"ରଥ ପଥ ଜଗନ୍ନାଥ" କେବଳ ଏକ ଶବ୍ଦ ନୁହେଁ, ଏହା ଓଡ଼ିଆ ଜାତିର ଭକ୍ତି, ବିଶ୍ୱାସ ଓ ସଂସ୍କୃତିର ପରିଚୟ। ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ହେଉଛନ୍ତି ଓଡ଼ିଆ ଜାତିର ଆରାଧ୍ୟ ଦେବତା। ସେ କେବଳ ଓଡ଼ିଶାର ନୁହେଁ, ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱର ନାଥ। ସେଥିପାଇଁ ତାଙ୍କୁ "ଜଗନ୍ନାଥ" ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ତାଙ୍କର ଲୀଳା ଅନନ୍ତ, ତାଙ୍କର କୃପା ଅସୀମ ଏବଂ ତାଙ୍କର ମହିମା ଅପାର।

ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ଉତ୍କଳ ସଂସ୍କୃତିର ପ୍ରାଣ କୁହାଯାଏ। ଓଡ଼ିଆ ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନରେ ତାଙ୍କର ସ୍ଥାନ ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚରେ। ସୁଖ ହେଉ କି ଦୁଃଖ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ସମୟରେ ଭକ୍ତମାନେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି। ତାଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ମନରେ ଶାନ୍ତି ଓ ସାହସ ଆସିଥାଏ। ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମାନ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖନ୍ତି। ଜାତି, ଧର୍ମ, ବର୍ଣ୍ଣ କିମ୍ବା ଧନୀ-ଗରିବର କୌଣସି ଭେଦଭାବ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ନାହିଁ।

ଆଷାଢ଼ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ ଦ୍ୱିତୀୟା ତିଥିରେ ପବିତ୍ର ଶ୍ରୀଗୁଣ୍ଡିଚା ରଥଯାତ୍ରା ପାଳନ କରାଯାଏ। ଏହି ଦିନକୁ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱର ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଭକ୍ତ ଅପେକ୍ଷା କରି ରହନ୍ତି। ଏହି ଦିନ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ, ବଡ଼ଭାଇ ବଳଭଦ୍ର, ଭଉଣୀ ସୁଭଦ୍ରା ଓ ସୁଦର୍ଶନ ମହାପ୍ରଭୁ ରତ୍ନସିଂହାସନ ଛାଡ଼ି ବଡ଼ଦାଣ୍ଡକୁ ଆସନ୍ତି। ତିନୋଟି ରଥରେ ବିରାଜମାନ ହୋଇ ସେମାନେ ଶ୍ରୀଗୁଣ୍ଡିଚା ମନ୍ଦିରକୁ ଯାତ୍ରା କରନ୍ତି। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଅସଂଖ୍ୟ ଭକ୍ତ ପୁରୀକୁ ଆସନ୍ତି।

ରଥଯାତ୍ରା ସମୟରେ ବଡ଼ଦାଣ୍ଡ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଭିଡ଼ରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଏ। ଚାରିଆଡ଼େ କେବଳ "ଜୟ ଜଗନ୍ନାଥ" ଧ୍ୱନି ଶୁଣାଯାଏ। ରଥର ଦଉଡ଼ି ଟାଣିବା ପାଇଁ ସମସ୍ତେ ଆଗ୍ରହ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି। ଲୋକଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ, ଭକ୍ତିର ସହିତ ରଥର ଦଉଡ଼ି ଟାଣିଲେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ କୃପା ଲାଭ ହୁଏ। ସେହି ସମୟରେ ରଥ, ରଥପଥ ଓ ଜଗନ୍ନାଥ ଯେପରି ଏକାକାର ହୋଇଯାନ୍ତି। ଭକ୍ତଙ୍କ ଆଖିରେ ଆନନ୍ଦର ଲୁହ ଏବଂ ମନରେ ଅପାର ଭକ୍ତି ଭରିଯାଏ।

ରଥଯାତ୍ରା କେବଳ ଏକ ପର୍ବ ନୁହେଁ। ଏହା ଭକ୍ତ ଓ ଭଗବାନଙ୍କ ମିଳନର ମହାଉତ୍ସବ। ଏହି ଦିନ ପ୍ରଭୁ ନିଜେ ମନ୍ଦିରରୁ ବାହାରି ଭକ୍ତଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ମନ୍ଦିରକୁ ଯାଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରିବାର ସୁଯୋଗ ପାଆନ୍ତି। ଏଥିରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଅସୀମ ଦୟା ଓ ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ସମାନ ସ୍ନେହ ପ୍ରକାଶ ପାଏ।

ରଥ ପଥ ଆମକୁ ଜୀବନର ମାର୍ଗ ମଧ୍ୟ ଶିଖାଏ। ଯେପରି ରଥ ଆଗକୁ ବଢ଼ି ଚାଲେ, ସେପରି ଆମେ ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟ, ପ୍ରେମ, ସେବା ଓ ଧର୍ମର ପଥରେ ଆଗେଇ ଚାଲିବା ଉଚିତ। ଜୀବନରେ ଯେତେ ବାଧା ଆସୁ, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଭରସା କରି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ ସଫଳତା ନିଶ୍ଚୟ ମିଳେ। ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଜୀବନ ବାର୍ତ୍ତା ହେଉଛି ପ୍ରେମ, ଭାଇଚାରା, ସମାନତା ଓ ମାନବ ସେବା।

ରଥଯାତ୍ରା ଆତ୍ମା ଓ ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ପବିତ୍ର ମିଳନର ପ୍ରତୀକ। ଏହି ଯାତ୍ରା ଆମକୁ ଭକ୍ତି, ନମ୍ରତା ଓ ମାନବିକତାର ଶିକ୍ଷା ଦେଇଥାଏ। ଆମେ ସମସ୍ତେ ଯଦି ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଆଦର୍ଶକୁ ଅନୁସରଣ କରିବା, ତେବେ ସମାଜରେ ପ୍ରେମ, ଶାନ୍ତି ଓ ସଦ୍ଭାବ ବଢ଼ିବ। ଏହି କାରଣରୁ "ରଥ ପଥ ଜଗନ୍ନାଥ" ଓଡ଼ିଆ ହୃଦୟରେ ସବୁଦିନ ପାଇଁ ଅମର ହୋଇ ରହିବ।

!! ସୁଶାନ୍ତ କୁମାର ସାସମଲ

ବ୍ରହ୍ମପୁର ଗଞ୍ଜାମ !!