ନବରାତ୍ରିର ଚତୁର୍ଥ ଦିନରେ ମା’ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ଚତୁର୍ଥ ସ୍ୱରୂପ ମା’ କୁଷ୍ମାଣ୍ଡାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହିତ ପୂଜା କରାଯାଏ। ‘କୁଷ୍ମାଣ୍ଡା’ ନାମରେ ମା’ଙ୍କର ସୃଷ୍ଟି ଶକ୍ତି ଓ ଅପାର ଉର୍ଜାର ଭାବ ପ୍ରକାଶ ପାଏ। ମା’ଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟିର ଆଦିଶକ୍ତି ଭାବେ ଭକ୍ତମାନେ ମାନନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଆଶୀର୍ବାଦରେ ଅନ୍ଧକାର ଦୂର ହୋଇ ଜୀବନରେ ଆଲୋକ ଓ ଆଶା ଆସେ।

ମା’ କୁଷ୍ମାଣ୍ଡାଙ୍କର ଆଠଟି ହାତ ରହିଛି। ତାଙ୍କ ହାତରେ ଧନୁ, ଗଦା, ପଦ୍ମ, ଅମୃତଭରା କଳସ, ଜପମାଳା ଓ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଶୋଭା ପାଏ। ମା’ ସିଂହ ଉପରେ ବିରାଜମାନ କରନ୍ତି ଏବଂ ଲାଲ ବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରିଥାନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଏହି ରୂପ ଶକ୍ତି, ସାହସ, ଜ୍ଞାନ ଓ ମଙ୍ଗଳର ପ୍ରତୀକ।

ପୁରାଣ କଥା ଅନୁସାରେ, ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭ ସମୟରେ ଯେତେବେଳେ ଚାରିଆଡ଼େ ଅନ୍ଧକାର ଥିଲା, ସେତେବେଳେ ମା’ କୁଷ୍ମାଣ୍ଡାଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ହସରୁ ସୃଷ୍ଟିର ଆଲୋକ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ। ତେଣୁ ମା’ଙ୍କୁ ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ। ତାଙ୍କର ତେଜ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଦୀପ୍ତିମୟ।

ମା’ କୁଷ୍ମାଣ୍ଡାଙ୍କ ସହିତ ନାରୀର ସୃଷ୍ଟି ଶକ୍ତିର ଏକ ସୁନ୍ଦର ସମ୍ପର୍କ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ। ବିବାହ ପରେ ନାରୀର ଗର୍ଭଧାରଣ ଓ ନୂଆ ଜୀବନର ଆରମ୍ଭ ଏକ ମହାନ ସୃଷ୍ଟିର ପ୍ରତୀକ। ଏହି ଭାବନା ମା’ଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିଶକ୍ତିକୁ ଆହୁରି ଗଭୀର କରେ।

ଯୋଗ ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଚିନ୍ତାଧାରାରେ ମା’ କୁଷ୍ମାଣ୍ଡାଙ୍କ ସ୍ଥାନ ଅନାହତ ଚକ୍ର, ଅର୍ଥାତ୍ ହୃଦୟ କେନ୍ଦ୍ର ସହିତ ସମ୍ପର୍କିତ ବୋଲି ମନାଯାଏ। ତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ ମନରେ ଶାନ୍ତି, ପ୍ରେମ ଓ ସ୍ଥିରତା ଜାଗ୍ରତ ହୁଏ ବୋଲି ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ।

ମୋ ମନରେ ମା’ କୁଷ୍ମାଣ୍ଡା କେବଳ ଏକ ଦେବୀ ନୁହେଁ, ସେ ହେଉଛନ୍ତି ସୃଷ୍ଟି, ଆଲୋକ, ଶକ୍ତି ଓ ଆଶାର ପ୍ରତୀକ। ଜୀବନରେ ଯେତେ ଅନ୍ଧକାର ଆସୁ, ମା’ଙ୍କର ଆଶୀର୍ବାଦ ଆମ ହୃଦୟରେ ଆଲୋକ ଜାଳି ରଖୁ। ତାଙ୍କ ଚରଣରେ ମୋର ପ୍ରାର୍ଥନା—ସମସ୍ତଙ୍କ ଜୀବନ ସୁଖ, ଶାନ୍ତି ଓ ସଦ୍‌ଭାବରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉ।

!! ସୁଶାନ୍ତ କୁମାର ସାସମଲ

ବ୍ରହ୍ମପୁର ଗଞ୍ଜାମ!!

ମା’ କୁଷ୍ମାଣ୍ଡା — ସୃଷ୍ଟିର ଆଲୋକମୟୀ ଶକ୍ତି

ମା’ କୁଷ୍ମାଣ୍ଡା — ସୃଷ୍ଟିର ଆଲୋକମୟୀ ଶକ୍ତି