ନବରାତ୍ରିର ପଞ୍ଚମ ଦିନରେ ମା' ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ପଞ୍ଚମ ସ୍ୱରୂପ ମା' ସ୍କନ୍ଦମାତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହ ପୂଜା କରାଯାଏ। ‘ସ୍କନ୍ଦ’ ଅର୍ଥ କୁମାର କାର୍ତ୍ତିକେୟ ଏବଂ ‘ମାତା’ ଅର୍ଥ ମାଆ। ତେଣୁ କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କୁ କୋଳରେ ଧାରଣ କରିଥିବା ମାଆଙ୍କୁ ସ୍କନ୍ଦମାତା ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ମାଆଙ୍କ ଏହି ରୂପରେ ମାତୃତ୍ୱ, ସ୍ନେହ, ଶକ୍ତି ଓ ଜ୍ଞାନର ସୁନ୍ଦର ସମନ୍ୱୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ।

ମା' ସ୍କନ୍ଦମାତାଙ୍କର ଚାରିଟି ହାତ। ଦୁଇ ହାତରେ ସେ ଫୁଟିଥିବା ପଦ୍ମ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି। ଗୋଟିଏ ହାତରେ ଶିଶୁ କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କୁ କୋଳରେ ଧରିଛନ୍ତି। ଅନ୍ୟ ହାତଟି ଅଭୟ ମୁଦ୍ରାରେ ରହିଛି। ଏହି ମୁଦ୍ରା ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଭୟ ନକରିବା ଏବଂ ମାଆଙ୍କ ଉପରେ ଭରସା ରଖିବାର ବାର୍ତ୍ତା ଦିଏ। ମାଆ ସିଂହ ଉପରେ ବିରାଜମାନ କରନ୍ତି। ତାଙ୍କର ମୁଖ ମଣ୍ଡଳ ଶାନ୍ତ ଓ ଦିବ୍ୟ। ତାଙ୍କ ମସ୍ତକରେ ରତ୍ନ ଖଚିତ ମୁକୁଟ ଶୋଭା ପାଏ ଏବଂ ତିନୋଟି ନୟନ ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିର ପ୍ରତୀକ।

ପଦ୍ମ ଉପରେ ବିରାଜମାନ ହେଉଥିବାରୁ ମାଆଙ୍କୁ ପଦ୍ମାସନା ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ। ମା' ସ୍କନ୍ଦମାତା ବିଶୁଦ୍ଧ ଚକ୍ରର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ ବୋଲି ଗଣାଯାଏ। ଭକ୍ତ ଯେତେବେଳେ ଏକାଗ୍ର ମନରେ ମାଆଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ ଓ ପୂଜା କରେ, ତା'ର ମନ ବିଶୁଦ୍ଧ ଚକ୍ରରେ ସ୍ଥିର ହୁଏ ବୋଲି ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି।

ବିଶୁଦ୍ଧ ଚକ୍ରର ଜାଗରଣ ମନୁଷ୍ୟର ଭିତର ଭାବନା ଓ ବାହାର ଆଚରଣ ମଧ୍ୟରେ ସମନ୍ୱୟ ଆଣେ। ମନରେ ଯାହା ଅଛି, ମୁହଁରେ ଓ କଥାରେ ତାହାର ସତ୍ୟ ପ୍ରକାଶ ହୁଏ। ଏହି ସ୍ଥାନରେ ମା' ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ଥାଏ ବୋଲି ଆମର ଧାର୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସ। ତେଣୁ ମାଆଙ୍କ କୃପାରେ ମଣିଷର କଥାରେ ସତ୍ୟ, ମନରେ ପବିତ୍ରତା ଓ ଚିନ୍ତାରେ ସ୍ପଷ୍ଟତା ଆସେ।

ମା' ସ୍କନ୍ଦମାତାଙ୍କୁ ବିଦ୍ୟାବାସିନୀ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ। ସେ ଜ୍ଞାନ, ବିଦ୍ୟା ଓ ଶାସ୍ତ୍ରର ଆଧାର ସ୍ୱରୂପା। ମାଆଙ୍କ ଉପାସନା ମଣିଷର ମନରୁ ନିରାଶା, ଭୟ ଓ ନକାରାତ୍ମକ ଚିନ୍ତାକୁ ଦୂର କରି ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ବଢ଼ାଏ। ଭଲ କଥା କହିବା, ସତ୍ୟ କହିବା ଓ ନିଜ ଭାବନାକୁ ସ୍ୱାଧୀନ ଭାବରେ ପ୍ରକାଶ କରିବାକୁ ସେ ପ୍ରେରଣା ଦିଅନ୍ତି।

ମା' ସ୍କନ୍ଦମାତା କେବଳ ଏକ ଦେବୀ ନୁହେଁ, ସେ ଜଗତ ଜନନୀ। ତାଙ୍କ କୋଳରେ ଥିବା ଶିଶୁ କାର୍ତ୍ତିକେୟ ଆମକୁ ମାତୃସ୍ନେହର ମହତ୍ତ୍ୱ ଶିଖାନ୍ତି। ମାଆଙ୍କ ପୂଜାର ମୂଳ ଶିକ୍ଷା ହେଉଛି—ମନକୁ ପବିତ୍ର ରଖିବା, ସତ୍ୟ କହିବା, ନିରାଶ ନହେବା ଓ ନିଜ ଉପରେ ବିଶ୍ୱାସ ରଖିବା। ଭକ୍ତି ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ମାଆଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ ଜୀବନରେ ଶାନ୍ତି, ସାହସ ଓ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସର ଆଲୋକ ଭରିଯାଏ।

!! ସୁଶାନ୍ତ କୁମାର ସାସମଲ

ବ୍ରହ୍ମପୁର ଗଞ୍ଜାମ !!