ବିବିଧତାରେ ଭରପୂର । ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକଙ୍କ କହିବା ଅନୁଯାୟୀ, ଏଠାରେ ପ୍ରାୟ ୧୬୯ରୁ ଅଧିକ ପ୍ରଜାତିର ଦୁର୍ଲଭ ଔଷଧୀୟ ବୃକ୍ଷଲତା ମିଳିଥାଏ, ଯାହାକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ବିଭିନ୍ନ ରୋଗର ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଏ ।

• ମା' ବାବନ ଦୁର୍ଗା ପୂଜା: ପ୍ରତିବର୍ଷ ଆଖପାଖର ଚାରୋଟି ଗାଁର ସହଯୋଗରେ ଏଠାରେ ମା' ବାବନ ଦୁର୍ଗାଙ୍କର ବାର୍ଷିକ ପୂଜା ଓ ଯାତ୍ରା ଅତି ଧୁମଧାମରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ, ଯେଉଁଥିରେ ହଜାର ହଜାର ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁ ଯୋଗ ଦିଅନ୍ତି ।

ଏହି ପାହାଡ଼ ଉପରୁ ଅନୁଗୋଳ ସହର ଏବଂ ନିକଟସ୍ଥ ଡେରଜଙ୍ଗ ଜଳଭଣ୍ଡାର (Derjang Reservoir) ର ଏକ ସୁନ୍ଦର ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ, ଯାହା ପର୍ଯ୍ୟଟକମାନଙ୍କୁ ଆକୃଷ୍ଟ କରିଥାଏ ।

ମନ୍ଦରଗିରି ଅନୁଗୋଳ

ରାମ ବନବାସ କାହାଣୀ