ମାର୍କ୍ସବାଦୀ ଇତିହାସ ଲେଖନ କିପରି ଭାରତୀୟ ସଭ୍ୟତାର ଇତିହାସକୁ ବିକୃତ କରିଥିଲା(ସିଦ୍ଧାର୍ଥ ମହାପାତ୍ର, ସ୍ନାତକତ୍ତୋର ଇତିହାସ ବିଭାଗ)

୧. ପରିଚୟ: ଲାଲ୍ ଆଖ୍ୟାନ ଏବଂ ଏହାର ଉତ୍ଥାନ

ଇତିହାସ ତାହାର ମହତ୍ତମ ରୂପରେ ସଭ୍ୟତାର ଏକ ଦର୍ପଣ। କିନ୍ତୁ ସ୍ୱାଧୀନତା ପରବର୍ତ୍ତୀ ଭାରତରେ ଏହି ଦର୍ପଣଟି ମାର୍କ୍ସବାଦୀ ଚିନ୍ତାଧାରାର ବୈଚାରିକ ରଙ୍ଗରେ ରଙ୍ଗିତ ଓ ବିକୃତ ହୋଇଗଲା। ଭାରତର ସଭ୍ୟତାଗତ ମହିମାର ଏକ ପ୍ରତିଫଳିତ ଯାତ୍ରା ହେବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ଇତିହାସକୁ ଶୋଷଣ, ଅବନତି ଓ ଅପରାଧବୋଧର ଏକ କାହାଣୀ ଭାବେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଗଲା। ମାର୍କ୍ସବାଦୀ ଇତିହାସକାରମାନେ, ରାଜ୍ୟର ପୃଷ୍ଠପୋଷଣ ଓ ଶିକ୍ଷାଜଗତର ସୁରକ୍ଷା ପାଇ, କେବଳ ଐତିହାସିକ ତଥ୍ୟ ଉପରେ ନୁହେଁ, ଭାରତର ସଭ୍ୟତାଗତ ଆତ୍ମା ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ।

୨. ମାର୍କ୍ସବାଦୀ ଇତିହାସ ଲେଖନ: ଆମଦାନୀ ହୋଇଥିବା ବିଚାରଧାରା ଓ ଅନୁପଯୁକ୍ତ ପ୍ରୟୋଗ

ମାର୍କ୍ସବାଦୀ ଇତିହାସ ଲେଖନ ବସ୍ତୁବାଦୀ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣବାଦ ଓ ଶ୍ରେଣୀ ସଂଘର୍ଷ ଉପରେ ଆଧାରିତ। ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ ମୋକ୍ଷ ଯେଉଁଠାରେ ଜୀବନର ପ୍ରମୁଖ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଭାବେ ପରିଗଣିତ ହୋଇଥିଲା, ସେହି ଭାରତୀୟ ସଭ୍ୟତା ପାଇଁ ଏହି ଢାଞ୍ଚା ଅନେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅନୁପଯୁକ୍ତ ଥିଲା।

ୟୁରୋପର ଶିଳ୍ପାୟନ ଯୁଗର ଶୋଷଣକୁ ବିଶ୍ଳେଷଣ କରିବାରେ ଏହା କିଛି ଉପଯୋଗୀ ସମାଲୋଚନା ଦେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଭାରତରେ ଏହାକୁ ଜୋରଜବରଦସ୍ତି ପ୍ରୟୋଗ କରିବା ଫଳରେ ପ୍ରାଚୀନ ଋଷିମାନଙ୍କୁ ଅଭିଜାତବାଦୀ, ଧାର୍ମିକ ରାଜାମାନଙ୍କୁ ଅତ୍ୟାଚାରୀ ଏବଂ ମନ୍ଦିରଗୁଡ଼ିକୁ ଶୋଷଣର ଉପକରଣ ଭାବେ ଚିତ୍ରଣ କରାଗଲା। ଯାହା କିଛି ଶୋଷକ-ଶୋଷିତ ଦ୍ୱୈତ ଢାଞ୍ଚା ସହିତ ମେଳ ଖାଇଲା ନାହିଁ, ତାହାକୁ ପୌରାଣିକ କିମ୍ବା ଅନ୍ଧବିଶ୍ୱାସ ଭାବେ ଅବମାନିତ କରାଗଲା।

୩. ପ୍ରତିଷ୍ଠାନଗତ ଆଧିପତ୍ୟ: ଶିକ୍ଷାକ୍ଷେତ୍ର ଏକ ବୈଚାରିକ ଯୁଦ୍ଧଭୂମି

୧୯୪୭ ପରେ ନେହରୁବାଦୀ ସମାଜବାଦ ଏବଂ ସୋଭିଏତ୍ ସଂଘ ପ୍ରତି ଆକର୍ଷଣ ଭାରତର ବୌଦ୍ଧିକ ପରିସର ଉପରେ ମାର୍କ୍ସବାଦୀ ଇତିହାସକାରମାନଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ବଢ଼ାଇଥିଲା। NCERT, ICHR ଏବଂ JNU ପରି ସରକାରୀ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟଗୁଡ଼ିକ ବୈଚାରିକ ପ୍ରଭାବର କେନ୍ଦ୍ରରେ ପରିଣତ ହୋଇଥିଲେ।

ରୋମିଲା ଥାପର, ଇରଫାନ ହବିବ୍, ବିପନ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଆର୍.ଏସ୍. ଶର୍ମାଙ୍କ ପରି କିଛି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଇତିହାସକାର ଇତିହାସ ଆଲୋଚନାରେ ଗଭୀର ପ୍ରଭାବ ପକାଇଥିଲେ। ବିକଳ୍ପ ମତକୁ ଅବହେଳା କରାଯାଇଥିବା ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପିଢ଼ିକୁ ନିଜ ସଭ୍ୟତାଗତ ଐତିହ୍ୟ ପ୍ରତି ସନ୍ଦେହ କରିବାକୁ ଶିଖାଯାଇଥିବା ବୋଲି ଏହି ଲେଖାରେ ଅଭିଯୋଗ କରାଯାଇଛି।

୪. ଐତିହାସିକ ବିକୃତି: ଏକ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଆକ୍ରମଣ

କ. ଆର୍ଯ୍ୟ ଆକ୍ରମଣ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ (AIT)

ଆଧୁନିକ ଜନୁବିଜ୍ଞାନ, ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱ ଓ ଭାଷାବିଜ୍ଞାନର ନୂତନ ଆଲୋଚନା ସତ୍ତ୍ୱେ ଆର୍ଯ୍ୟ ଆକ୍ରମଣ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତୀୟ ଇତିହାସ ଲେଖନର ଏକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଧାରଣା ରହିଥିଲା। ଭାରତୀୟମାନଙ୍କୁ ଆରମ୍ଭରୁ ଭିନ୍ନ ଗୋଷ୍ଠୀରେ ବିଭକ୍ତ ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଥିଲା—ଆର୍ଯ୍ୟମାନେ ବିଦେଶୀ ଆକ୍ରମଣକାରୀ ଏବଂ ସେମାନେ ଦ୍ରାବିଡ଼ମାନଙ୍କୁ ଅଧୀନ କରିଥିଲେ ବୋଲି ଏକ ଧାରଣା ପ୍ରଚଳିତ ହୋଇଥିଲା।

ଏହି ଆଖ୍ୟାନ ଶୋଷକ-ଶୋଷିତର ଏକ ସ୍ଥାୟୀ ଦ୍ୱୈତତା ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା। ବୈଦିକ ସଭ୍ୟତାକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣୀୟ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ସାମ୍ରାଜ୍ୟବାଦର ଏକ ଉପକରଣ ଭାବେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଗଲା। ଋଗ୍ବେଦକୁ ଏକ ଗଭୀର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଗ୍ରନ୍ଥ ଭାବେ ଦେଖିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ଯୁଦ୍ଧ ଓ ବିଜୟର ଏକ ଦଲିଲ ଭାବେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଥିଲା।

ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀ ଓ ବୈଦିକ ସଂସ୍କୃତିର ଦେଶୀୟ ବିକାଶ ସମ୍ପର୍କିତ ମତଗୁଡ଼ିକୁ ଅବହେଳା କିମ୍ବା “ହିନ୍ଦୁତ୍ୱ ପ୍ରଚାର” ଭାବେ ଅଭିହିତ କରାଯାଇଥିବା ଏହି ଲେଖାର ଅଭିଯୋଗ।

ଖ. ସ୍ୱଦେଶୀ ସଫଳତାର ଅବମୂଲ୍ୟାୟନ

ଭାରତୀୟ ସଭ୍ୟତାର ବୌଦ୍ଧିକ ଓ ବୈଜ୍ଞାନିକ ସଫଳତାକୁ ଯଥେଷ୍ଟ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇନଥିବା ବୋଲି ଏହି ଲେଖାରେ ଦାବି କରାଯାଇଛି। ପାଣିନିଙ୍କ ବ୍ୟାକରଣ, ବୌଧାୟନଙ୍କ ଜ୍ୟାମିତି ଏବଂ ଆର୍ଯ୍ୟଭଟ୍ଟଙ୍କ ଖଗୋଳବିଜ୍ଞାନ ପରି ଅବଦାନଗୁଡ଼ିକୁ ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକରେ ଯଥେଷ୍ଟ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇନଥିବା ଅଭିଯୋଗ ରହିଛି।

ଉପନିଷଦ ଓ ଭଗବଦ୍‌ଗୀତାର ଦାର୍ଶନିକ ଓ ସାର୍ବଜନୀନ ଚିନ୍ତାଧାରାକୁ କେବଳ ପୁରୋହିତୀୟ ପ୍ରଭୁତ୍ୱର ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଥିବା ବୋଲି ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଅଭିଯୋଗ କରାଯାଇଛି।

ତକ୍ଷଶିଳା ଓ ନାଳନ୍ଦା ପରି ପ୍ରାଚୀନ ଶିକ୍ଷାକେନ୍ଦ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ଜ୍ଞାନକେନ୍ଦ୍ର ଭାବେ ଯଥେଷ୍ଟ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ସାମାନ୍ୟ ଐତିହାସିକ ଟିପ୍ପଣୀ ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଥିବା ଦାବି କରାଯାଇଛି।

ଗ. ଇସ୍ଲାମୀ ଆକ୍ରମଣର ଧଳାଧୋଇ

ଏହି ଲେଖା ଅନୁସାରେ, ଇସ୍ଲାମୀ ଶାସନକାଳର ବିଜୟ, ଲୁଣ୍ଠନ, ମୂର୍ତ୍ତିଭଞ୍ଜନ ଓ ଧର୍ମାନ୍ତରଣ ସମ୍ପର୍କିତ ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକୁ ଅନେକ ସମୟରେ ଅବହେଳା କିମ୍ବା ନରମ ଭାଷାରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଥିଲା।

ମହମୁଦ ଗଜନୀ, ମହମ୍ମଦ ଘୋରୀ ଓ ଔରଙ୍ଗଜେବଙ୍କ ପରି ଶାସକମାନଙ୍କୁ କେବଳ ରାଜ୍ୟ ନିର୍ମାତା, ପ୍ରଶାସନିକ ସଂସ୍କାରକ କିମ୍ବା କଳାର ପୃଷ୍ଠପୋଷକ ଭାବେ ଦେଖାଇବାର ପ୍ରବୃତ୍ତି ଥିବା ଦାବି କରାଯାଇଛି। ମନ୍ଦିର ଧ୍ୱଂସ, ଅମୁସଲମାନଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଯାତନା ଓ ଜିଜିଆ କର ଭଳି ବିଷୟଗୁଡ଼ିକୁ ଅବହେଳା କିମ୍ବା ପ୍ରସଙ୍ଗାନ୍ତରିତ କରାଯାଇଥିବା ଅଭିଯୋଗ ରହିଛି।

ତିମୁରଙ୍କ ହିଂସାତ୍ମକ ଅଭିଯାନ, ସିକନ୍ଦର ବୁତଶିକନଙ୍କ ମନ୍ଦିର ଧ୍ୱଂସ ଏବଂ ଦିଲ୍ଲୀ ସୁଲତାନତ୍ କାଳର ଦାସତ୍ୱ ଓ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା ଭଳି ଘଟଣାକୁ ଅବହେଳା କରି “ସମନ୍ୱିତ ସଂସ୍କୃତି” ଉପରେ ଅତ୍ୟଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଥିବା ବୋଲି ଲେଖକ ଅଭିଯୋଗ କରିଛନ୍ତି।

ଘ. ହିନ୍ଦୁ ପ୍ରତୀକ ଓ ନାୟକମାନଙ୍କର ଅବମୂଲ୍ୟାୟନ

ମାର୍କ୍ସବାଦୀ ଇତିହାସ ଲେଖନ ହିନ୍ଦୁ ନାୟକମାନଙ୍କୁ ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ, ଜାତିବାଦୀ କିମ୍ବା କେବଳ ପୌରାଣିକ ଚରିତ୍ର ଭାବେ ପୁନଃଚିତ୍ରଣ କରିଥିବା ଦାବି ଏହି ଲେଖାରେ କରାଯାଇଛି।

ମହାରାଣା ପ୍ରତାପଙ୍କୁ “ପ୍ରତିକ୍ରିୟାଶୀଳ ସାମନ୍ତବାଦ”ର ପ୍ରତୀକ, ଛତ୍ରପତି ଶିବାଜୀଙ୍କୁ କେବଳ ଜଣେ ଆଞ୍ଚଳିକ ଶାସକ ଏବଂ ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କେବଳ ସାହିତ୍ୟିକ ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଥିବା ବୋଲି ଏଠାରେ କୁହାଯାଇଛି।

ରାମାୟଣ ଓ ମହାଭାରତକୁ ଗଭୀର ସଭ୍ୟତାଗତ ଗ୍ରନ୍ଥ ଭାବେ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ସାମାଜିକ ନିୟନ୍ତ୍ରଣର ଉପକରଣ ଭାବେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଥିବା ଅଭିଯୋଗ ମଧ୍ୟ ରହିଛି।

ଙ. ନରସଂହାର ଓ ବଳପୂର୍ବକ ଧର୍ମାନ୍ତରଣ ସମ୍ପର୍କରେ ନିରବତା

ଜାତିଗତ ଅନ୍ୟାୟକୁ ଯେପରି ବାରମ୍ବାର ଆଲୋଚନା କରାଯାଇଥିଲା, ସେହିପରି ବିଭିନ୍ନ ଶତାବ୍ଦୀରେ ହିନ୍ଦୁମାନଙ୍କ ଉପରେ ହୋଇଥିବା ହିଂସା, ଧର୍ମାନ୍ତରଣ ଓ ବିସ୍ଥାପନକୁ ଅବହେଳା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଘଟଣା ସହିତ ତୁଳନା କରି କ୍ଷୁଦ୍ର କରାଯାଇଥିବା ଅଭିଯୋଗ ରହିଛି।

କାଶୀ, ମଥୁରା ଓ ସୋମନାଥ ସମ୍ପର୍କିତ ଐତିହାସିକ ଘଟଣାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ୧୯୯୦ ମସିହାର କାଶ୍ମୀରୀ ପଣ୍ଡିତ ବିସ୍ଥାପନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଭିନ୍ନ ବିଷୟକୁ ଯଥେଷ୍ଟ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇନଥିବା ବୋଲି ଲେଖକ ଦାବି କରିଛନ୍ତି।

ଚ. ସାମ୍ପ୍ରଦାୟିକ ବିଭାଜନବାଦୀମାନଙ୍କର ମହିମାମଣ୍ଡନ

ଯେଉଁ ଇତିହାସକାରମାନେ ବୈଦିକ ଋଷିମାନଙ୍କୁ ସମାଲୋଚନା କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ଟିପୁ ସୁଲତାନଙ୍କ ପରି ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱଙ୍କୁ ଅଧିକ ସକାରାତ୍ମକ ଭାବେ ଚିତ୍ରଣ କରିଥିବା ବୋଲି ଏହି ଲେଖାରେ ଅଭିଯୋଗ ହୋଇଛି। ଟିପୁ ସୁଲତାନଙ୍କ ରକେଟ୍ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ଓ ପାରସୀ ସାହିତ୍ୟର ପୃଷ୍ଠପୋଷଣକୁ ଉଲ୍ଲେଖ କରିବା ସମୟରେ ମାଲାବାରରେ ହୋଇଥିବା ହିଂସା ଓ ଧର୍ମୀୟ ସଂଘର୍ଷକୁ ଅବହେଳା କରାଯାଇଥିବା ଦାବି ରହିଛି।

ସେହିପରି, ମହମ୍ମଦ ଅଲୀ ଜିନ୍ନାଙ୍କ ରାଜନୈତିକ ଭୂମିକା ଓ ପାକିସ୍ତାନ ଗଠନର ବିଚାରଧାରାଗତ ପୃଷ୍ଠଭୂମିକୁ ମଧ୍ୟ ଯଥେଷ୍ଟ ଗୁରୁତ୍ୱ ନ ଦିଆଯାଇଥିବା ବୋଲି ଲେଖାଟି ଅଭିଯୋଗ କରେ।

୫. ପରିଣାମ: ସଭ୍ୟତାଗତ ସ୍ମୃତିହାନି ଓ ବୌଦ୍ଧିକ ପରାଧୀନତା

ମାର୍କ୍ସବାଦୀ ବ୍ୟାଖ୍ୟାର ସାମଗ୍ରିକ ପ୍ରଭାବରେ ଭାରତୀୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିଜ ସଭ୍ୟତା ଓ ଐତିହ୍ୟ ପ୍ରତି ଦୂରତା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ବୋଲି ଏହି ଲେଖାର ମତ। ଅନେକ ପିଢ଼ି ନିଜ ପରମ୍ପରା ପ୍ରତି ସନ୍ଦେହ କରିବା ଏବଂ ନିଜ ଇତିହାସ ପ୍ରତି ଲଜ୍ଜାବୋଧ କରିବାକୁ ଶିଖିଥିଲେ ବୋଲି ଲେଖକ କହିଛନ୍ତି।

ପବିତ୍ରତାକୁ ଅନ୍ଧବିଶ୍ୱାସ, ବୀରତାକୁ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାଶୀଳତା ଏବଂ ଧାର୍ମିକ ଚିନ୍ତାକୁ ରୂଢ଼ିବାଦ ଭାବେ ଚିତ୍ରଣ କରାଗଲା ବୋଲି ଅଭିଯୋଗ ରହିଛି। ଫଳରେ ସଭ୍ୟତାଗତ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ପରିବର୍ତ୍ତେ ଏକ ଉପନିବେଶୀୟ ମାନସିକତା ବଢ଼ିଲା ବୋଲି ଲେଖକ ମତ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି।

୬. ବିକଳ୍ପ ଆଖ୍ୟାନର ଉଦୟ: ଭାରତୀୟ ଇତିହାସ ଲେଖନର ପୁନରୁଦ୍ଧାର

ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଚାଲିଥିବା ଏକାଧିପତ୍ୟ ଓ ସଭ୍ୟତାଗତ ବିକୃତିର ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରେ ଧୀରେ ଧୀରେ ବିକଳ୍ପ ବୌଦ୍ଧିକ ଆନ୍ଦୋଳନ ଗଢ଼ିଉଠିଲା। ଏହା କେବଳ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାଶୀଳ ଆନ୍ଦୋଳନ ନୁହେଁ, ବରଂ ଐତିହାସିକ ସତ୍ୟ, ସଭ୍ୟତାଗତ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଓ ବୌଦ୍ଧିକ ସ୍ୱାଧୀନତାକୁ ପୁନଃସ୍ଥାପନ କରିବାର ଏକ ପ୍ରୟାସ ବୋଲି ଲେଖକ କହିଛନ୍ତି।

କ. ସ୍ୱାଧୀନ ଗବେଷକ ଓ ଚିନ୍ତନକେନ୍ଦ୍ରର ଉଦୟ

ଭାରତୀୟ ଶିକ୍ଷାଜଗତରେ ଅଣ-ମାର୍କ୍ସବାଦୀ ମତକୁ ଅବହେଳା କରାଯାଇଥିବାରୁ ଏକ ବିକଳ୍ପ ବୌଦ୍ଧିକ ପରିବେଶ ଗଢ଼ିଉଠିଲା। ସୀତାରାମ ଗୋଏଲ, ରାମସ୍ୱରୂପ, କୋଏନ୍ରାଡ୍ ଏଲ୍‌ଷ୍ଟ ଓ ଅରୁଣ ଶୌରୀଙ୍କ ପରି ଲେଖକ ଓ ଗବେଷକମାନେ ପ୍ରମାଣ, ମୂଳ ସ୍ରୋତ ଓ ସମାଲୋଚନା ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରଚଳିତ ଆଖ୍ୟାନକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲେ।

Centre for Policy Studies, Voice of India, India Foundation, Indic Academy ଓ Rambhau Mhalgi Prabodhini ପରି ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ବିକଳ୍ପ ଅଧ୍ୟୟନ ପାଇଁ ମଞ୍ଚ ଯୋଗାଇଥିଲେ।

ଖ. ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ ଓ ଜନୁବିଜ୍ଞାନ ସମ୍ପର୍କିତ ନୂତନ ତଥ୍ୟ

ଆର୍ଯ୍ୟ ଆକ୍ରମଣ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଉପରେ ନୂତନ ଗବେଷଣା ଓ ଆବିଷ୍କାର ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଛି। ଘଗ୍ଗର-ହକ୍ରା ଅଞ୍ଚଳର ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ ସ୍ଥଳୀ, ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀର ପୁରାତନ ପଥ ସମ୍ପର୍କିତ ଅଧ୍ୟୟନ ଏବଂ ହରପ୍ପା ଓ ବୈଦିକ ସଂସ୍କୃତି ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପର୍କ ନେଇ ନୂତନ ଗବେଷଣା ଏହି ଆଲୋଚନାକୁ ଅଧିକ ଜଟିଳ କରିଛି।

ଏହା ସହିତ ଜନୁବିଜ୍ଞାନ ସମ୍ପର୍କିତ ଗବେଷଣା ମଧ୍ୟ ଭାରତୀୟ ଜନସଂଖ୍ୟାର ପ୍ରାଚୀନ ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଜନସ୍ଥାନାନ୍ତରଣ ସମ୍ପର୍କରେ ନୂତନ ଚର୍ଚ୍ଚା ସୃଷ୍ଟି କରିଛି।

ଗ. ପାଠ୍ୟ ପୁନଃଅଧ୍ୟୟନ ଓ ଧାର୍ମିକ-ଦାର୍ଶନିକ ବ୍ୟାଖ୍ୟା

ଏକ ନୂତନ ପିଢ଼ିର ଗବେଷକମାନେ ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତୀୟ ଗ୍ରନ୍ଥଗୁଡ଼ିକୁ ଉପନିବେଶୀୟ କିମ୍ବା ମାର୍କ୍ସବାଦୀ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ନୁହେଁ, ବରଂ ଭାରତୀୟ ଦାର୍ଶନିକ ପରମ୍ପରାର ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଢାଞ୍ଚାରୁ ପଢ଼ିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

ମହାଭାରତ ଓ ରାମାୟଣକୁ କେବଳ ପୌରାଣିକ କାହାଣୀ ନୁହେଁ, ବରଂ ‘ଇତିହାସ’—ଅର୍ଥାତ୍ ସଭ୍ୟତାଗତ ସ୍ମୃତିର ଏକ ରୂପ ଭାବେ ଦେଖିବାର ପ୍ରୟାସ ହେଲା। ଉପନିଷଦ ଓ ପୁରାଣଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ଉନ୍ନତ ଦାର୍ଶନିକ ଓ ତାତ୍ତ୍ୱିକ ପରମ୍ପରା ଭାବେ ଅଧ୍ୟୟନ କରାଯିବା ଆରମ୍ଭ ହେଲା।

ଘ. ହିନ୍ଦୁ ଐତିହାସିକ ଚେତନାର ପୁନଃପ୍ରତିଷ୍ଠା

ନିଜ ଇତିହାସ ସମ୍ପର୍କରେ ଅଧିକ ଜାଣିବା ପାଇଁ ଭାରତୀୟ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୃଦ୍ଧିଶୀଳ ଆଗ୍ରହ ଦେଖାଦେଲା। ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟାରୀ, ପଡ୍‌କାଷ୍ଟ ଓ ଡିଜିଟାଲ୍ ମାଧ୍ୟମ ମାଧ୍ୟମରେ Pragyata, Swarajya, The Jaipur Dialogues ଓ Bharatvaarta ପରି ପ୍ଲାଟଫର୍ମଗୁଡ଼ିକ ବିକଳ୍ପ ଆଲୋଚନାକୁ ଲୋକପ୍ରିୟ କରିଲେ।

ସାର୍ବଜନୀନ ଇତିହାସକାର ଓ ନାଗରିକ ଗବେଷକମାନେ ମଧ୍ୟ ନୂତନ ଆଲୋଚନାରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ୱର ଭାବେ ଉଭା ହେଲେ।

ଙ. ଆଇନଗତ ଓ ଶିକ୍ଷାଗତ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା

ସମ୍ପ୍ରତି ଭାରତରେ ମାର୍କ୍ସବାଦୀ ପ୍ରଭାବରେ ଗଢ଼ାଯାଇଥିବା ବୋଲି ମନେ କରାଯାଉଥିବା ପାଠ୍ୟକ୍ରମକୁ ପୁନଃସମୀକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଦାବି ବଢ଼ିଛି। ଜାତୀୟ ଶିକ୍ଷା ନୀତି (NEP) 2020 ଭାରତୀୟ ଜ୍ଞାନ ପରମ୍ପରା ଓ ସ୍ୱଦେଶୀ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣକୁ ଶିକ୍ଷାରେ ଅଧିକ ସ୍ଥାନ ଦେବାର ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛି।

କାଶୀ ବିଶ୍ୱନାଥ ଓ କୃଷ୍ଣ ଜନ୍ମଭୂମି ପରି ଧାର୍ମିକ ସ୍ଥଳୀର ଐତିହାସିକ ପୃଷ୍ଠଭୂମି, ଏବଂ ଆକବର, ଜୈନୁଲ ଆବିଦିନ, ଟିପୁ ସୁଲତାନ ଓ ଔରଙ୍ଗଜେବଙ୍କ ଭୂମିକାକୁ ନୂତନ ଭାବରେ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବାର ଦାବି ମଧ୍ୟ ଉଠିଛି।

ରାଜା ଦାହିର, ମହାରାଣା ପ୍ରତାପ, ଲଳିତାଦିତ୍ୟ ମୁକ୍ତାପୀଡ଼ ଆଦି ଐତିହାସିକ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱଙ୍କୁ ଅଧିକ ସ୍ଥାନ ଦେବା ସହିତ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ୍ୟ ପରମ୍ପରାକୁ ଇତିହାସ ଶିକ୍ଷାରେ ପୁନଃସଂଯୋଜିତ କରିବା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦାବି ହୋଇଛି।

୭. ଉପସଂହାର: ଭାରତର ଅତୀତ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ପାଇଁ ସଂଘର୍ଷ

ଏହି ଲେଖାର ମୂଳ ଯୁକ୍ତି ହେଉଛି ଯେ, ଭାରତୀୟ ଇତିହାସର ମାର୍କ୍ସବାଦୀ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କେବଳ ଏକ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଭୁଲ୍ ନୁହେଁ, ବରଂ ଭାରତର ସଭ୍ୟତାଗତ ଚେତନାକୁ ଦୁର୍ବଳ କରିଥିବା ଏକ ବୈଚାରିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଥିଲା।

କିନ୍ତୁ ଇତିହାସ ପରି ସତ୍ୟ ମଧ୍ୟ ନିଜକୁ ପୁନଃସ୍ଥାପିତ କରିବାର ପଥ ଖୋଜିନିଏ। ପ୍ରଯୁକ୍ତି, ସ୍ୱାଧୀନ ଗବେଷଣା ଓ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ବୃଦ୍ଧିଶୀଳ ଆଗ୍ରହ ଫଳରେ ବିକଳ୍ପ ଇତିହାସ ଆଖ୍ୟାନ ଆଜି ଅଧିକ ଚର୍ଚ୍ଚିତ ହେଉଛି।

ଭାରତ ଆଜି ନିଜ ଐତିହାସିକ ଚେତନାର ଏକ ସନ୍ଧିକ୍ଷଣରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ। ନିଜ ଭବିଷ୍ୟତକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ପାଇଁ ଭାରତକୁ ନିଜ ଅତୀତକୁ ମଧ୍ୟ ନୂତନ ଭାବେ ବୁଝିବାକୁ ହେବ—କଳ୍ପନା କିମ୍ବା ଇତିହାସ ବିକୃତି ମାଧ୍ୟମରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ, ଉପନିବେଶମୁକ୍ତ ଏବଂ ଭାରତୀୟ ଦାର୍ଶନିକ ପରମ୍ପରା ଆଧାରିତ ଗବେଷଣା ମାଧ୍ୟମରେ।

ଲାଲ୍ କଲମ କିଛି ଦଶନ୍ଧି ଧରି ଇତିହାସ ଲେଖନରେ ପ୍ରଭାବ ବିସ୍ତାର କରିଥାଇପାରେ; କିନ୍ତୁ ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ଭାରତୀୟ ସଭ୍ୟତାର ସ୍ମୃତିରେ ଖୋଦିତ ଐତିହ୍ୟର ଅମିଟ ଚିହ୍ନକୁ ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମିଟାଇ ପାରିବ ନାହିଁ। ଭାରତ ମାତା କି ଜୟ ।ଜୟ ହିନ୍ଦ୍।ଜୟ ଐତିହ୍ୟ।ଜୟ ଇତିହାସ।

ମାର୍କ୍ସବାଦୀ ଇତିହାସ ଲେଖନ କିପରି ଭାରତୀୟ ସଭ୍ୟତାର ଇତିହାସକୁ ବିକୃତ କରିଥିଲା........

ଭାରତୀୟ ରାଷ୍ଟ୍ରବାଦୀ ଇତିହାସ ର ପତନ ଓ ପୁନଃଉତ୍ଥାନ ତଥା ରାଷ୍ଟ୍ରବାଦୀ ପୁନଃଜାଗରଣ।