ପ୍ରାଚୀ ତଟର ସଭ୍ୟତା ପରି ଏଠାର ମାଧବ ଉପାସନା ଅତି ପ୍ରାଚୀନ।ଦ୍ବାଦଶ ମାଧବ ଙ୍କ ବିଷୟରେ ପ୍ରାଚୀ ମହାତ୍ମ୍ୟ ରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ଅଛି। ତା ଛଡା ମଧ୍ଯ ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ମାଧବ ମୂର୍ତ୍ତି ରହିଛି। କିଛି ସ୍ଥାନ ରେ ମାଧବଙ୍କ ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ମନ୍ଦିର ରହିଛି ତ କେଉଠି ମହାଦେବ ମନ୍ଦିର ରେ ମାଧବ ପୂଜିତ ଆଉ କେଉଠି ପାର୍ଶ୍ବ ଦେବତା ଭାବେ ମାଧବ ଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ।

ରାଜର୍ଷି ମୁଦଗଲ ପ୍ରାଚୀ ନଦୀ କୂଳରେ ଯେଉଁ ମାଧବଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିଲେ ସେ' ମୁଦଗଲ ମାଧବ ଭାବରେ ଖ୍ୟାତ। ପ୍ରାଚୀ ଅବବାହିକାର ଦ୍ବାଦଶ ମାଧବ ଙ୍କ ମଧ୍ଯରୁ ମୁଦଗଲ ମାଧବ ଅନ୍ୟତମ। ମୁଦଗଲ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଯଦିଓ ଆଉ ପୂର୍ବ ପରି ନାହିଁ କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ନାମାନୁସାରେ ସେହି ସ୍ଥାନ ରେ ଗଢି ଉଠିଛି ମୁଦଗଲ ଗାଁ। କାକଟପୁର ରୁ ମାତ୍ରା ଆଠ କିଲୋମିଟର୍ ଗଲେ ପଡ଼ିବ ମୁଦ୍ଗଲ ।

ଏକାଦଶ ଶତବ୍ଧୀ ର ମାଧବଙ୍କ ପୁରୁଣା ମନ୍ଦିର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାଙ୍ଗିଯାଇ ନିକଟରେ ନବଗ୍ରହ ପଟ୍ଟି ର ଅଂଶ,ସିଂହ ଆଦି ପଡି ରହିଛି। ନୂତନ ମନ୍ଦିର ପୀଢ ଶୈଳୀ ର ନୂତନ ମନ୍ଦିରରେ ମାଧବ ଓ ଭଗ୍ନ ଗରୁଡ ଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ସହିତ ପାର୍ଶ୍ବ ଦେବତା ଭାବରେ ନୃସିଂହ, ବରାହ ଓ ତ୍ରିବିକ୍ରମ ଙ୍କ ପୁରାତନ ତଥା ସୁନ୍ଦର କାରୁକାର୍ଯ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ ମୂର୍ତ୍ତି ପୂଜା ପାଉଛନ୍ତି। ମୁଦ୍ଗଳ ମାଧବଙ୍କ ପାଖରେ ମୁଦ୍ଗଳ ଋଷିରୂପେ ଆଦି ମାଧବ ଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତୀ ପ୍ରାୟତଃ ୮ମ ଶତାବ୍ଦୀର ବୋଲି ଜଣାଯାଏ, ଯାହାକି ଗଙ୍ଗବଂଶର ଅନେକ ଶତାବ୍ଦୀ ପୂର୍ବରୁ ମାଧବ ଉପାସନା ପ୍ରାଚୀ ଉପତ୍ୟକାର ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି ବୋଲି ଅନୁମାନ କରାଯାଏ।

ମୁଦ୍ଗଳ ମାଧବଙ୍କ ବିଗ୍ରହ ପ୍ରାୟ ୫ ଫୁଟ୍ ୬ ଇଞ୍ଚ ଉଚ୍ଚ।ଉପର ଓ ତଳ ଦକ୍ଷ ହସ୍ତଦ୍ଵୟ ଚକ୍ର ଓ ପଦ୍ମ ଶୋଭିତ ମାତ୍ର ତଳ ଓ ଉପର ଦୁଇ ବାମ ହସ୍ତରେ ଯଥାକ୍ରମେ ଶଙ୍ଖ ଓ ଗଦା ରହିଛି । ପ୍ରାଚୀ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଅନୁସାରେ ପ୍ରାଚୀ ସ୍ନାନ କରି ଶମ୍ଭୁ ଦର୍ଶନର ପୁଣ୍ୟଫଳ ପାଇବାକୁ ହେଲେ ଏହାର ସାକ୍ଷୀ ସ୍ଵରୂପ ମାଧବଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରାଯାଏ । ସେଥିପାଇଁ ଅଧିକାଂଶ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ପୀଠରେ ବା ନିକଟରେ ମାଧବଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଛନ୍ତି ।

କାକଟପୁର ବା ଅସ୍ତରଙ୍ଗ ଯାଉଥିଲେ ମୁଦଗଲ ଗାଁକୁ ଯାଇ ମାଧବଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରି ଆସନ୍ତୁ।

ମୁଦ୍ଗଲ ମାଧବ

ପ୍ରାଚୀ ତଟ ରେ କାକଟପୁର ନିକଟରେ ମୁଦ୍ଗଲ ମାଧବ