ସାବିତ୍ରୀଆମେ ଜଗନ୍ନାଥ ଦେଶ ଭାଇ
-----------------------------------
ଉଠରେ ଉଠରେ ଉତ୍କଳ ସନ୍ତାନ
କହିଥିଲେ କବି ଦିନେ
କଙ୍କାଳ ତ ଆଉ ଛିଣ୍ଡାଇ ଶୃଙ୍ଖଳ
ଆସିବନି ଏ ଜୀବନେ।
ଓଡିଶା ମାଟିର ଗୌରବ ଆଜି
ମାଟିରେ ତ ମିଶିଗଲା
କେତେ ଜିତୁ ମୁଣ୍ଡା ଦାନ ମାଝି ଏଠି
ହୋଇଛନ୍ତି ଅବହେଳା।
ଅବସ୍ଥା, ବ୍ୟବସ୍ଥା ସୁଧୁରି ନାହିଁଟି
କିଏ ଏଥିପାଇଁ ଦାୟୀ?
ଦୋଷ ଲଦା ଲଦି ହୋଇଣ ସଭିଏଁ
ଯାଆନ୍ତି ଦେଶ କୁ ଖାଇ।
ଶିକ୍ଷା ଏଠି ଆଜି ବାଟବଣା ହୁଏ
ଗରିବର ନାହିଁ ସାହା
ବାଜିମାତ୍ କରେ ଧନୀ ଖାଲି ଏଠି
ଯୋଗାଇ ଦେବାକୁ ରାହା।
କିଛିଦିନ ପାଇଁ ହୋ ହାଲ୍ଲା ହୁଏ
ରାଜନୀତି କରେ ଖେଳ
ଚାଟୁକାର ଯେତେ ସୁବିଧା ଉଠାନ୍ତି
ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ଫୁଳମାଳ।
ମୂରୁଖ ଲୋକଙ୍କୁ ଶାସନେ ବସେଇ
ଶିକ୍ଷିତ ମାରୁଛି ତାଳି
ସେ ଦେଶ କେମିତି ଅଗ୍ରଗତି ହେବ
ବସି ହେଉଥାଏଁ ଭାଳି।
ମାନବତା ଗୁଣ ନାହିଁ ଯାର ଆଉ
ଲାଭ ନାହିଁ କିଛି କହି
ଚେଇଁଥିଲା ପୁଅ ଶୋଇ କି ରହିଲେ
କିଏ ଉଠେଇବ ଭାଇ?
ଗରିବ ଏଇଠି ହତାଦର ନିତି
ଲାଞ୍ଚିତ ନିରକ୍ଷର
ଓଡ଼ିଶାର ରୂପ ବିଶ୍ବ ଦେଖୁଛି
ପଡିଯାଏ ହାହାକାର।
ଯୋର ଯାହାର ମୂଳକ ତାହାର
ଆପଣେଇ ଏହି ନୀତି
ଓଡ଼ିଶାର ଆଜି ରୂପ ବଦଳିଛି
ବଦଳି ଯାଇଛି ସ୍ଥିତି।
ହୃତ ଗୌରବ କେବେ ଯେ ଫେରିବ
କାହାରିକୁ ଜଣା ନାହିଁ
ଡିଣ୍ଡିମ ପିଟିକି କହୁଥିବା ଖାଲି
ଆମେ ଜଗନ୍ନାଥ ଦେଶ ଭାଇ।
****************************
ଡାକ୍ତର ପ୍ରକାଶ ଚନ୍ଦ୍ର ଗୁରୁ
(ବିଜେପୁର, ବରଗଡ)
------------
ସାବିତ୍ରୀ ଅମାବାସ୍ୟା ଆସିଲେ ମନେ ପଡିଯାଏ ଯାଏ ତାର କଥା। ସିଏ ଆଉ କେହି ନୁହେଁ। ତା ନାମ ବି ସାବିତ୍ରୀ।ଯୋଉ ଦିନ ନୂଆ ଘର ତୋଳିଲି ସେଇ ଦିନଠୁ ହିଁ ତାର ସହ ମୋର ସଂପର୍କ। ଘର ତିଆରି କାର୍ଯ୍ୟ ସବୁ ଠିକାଦାର ହାତରେ ନ୍ୟସ୍ତ କରିଦେଇଥାଏ। ମିସ୍ତ୍ରୀ ସାଙ୍ଗ ରେ ଆଉ ତିନିଜଣ ମଧ୍ୟବୟସ୍କ ପୁରୁଷ ସକାଳ ଆଠ ଟାରେ ଆସୁଥିଲେ ତାଙ୍କ ପଛେ ପଛେ ଆଉ ତିନି ଜଣ ମହିଳା ସବୁଦିନ ଘରକାମ କରିବା ପାଇଁ ଆସୁଥିଲେ।ଠିକାଦାର ସକାଳେ ଥରେ ଆସି କ'ଣ କଣ କରିବାକୁ ହେବ ମିସ୍ତ୍ରୀକୁ କହି ଦେଇ ଯାଏ ଓ ପୁଣି ଥରେ ସନ୍ଧ୍ୟାକୁ ଆସି କାମସବୁ ତଦାରଖ କରିଯାଏ। ସେମାନେ ସବୁ ତାଙ୍କର ଖାଦ୍ୟ ପେୟ ଧରି ଆସିଥାନ୍ତି। ଘରୁ ସେମାନଙ୍କୁ ଲେମ୍ବୁ ସରବତ ଓ ପିଇବା ପାଣି ଯାହା ଦିଆ ହୁଏ। ସେମାନେ ଆସିଲା ପରେ ମୁଁ ସକାଳ ୯ ଟାରେ କ୍ଳିନିକ୍ କୁ ବାହାରି ପଡୁଥିଲି। ଦିନ ଦୁଇଟା ଆଡେ ଫେରିଲା ବେଳେ ସେମାନେ ସବୁ ବି ଏକ ଗଛ ମୂଳ ରେ ବସି ଖିଆ ପିଆ କରନ୍ତି ଓ ସନ୍ଧ୍ୟା ୫ ଟା ହେଲେ ନିଜ ନିଜ ଘରକୁ ବାହୁଡି ଯାଉଥିଲେ।ମଝିରେ ମଝିରେ ମୋ ସ୍ତ୍ରୀ ଯାଇ ଘରକାମ ଦେଖା ଦେଖି କରି ଆସେ। ଏହାଥିଲା ନିତିଦିନିଆ କାମ। ପ୍ରତି ଶନିବାର ଠିକାଦାର ମୋ ପାଖକୁ ଆସି ପଇସା ନେଇ ସେମାନଙ୍କ ଭିତରେ ଭାଗବଣ୍ଟା କରିଦିଏ। ସେ ଦିନ ବି ଏମିତି ଶନିବାର ଥିଲା ଆଉ ସାବିତ୍ରୀ ଅମାବାସ୍ୟା ଥିଲା। ଶନିବାର କେହି ଆସିବେନି ବୋଲି ଭାବୁଥିଲି ହେଲେ ଠିକାଦାର ଆସି ସୂଚନା ଦେଲାକି ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀ ଲୋକ ଆସିବ ସେ ଇଟା ସବୁ ଭିତରକୁ ଆଣି କାଲିର କାମ ପାଇଁ ସଜାଡି ରଖିବ। ତଥାପି ଶନିବାର ଯେହେତୁ ପଡୁଛି ଆଗତୁରା ପଇସା ଦେଇ ଦେଲେ ସେମାନେ ଓଷା ପାଇଁ ଜିନିଷ ପତ୍ର ହେଲେ କିଣାକିଣି କରିବେ ଭାବି ଠିକାଦାର କୁ ହିସାବ କିତାବ କରାଇ ପଇସା ଧରେଇ ଦେଲି। ଶନିବାର ଅମାବାସ୍ୟାରେ ସେ ସ୍ତ୍ରୀ ଲୋକଟି ଆସି ତା କାମରେ ଲାଗି ପଡିଲା।ଖାଇବା ସମୟରେ ଦେଖିଲି ତା ପାଖରେ ଠିଆ ହୋଇ ମୋ ସ୍ତ୍ରୀ କ'ଣ ସବୁ ଗପସପ ହେଉଥାଏ। ଝିଅଟି ମୁଣ୍ଡ ତଳକୁ କରି କ'ଣ ସବୁ କହୁଥାଏ ଓ ଗୋଟିଏ ଜରିରୁ ତେନ୍ତୁଳି, ଲୁଣ,ଲଙ୍କା, ପୋଡା ଆଳୁ ଓ ପିଆଜ ବାହାର କରୁଥାଏ। ମୋର ଘର ଝରକାରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖାଯାଉଥାଏ।ପୁଣି ଦେଖିଲି ହାତରେ କାଚ ଚୁଡି ଓ ସିନ୍ଥିରେ ସିନ୍ଦୂର। ମୋ ମନରେ ଅଜସ୍ର ପ୍ରଶ୍ନ ଉଙ୍କିମାରିଲା। ସଧବାର ରୂପ...ହେଲେ ସାବିତ୍ରୀ ଓଷା ଦିନ ଏଇଠି?ତା ସ୍ୱାମୀ ସହ ମନୋ ମାଳିନ୍ୟ ନା ତା ସ୍ୱାମୀ ୟାକୁ ଛାଡିଦେଇ ଆଉ କାହା ସାଥିରେ ଘର ବସେଇଲା?ଏମିତି ନାନାଦି ପ୍ରଶ୍ନ ମତେ ଘାଇଲା କରୁଥିଲା। ଖାଇ ଦେଇ ବିଛଣା ରେ ଗଡପଡ ହେଉଥାଏଁ କଥା ଛଳରେ ତା ବିଷୟରେ ଜାଣିବା ପାଇଁ ସ୍ତ୍ରୀ କୁ ପଚାରିଲି--ସେ କାମବାଲୀ ପାଖକୁ କ'ଣ ପାଇଁ ଯାଇଥିଲ? ଆଜି ପରା ସାବିତ୍ରୀ ଓଷା...ସେ ସ୍ତ୍ରୀଲୋକଟି ଓଷା କରେ ନାହିଁ କି?ନା ଅନ୍ୟ କୋଉ ଧର୍ମ ନେଇଛି? ମୋର ପ୍ରଶ୍ନ ଶୁଣି ସ୍ତ୍ରୀ କହିଲା--ହଁ ପରା ସେଇଥି ପାଇଁ ତାକୁ କିଛି ଫଳମୂଳ ଭୋଗ ଦେବାକୁ ଯାଇ ଥିଲି। ସେଇ ଠୁ ସେ ମୁଣ୍ଡ ପୋତି ତାର କାହାଣୀ କହୁଥିଲା।ତାର କାହାଣୀ ଶୁଣିଲେ ତୁମେ ବି ନିଜକୁ ସମ୍ଭାଳି ପାରିବନି। ବଡ ଅଭାଗିନୀ ଟିଏ। ନାଁ ସିନା ସାବିତ୍ରୀ ହେଲେ ବହୁତ କଷ୍ଟ ରେ ଅଛି।ଏମାନେ କିଛିବର୍ଷ ଆଗରୁ ତାମିଲନାଡୁ ଯାଇ ଦାଦନ ଖଟୁ ଥିଲେ। ତା ସ୍ୱାମୀ ବି ଜଣେ ରାଜ ମିସ୍ତ୍ରୀ କାମ କରୁଥିଲା। ଗୋଟିଏ କୋଠାଘରେ ଢଳେଇ କାମ କରୁଁ କରୁଁ ମୁଣ୍ଡ ବୁଲେଇ ଦେବାରୁ ତଳେ ପଡିଗଲା। ସେଇ ଦିନ ଠୁଁ ସ୍ୱାମୀ ତାର ଅକର୍ମଣ୍ୟ ହୋଇ ଶଯ୍ୟାଶାୟୀ ହୋଇ ପଡିଛି।ସାଙ୍ଗରେ ତିନି ବର୍ଷର ଶିଶୁପୁତ୍ର ଟିଏ। ସ୍ୱାମୀର ଔଷଧ ଆଉ କିଏ ତୁଳାଇବ?ତେଣୁ ବିଚାରି ବାଧ୍ଯ ବାଧକତା ରେ ଏ ମୁଳିଆ କାମ କରୁଛି। ପାଠ ଶାଠ ଦୁଇ ଅକ୍ଷର ପଢିଥାନ୍ତା ଯଦି ହେଲେ କୋଉଠି ଚାକିରି ଟିଏ ଯୋଗାଡ କରି ପାରନ୍ତା..ସେତକ ବି ନାହିଁ। ଆଉ ତାକୁ ସାହା ହେବାକୁ ନା ଶାଶୁଘର ଲୋକ ଅଛନ୍ତି..ନା ବାପ ଘର ଲୋକ ଅଛନ୍ତି। ତେଣୁ କରି ମଜବୁରି ରେ ସେ ଏସବୁ କାମ କରୁଛି ।ନ କଲେ ଔଷଧ କିଣିବ କୁଆଡୁ ଖାଇବ କଣ? ସ୍ତ୍ରୀଠାରୁ ସାବିତ୍ରୀର ଏସବୁ କାହାଣୀ ଶୁଣିଲା ପରେ ହୃଦୟ ଭିତରେ ଏକ ଅନୁକମ୍ପାମୂଳକ ସମବେଦନା ଜାଗ୍ରତ ହୋଇ ଉଠିଲା। ସ୍ତ୍ରୀକୁ କହିଲି ତାକୁ କହିବ ତା ସ୍ୱାମୀର ଚିକିତ୍ସା ସମ୍ବନ୍ଧିୟ କାଗଜପତ୍ର ଧରି ଆସିଥିବ। ଆମ ଦ୍ବାରା ଯାହା କିଛି ସମ୍ଭବ ତାର ସହାୟତା କରିନେବା। ମୋର କଥାରେ ସ୍ତ୍ରୀ ମଧ୍ଯ ସହମତି ପ୍ରକାଶ କଲା ଆଉ ଯାଇ ତାକୁ ଖବର ଦେଲା। ଆରଦିନ ସକାଳୁ ସକାଳୁ କାମକୁ ଆସିଲା ପରେ ସାବିତ୍ରୀ ମତେ କାଗଜପତ୍ର ସବୁ ଦେଖେଇଲା। ସବୁ ଦେଖିଲା ପରେ ଜାଣିଲି ମୁଣ୍ଡ ରେ ଗଭୀର କ୍ଷତ ଯୋଗୁଁ ଆଉ କାର୍ଯ୍ଯକ୍ଷମ ହେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଯେତେଦିନ ବି ବଂଚିବ ବିଛଣାରେ ପଡି ବଂଚିବ। ଏସବୁ ବିଷୟ ତାକୁ ନ କହି ଔଷଧ ଖର୍ଚ୍ଚ ଓ ତୋ ଛୁଆ ର ପଢା ଖର୍ଚ୍ଚ ମୁଁ ଦେବି ତୁ ଆଜିଠୁ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ରହ। ଏ ଘରକାମ ସରିଲେ ବି ତୁ ଘରକୁ ଆସି ଓଲେଇ ଦେଇ ଯିବୁ ଓ ଖାଇବା ବାସନକୁସନ ମାଜି ଦେଇ ଯିବୁ। ଆଉ କୁଆଡେ କାମ କରଯିବାର ଦରକାର ନାହିଁ। ମୋ ଠାରୁ ଏତିକି ଆଶ୍ୱାସନା ପାଇବା ମାତ୍ରେ ସେ ମତେ ଓ ମୋର ସ୍ତ୍ରୀକୁ ମୁଣ୍ଡିଆ ମାରୁଥାଏ ଓ କହୁଥାଏ "ଭଗବାନ ଆପଣଙ୍କ ଯୋଡିକୁ ଭଲରେ ରଖିଥାନ୍ତୁ ...ହେ ପ୍ରଭୁ ତୁମେ ହିଁ ସାହା ଭରସା। "
ସେଇ ଦିନଠୁ ସାବିତ୍ରୀ ଆମ ଘରକୁ ଆସି ତାର କାମଦାମ କରି ଦେଇ ନିଜ ବସା କୁ ଚାଲିଯାଏ। ଏ ଭିତରେ ତା ସ୍ୱାମୀର ଦେହାନ୍ତ ହୁଏ। ସ୍ୱାମୀର ଦେହାନ୍ତ ପରେ ତା ପୁଅ କଲେଜ ଯିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆମ ଘରେ କାମ କରୁଥିଲା। ଯୋଉ ଦିନ ତା ପୁଅ କୁ ଆର୍ମି ରେ ଚାକିରି ମିଳିଗଲା...ତାପରେ ପୁଅ ସହ ରହିବାକୁ ମନ କରି ରାଉରକେଲାରେ ଜାଗା କିଣିଲା ଆଉ ପୁଅ କୁ ସେଇଠି ବାହା ବି କରେଇଲା। ସେଇ ବାହାଘର ସମୟଟି ତା ସହ ଆମର ଶେଷ ସାକ୍ଷାତ। ଅନେକ ଆଦର ଅଭ୍ୟର୍ଥନା କରି ଫେରି ଆସିଲା ବେଳେ ତାର ପୁଅ ବୋହୂଙ୍କୁ କହୁଥିଲା--ଏ ବାବୁ ଆମର ଭଗବାନ। ବାବୁଙ୍କ ପାଇଁ ବାପାଙ୍କ ଔଷଧ ଖର୍ଚ୍ଚ, ତୋର ପାଠ ପଢା ଖର୍ଚ୍ଚ କିଛି ଜାଣି ପାରିଲି ନାହିଁ। ପୁଅ ବୋହୂ ଦୁଇ ଜଣ ଯାକ ସବୁ ଶୁଣି ମୁଣ୍ଡିଆ ମାରୁଥିଲେ।କୋହ ଭରା କଣ୍ଠ ରେ ସାବିତ୍ରୀ କହୁଥିଲା ---ମୋ ପୁଅ ଯଦି କିଛି ଭୁଲ କରେ ଧରିବେନି ବାବୁ ଆପଣଙ୍କ ପୁଅ ଭାବି କ୍ଷମା କରିଦେବେ। ଏଇ କଥା ପଦକ ଥିଲା ତାର ଶେଷ କଥା। କିଛି ମାସ ପରେ ସାବିତ୍ରୀର ଦେହାନ୍ତ ଖବର ଆଉ ତା ବର୍ଷକ ପରେ ମୋ ସ୍ତ୍ରୀ ବି ମତେ ଏକୁଟିଆ କରିଦେଇ ସେ ଦିନର ପୁରୁଣା ସ୍ମୃତି ସବୁ ଛାଡି ଦେଇ ଗଲେ। ନିଃସଙ୍ଗ ନିଃସହାୟ ହୋଇ ଈଶ୍ବରଙ୍କ ଅନ୍ତିମ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କୁ ଅପେକ୍ଷା...ଜାଣେନା ମୋର ଅନ୍ତିମ ରହଣି ଷ୍ଟେସନ ଟା କେବେ ଆସିବ....।
********ସ*****ମା********ପ୍ତ *****
ଗାଳ୍ପିକ--ଡାକ୍ତର ପ୍ରକାଶ ଚନ୍ଦ୍ର ଗୁରୁ
(ବିଜେପୁର, ବରଗଡ )

ସାବିତ୍ରୀ

ମଣିଷ ପରିସ୍ଥିତିର ଦାସ